Đoạn Video
Ảnh
Chubby
Thành viên nổi tiếng
Bao Thanh Thiên là một vị quan có thật tên là Bao Chửng, nổi tiếng với đức tính hiếu thảo, thanh liêm và chính trực,,. Những băn khoăn của hậu thế nảy sinh do sự đan xen quá chặt chẽ giữa sự thật lịch sử và lớp vỏ bọc nghệ thuật rực rỡ mà người đời đã dày công thêu dệt nên để gửi gắm khát vọng về công lý.
Có thể ví hình tượng Bao Thanh Thiên như một bức tranh cổ được vẽ chồng lên nhiều lớp màu qua các thời đại: lớp màu ngoài cùng là phim ảnh hiện đại rực rỡ, lớp giữa là tiểu thuyết chương hồi ly kỳ, và lớp sâu nhất mới là con người lịch sử thực sự – vốn giản dị nhưng vững chãi như một cột trụ của triều đình.
Dưới đây là những lý do chính khiến người đời sau thường có những nghi ngờ hoặc nhầm lẫn về ông:
1. Sự khác biệt lớn về ngoại hình
Trong văn hóa dân gian và nghệ thuật (kinh kịch, phim ảnh), Bao Công luôn xuất hiện với gương mặt đen như than và có vết sẹo hình trăng lưỡi liềm trên trán,,. Tuy nhiên, theo các tài liệu lịch sử và nghiên cứu, Bao Công thật không có khuôn mặt đen và cũng không có vết sẹo này; thực tế ông có vẻ ngoài trắng trẻo và thư sinh. Hình tượng mặt đen thực chất là một quy ước trong nghệ thuật kinh kịch: mặt trắng đại diện cho kẻ tiểu nhân, còn mặt đen đại diện cho sự nghiêm túc, công chính và liêm minh.
2. Các cộng sự và pháp cụ hầu hết là hư cấu
Nhiều người tin rằng Bao Công luôn có những trợ thủ đắc lực bên cạnh, nhưng sự thật lại khác:
• Các trợ thủ: Những nhân vật như Triển Chiêu và Công Tôn Sách phần lớn là nhân vật hư cấu từ tiểu thuyết "Thất hiệp ngũ nghĩa" của Thạch Ngọc Côn đời nhà Thanh. Không có tài liệu lịch sử nào ghi chép về sự tồn tại của Công Tôn Sách, và các ghi chép về Triển Chiêu cũng rất mờ nhạt, không có hình ảnh thực.
• Pháp cụ xử án: Bộ ba Long - Hổ - Cẩu đầu đao cùng quyền năng "tiền trảm hậu tấu" hay Thượng phương bảo kiếm là những chi tiết không có trong chính sử. Các nhà khảo cổ cũng không tìm thấy bất kỳ chiếc đao nào như vậy; chúng chỉ tồn tại trên trang giấy để làm tăng thêm uy thế cho nhân vật.
3. Sự khác biệt giữa các vụ án lịch sử và tiểu thuyết
Hậu thế thường biết đến ông qua những vụ đại án ly kỳ, nhưng trong thực tế:
• Số lượng vụ án: Trong suốt sự nghiệp, chính sử chỉ ghi chép lại hai vụ án cụ thể mà ông xử lý: vụ án "chiếc lưỡi bò" khi làm Tri huyện Thiên Trường và vụ án "Lãnh Thanh mạo danh Thái tử" khi ông đứng đầu Tri gián viện.
• Các vụ án nổi tiếng khác: Những vụ như "Xử án Trần Thế Mỹ", "Trảm Bàng Dục" hay "Chém Bao Miễn" hoàn toàn là hư cấu dân gian. Ví dụ, nhân vật Trần Thế Mỹ có thật nhưng sống ở đời Thanh, cách thời của Bao Công hơn 600 năm.
• Chức vụ tại Khai Phong: Phim ảnh thường gắn ông với Phủ Khai Phong, nhưng thực tế ông chỉ giữ chức Phủ doãn tại đây trong hơn một năm.
4. Yếu tố thần thoại hóa
Dân gian lưu truyền rằng Bao Công là sao Văn Khúc giáng trần, ban ngày xử án ở dương gian, đêm xuống thần thức xuống âm phủ xử án cho các oan hồn. Việc ông được tôn thờ như một vị "Thần công lý" hay "Phán quan của Diêm Vương" làm lu mờ đi hình ảnh một vị quan hành chính thực thụ trong lịch sử.
5. Sự thất lạc và phá hủy tư liệu lịch sử
Trong thời kỳ Cách mạng Văn hóa tại Trung Quốc, nhiều di sản liên quan đến Bao Công đã bị phá hủy nghiêm trọng. Đền thờ bị đập phá, bức họa truyền thần từ đời Tống và bộ gia phả "Bao thị tông phả" bị đốt cháy,. Ngay cả khu mộ của ông cũng bị di dời và khai quật để xây lò nung vôi vào năm 1973. Sự đứt gãy về tư liệu và hiện vật này cũng góp phần khiến hình ảnh thực sự của ông trở nên mơ hồ hơn trong mắt hậu thế.
Có thể ví hình tượng Bao Thanh Thiên như một bức tranh cổ được vẽ chồng lên nhiều lớp màu qua các thời đại: lớp màu ngoài cùng là phim ảnh hiện đại rực rỡ, lớp giữa là tiểu thuyết chương hồi ly kỳ, và lớp sâu nhất mới là con người lịch sử thực sự – vốn giản dị nhưng vững chãi như một cột trụ của triều đình.
Dưới đây là những lý do chính khiến người đời sau thường có những nghi ngờ hoặc nhầm lẫn về ông:
1. Sự khác biệt lớn về ngoại hình
Trong văn hóa dân gian và nghệ thuật (kinh kịch, phim ảnh), Bao Công luôn xuất hiện với gương mặt đen như than và có vết sẹo hình trăng lưỡi liềm trên trán,,. Tuy nhiên, theo các tài liệu lịch sử và nghiên cứu, Bao Công thật không có khuôn mặt đen và cũng không có vết sẹo này; thực tế ông có vẻ ngoài trắng trẻo và thư sinh. Hình tượng mặt đen thực chất là một quy ước trong nghệ thuật kinh kịch: mặt trắng đại diện cho kẻ tiểu nhân, còn mặt đen đại diện cho sự nghiêm túc, công chính và liêm minh.
2. Các cộng sự và pháp cụ hầu hết là hư cấu
Nhiều người tin rằng Bao Công luôn có những trợ thủ đắc lực bên cạnh, nhưng sự thật lại khác:
• Các trợ thủ: Những nhân vật như Triển Chiêu và Công Tôn Sách phần lớn là nhân vật hư cấu từ tiểu thuyết "Thất hiệp ngũ nghĩa" của Thạch Ngọc Côn đời nhà Thanh. Không có tài liệu lịch sử nào ghi chép về sự tồn tại của Công Tôn Sách, và các ghi chép về Triển Chiêu cũng rất mờ nhạt, không có hình ảnh thực.
• Pháp cụ xử án: Bộ ba Long - Hổ - Cẩu đầu đao cùng quyền năng "tiền trảm hậu tấu" hay Thượng phương bảo kiếm là những chi tiết không có trong chính sử. Các nhà khảo cổ cũng không tìm thấy bất kỳ chiếc đao nào như vậy; chúng chỉ tồn tại trên trang giấy để làm tăng thêm uy thế cho nhân vật.
3. Sự khác biệt giữa các vụ án lịch sử và tiểu thuyết
Hậu thế thường biết đến ông qua những vụ đại án ly kỳ, nhưng trong thực tế:
• Số lượng vụ án: Trong suốt sự nghiệp, chính sử chỉ ghi chép lại hai vụ án cụ thể mà ông xử lý: vụ án "chiếc lưỡi bò" khi làm Tri huyện Thiên Trường và vụ án "Lãnh Thanh mạo danh Thái tử" khi ông đứng đầu Tri gián viện.
• Các vụ án nổi tiếng khác: Những vụ như "Xử án Trần Thế Mỹ", "Trảm Bàng Dục" hay "Chém Bao Miễn" hoàn toàn là hư cấu dân gian. Ví dụ, nhân vật Trần Thế Mỹ có thật nhưng sống ở đời Thanh, cách thời của Bao Công hơn 600 năm.
• Chức vụ tại Khai Phong: Phim ảnh thường gắn ông với Phủ Khai Phong, nhưng thực tế ông chỉ giữ chức Phủ doãn tại đây trong hơn một năm.
4. Yếu tố thần thoại hóa
Dân gian lưu truyền rằng Bao Công là sao Văn Khúc giáng trần, ban ngày xử án ở dương gian, đêm xuống thần thức xuống âm phủ xử án cho các oan hồn. Việc ông được tôn thờ như một vị "Thần công lý" hay "Phán quan của Diêm Vương" làm lu mờ đi hình ảnh một vị quan hành chính thực thụ trong lịch sử.
5. Sự thất lạc và phá hủy tư liệu lịch sử
Trong thời kỳ Cách mạng Văn hóa tại Trung Quốc, nhiều di sản liên quan đến Bao Công đã bị phá hủy nghiêm trọng. Đền thờ bị đập phá, bức họa truyền thần từ đời Tống và bộ gia phả "Bao thị tông phả" bị đốt cháy,. Ngay cả khu mộ của ông cũng bị di dời và khai quật để xây lò nung vôi vào năm 1973. Sự đứt gãy về tư liệu và hiện vật này cũng góp phần khiến hình ảnh thực sự của ông trở nên mơ hồ hơn trong mắt hậu thế.
