Đoạn Video
Ảnh
Tính hợp pháp của chiến dịch Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro đã trở thành tâm điểm tranh cãi gay gắt tại Liên hợp quốc, khi Hội đồng Bảo an gồm 15 thành viên nhóm họp khẩn trong bối cảnh căng thẳng ngoại giao leo thang.
Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro (trái) và Tổng thống Mỹ Donald Trump - Ảnh: AFP
Cuộc họp diễn ra sau khi lực lượng đặc nhiệm Mỹ tiến hành chiến dịch bắt giữ ông Maduro và đưa ông về New York, nơi ông đang bị giam giữ để chờ xét xử các cáo buộc liên quan đến buôn bán ma túy. Chính phủ Venezuela lên án đây là “một cuộc xâm lược quân sự cực kỳ nghiêm trọng”, vi phạm trắng trợn chủ quyền quốc gia.
Nga, Trung Quốc cùng nhiều quốc gia đồng minh của Caracas đồng loạt cáo buộc Washington chà đạp luật pháp quốc tế và phá vỡ các nguyên tắc nền tảng của Hiến chương Liên hợp quốc. Vấn đề đặt ra không chỉ là số phận cá nhân của ông Maduro, mà còn là tiền lệ nguy hiểm đối với trật tự pháp lý toàn cầu.
Tuy nhiên, theo hãng tin Reuters, Mỹ nhiều khả năng sẽ không phải đối mặt với làn sóng chỉ trích mạnh mẽ từ các đồng minh phương Tây. Phần lớn các nước này vốn có lập trường đối đầu với Tổng thống Maduro và cho đến nay vẫn giữ thái độ dè dặt trước việc Washington sử dụng vũ lực.
“Dựa trên phản ứng của các nhà lãnh đạo châu Âu cho đến nay, tôi nghi ngờ rằng các đồng minh của Mỹ sẽ lựa chọn cách tiếp cận mập mờ, tránh đối đầu trực diện tại Hội đồng Bảo an”, ông Richard Gowan, Giám đốc phụ trách các vấn đề toàn cầu của Tổ chức International Crisis Group, nhận định.
Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cảnh báo chiến dịch của Mỹ có thể tạo ra “một tiền lệ nguy hiểm”. Nhiều chuyên gia luật quốc tế cũng cho rằng hành động này là phi pháp, dù thừa nhận Washington — với tư cách là một trong năm ủy viên thường trực có khả năng phủ quyết mọi nỗ lực buộc Mỹ phải chịu trách nhiệm tại Hội đồng Bảo an.
Sau chiến dịch, các quốc gia châu Âu chủ yếu kêu gọi tôn trọng luật pháp quốc tế, song tránh nêu đích danh Mỹ trong các tuyên bố chính thức.
Theo Hiến chương Liên hợp quốc, các quốc gia thành viên “phải kiềm chế trong quan hệ quốc tế, không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực chống lại sự toàn vẹn lãnh thổ hay độc lập chính trị của bất kỳ quốc gia nào”. Hiện Liên hợp quốc có 193 quốc gia thành viên.
Bảo vệ lập trường của Washington, Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc Mike Waltz hôm 4-1 viện dẫn Điều 51 của Hiến chương, nhấn mạnh quyền tự vệ cá nhân và tập thể trong trường hợp xảy ra một cuộc tấn công vũ trang.
“Chúng tôi đang đối mặt với một trùm ma túy, một nhà lãnh đạo không hợp pháp đã bị truy tố tại Mỹ, cấu kết với Trung Quốc, Nga, Iran và các tổ chức khủng bố như Hezbollah để tuồn ma túy, vũ khí và tội phạm vào nước Mỹ, đồng thời đe dọa các nước láng giềng”, ông Waltz nói trên Fox News.
Dẫu vậy, giới chuyên gia pháp lý bác bỏ lập luận này. Theo họ, chiến dịch của Mỹ không đáp ứng bất kỳ tiêu chí pháp lý nào cho phép sử dụng vũ lực: không có ủy quyền của Hội đồng Bảo an, không có sự đồng thuận của Venezuela và cũng không thể được coi là hành động tự vệ trước một cuộc tấn công vũ trang đang diễn ra.
“Hành động này đã vi phạm luật quốc tế. Việc phản đối tính chính danh của chính quyền ông Maduro không thể thay thế yêu cầu bắt buộc về cơ sở pháp lý khi sử dụng lực lượng quân sự trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền”, Giáo sư Tom Dannenbaum của Trường Luật Stanford nhấn mạnh.
Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro (trái) và Tổng thống Mỹ Donald Trump - Ảnh: AFP
Cuộc họp diễn ra sau khi lực lượng đặc nhiệm Mỹ tiến hành chiến dịch bắt giữ ông Maduro và đưa ông về New York, nơi ông đang bị giam giữ để chờ xét xử các cáo buộc liên quan đến buôn bán ma túy. Chính phủ Venezuela lên án đây là “một cuộc xâm lược quân sự cực kỳ nghiêm trọng”, vi phạm trắng trợn chủ quyền quốc gia.
Nga, Trung Quốc cùng nhiều quốc gia đồng minh của Caracas đồng loạt cáo buộc Washington chà đạp luật pháp quốc tế và phá vỡ các nguyên tắc nền tảng của Hiến chương Liên hợp quốc. Vấn đề đặt ra không chỉ là số phận cá nhân của ông Maduro, mà còn là tiền lệ nguy hiểm đối với trật tự pháp lý toàn cầu.
Tuy nhiên, theo hãng tin Reuters, Mỹ nhiều khả năng sẽ không phải đối mặt với làn sóng chỉ trích mạnh mẽ từ các đồng minh phương Tây. Phần lớn các nước này vốn có lập trường đối đầu với Tổng thống Maduro và cho đến nay vẫn giữ thái độ dè dặt trước việc Washington sử dụng vũ lực.
“Dựa trên phản ứng của các nhà lãnh đạo châu Âu cho đến nay, tôi nghi ngờ rằng các đồng minh của Mỹ sẽ lựa chọn cách tiếp cận mập mờ, tránh đối đầu trực diện tại Hội đồng Bảo an”, ông Richard Gowan, Giám đốc phụ trách các vấn đề toàn cầu của Tổ chức International Crisis Group, nhận định.
Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cảnh báo chiến dịch của Mỹ có thể tạo ra “một tiền lệ nguy hiểm”. Nhiều chuyên gia luật quốc tế cũng cho rằng hành động này là phi pháp, dù thừa nhận Washington — với tư cách là một trong năm ủy viên thường trực có khả năng phủ quyết mọi nỗ lực buộc Mỹ phải chịu trách nhiệm tại Hội đồng Bảo an.
Sau chiến dịch, các quốc gia châu Âu chủ yếu kêu gọi tôn trọng luật pháp quốc tế, song tránh nêu đích danh Mỹ trong các tuyên bố chính thức.
Theo Hiến chương Liên hợp quốc, các quốc gia thành viên “phải kiềm chế trong quan hệ quốc tế, không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực chống lại sự toàn vẹn lãnh thổ hay độc lập chính trị của bất kỳ quốc gia nào”. Hiện Liên hợp quốc có 193 quốc gia thành viên.
Bảo vệ lập trường của Washington, Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc Mike Waltz hôm 4-1 viện dẫn Điều 51 của Hiến chương, nhấn mạnh quyền tự vệ cá nhân và tập thể trong trường hợp xảy ra một cuộc tấn công vũ trang.
“Chúng tôi đang đối mặt với một trùm ma túy, một nhà lãnh đạo không hợp pháp đã bị truy tố tại Mỹ, cấu kết với Trung Quốc, Nga, Iran và các tổ chức khủng bố như Hezbollah để tuồn ma túy, vũ khí và tội phạm vào nước Mỹ, đồng thời đe dọa các nước láng giềng”, ông Waltz nói trên Fox News.
Dẫu vậy, giới chuyên gia pháp lý bác bỏ lập luận này. Theo họ, chiến dịch của Mỹ không đáp ứng bất kỳ tiêu chí pháp lý nào cho phép sử dụng vũ lực: không có ủy quyền của Hội đồng Bảo an, không có sự đồng thuận của Venezuela và cũng không thể được coi là hành động tự vệ trước một cuộc tấn công vũ trang đang diễn ra.
“Hành động này đã vi phạm luật quốc tế. Việc phản đối tính chính danh của chính quyền ông Maduro không thể thay thế yêu cầu bắt buộc về cơ sở pháp lý khi sử dụng lực lượng quân sự trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền”, Giáo sư Tom Dannenbaum của Trường Luật Stanford nhấn mạnh.
