Những sai phạm nào gây thất thoát trên 800 tỷ đồng đẩy nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế vào vòng lao lý?

[Cindy Nguyễn]

Những sai phạm kéo dài trong quá trình triển khai hai dự án Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức cơ sở 2 đã gây thất thoát hơn 800 tỷ đồng, trở thành một trong những vụ việc điển hình về lãng phí đầu tư công, đồng thời đẩy cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cùng nhiều cá nhân liên quan vào vòng tố tụng.
Theo cáo trạng của Viện KSND Tối cao, bà Nguyễn Thị Kim Tiến bị truy tố về tội “vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”. Với vai trò người đứng đầu Bộ Y tế, bà được xác định chịu trách nhiệm xuyên suốt trong quá trình chỉ đạo, phê duyệt và triển khai các dự án.
Hai dự án bệnh viện quy mô lớn này ban đầu được kỳ vọng sẽ giảm tải cho hệ thống y tế trung ương. Tuy nhiên, thay vì mang lại hiệu quả, quá trình triển khai lại bộc lộ hàng loạt quyết định thiếu chặt chẽ, khiến dự án đình trệ nhiều năm, đội vốn và gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng cho ngân sách.
Cơ quan tố tụng xác định sai phạm không nằm ở một khâu riêng lẻ mà diễn ra có hệ thống, xuyên suốt nhiều giai đoạn. Từ việc phê duyệt chủ trương đầu tư, lựa chọn tư vấn, đến quản lý chi phí và giám sát triển khai đều tồn tại bất cập. Đáng chú ý, việc thuê tư vấn nước ngoài không cần thiết, chi phí phát sinh trong thời gian dự án tạm dừng, cùng với việc “hỗ trợ” doanh nghiệp trúng thầu đã trực tiếp làm thất thoát tổng cộng khoảng 803 tỷ đồng.
Không dừng lại ở sai phạm quản lý, vụ án còn cho thấy dấu hiệu lợi ích nhóm. Theo cáo buộc, một số lãnh đạo Ban quản lý dự án đã thỏa thuận nhận “lại quả” từ nhà thầu, với tỷ lệ phần trăm trên giá trị hợp đồng. Riêng bị can Nguyễn Chiến Thắng bị xác định nhận hối lộ hơn 51,7 tỷ đồng; người kế nhiệm là Nguyễn Hữu Tuấn tiếp tục hành vi này với số tiền hàng tỷ đồng.
Ở một diễn biến khác, bị can Lê Thanh Thiêm, Giám đốc một doanh nghiệp, bị cáo buộc nhận 2 triệu USD với lời hứa “chạy” kiểm tra, nhưng thực chất là hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến.

Những vi phạm này cho thấy một chuỗi sai phạm có tổ chức, kéo dài từ khâu quyết định chính sách đến thực thi dự án, với sự tham gia của cả cán bộ quản lý và doanh nghiệp.
Hệ quả không chỉ dừng lại ở con số thiệt hại hơn 800 tỷ đồng, mà còn là hai dự án bệnh viện nghìn tỷ bị bỏ hoang nhiều năm, một số hạng mục xuống cấp, gây lãng phí nguồn lực xã hội và làm mất đi cơ hội cải thiện dịch vụ y tế cho người dân.
Vụ án là lời cảnh báo rõ ràng: trong đầu tư công, chỉ một chuỗi quyết định thiếu trách nhiệm ở cấp quản lý cao nhất cũng có thể dẫn tới hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Từ vị trí đứng đầu ngành y tế đến việc bị truy tố, trường hợp của bà Nguyễn Thị Kim Tiến cho thấy trách nhiệm cá nhân không thể tách rời khỏi những hệ lụy mà các quyết định quản lý gây ra.