Siêu El Nino có xuất hiện và sẽ tác động ra sao đến thời tiết Việt Nam?

[Spring Hill]

Các dự báo khí tượng mới nhất cho thấy khả năng xuất hiện hiện tượng El Nino đang tăng lên rõ rệt. Cụ thể, xác suất hình thành vào cuối năm 2026 được ước tính khoảng 70–80% và nhiều khả năng kéo dài sang năm 2027. Tuy vậy, việc có xảy ra “siêu El Nino” hay không vẫn chưa thể khẳng định chắc chắn ở thời điểm hiện tại.

Nắng nóng gay gắt diện rộng, nhiều nơi vượt 40 độ

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, chiều 11/4, khu vực từ Nghệ An đến Huế ghi nhận nắng nóng đặc biệt gay gắt, với nhiệt độ phổ biến 37–39°C, có nơi vượt 40°C như Hương Khê (Hà Tĩnh) đạt 40,2°C. Độ ẩm không khí giảm thấp, chỉ khoảng 35–40%.

Tại Tây Bắc Bộ, Nam đồng bằng Bắc Bộ, Đà Nẵng và khu vực từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk, nền nhiệt dao động 35–37°C, có nơi trên 38°C. Các khu vực khác như Đông Bắc Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ cũng xuất hiện nắng nóng diện rộng, nhiệt độ phổ biến 35–36°C, có nơi cao hơn.

Dự báo trong các ngày 12–13/4, nắng nóng sẽ tiếp tục gia tăng. Khu vực từ Thanh Hóa đến Huế có thể đạt 38–40°C, thậm chí vượt ngưỡng 40°C ở một số nơi. Các vùng khác như Tây Bắc Bộ và miền Trung cũng duy trì mức nhiệt cao từ 36–38°C. Nắng nóng được dự báo kéo dài trong những ngày tiếp theo trước khi có xu hướng giảm dần từ khoảng giữa tháng 4.

Tình trạng nắng nóng gay gắt kết hợp với độ ẩm thấp làm gia tăng nguy cơ cháy nổ trong khu dân cư do nhu cầu sử dụng điện tăng cao, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ cháy rừng. Bên cạnh đó, thời tiết cực đoan còn dễ gây mất nước, kiệt sức và sốc nhiệt nếu tiếp xúc lâu ngoài trời.

Khả năng xuất hiện “siêu El Nino”: chưa thể khẳng định

Theo PGS.TS Mai Văn Khiêm, El Nino là hiện tượng nước biển bề mặt ở khu vực xích đạo trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương nóng lên bất thường, thường kéo dài từ 8–12 tháng hoặc hơn và xuất hiện theo chu kỳ 3–4 năm.

Các mô hình dự báo hiện nay cho thấy xu hướng El Nino có thể đạt cường độ rất mạnh, tương đương các giai đoạn lịch sử như 1982-1983, 1997-1998 hay 2015-2016, khi chỉ số nhiệt độ đại dương vượt +2,0°C và gây ra nhiều biến động khí hậu toàn cầu. Tuy nhiên, chỉ một số ít kịch bản cực đoan cho rằng cường độ có thể vượt các kỷ lục trước đây. Do đó, các chuyên gia nhấn mạnh vẫn còn quá sớm để kết luận về khả năng xuất hiện “siêu El Nino”, nhất là khi dự báo dài hạn còn nhiều bất định.

El Nino ảnh hưởng thế nào đến Việt Nam?

Trong những năm El Nino, Việt Nam thường ghi nhận nhiệt độ trung bình cao hơn bình thường, nắng nóng xuất hiện nhiều hơn và gay gắt hơn, thậm chí lập các kỷ lục mới. Lượng mưa trên cả nước có xu hướng thiếu hụt từ 25–50%, không chỉ trong nước mà cả ở thượng nguồn các con sông lớn như sông Hồng hay sông Mê Công, gây áp lực lớn lên nguồn nước.

Đáng lo ngại nhất là tình trạng hạn hán và xâm nhập mặn, đặc biệt nghiêm trọng tại Đồng bằng sông Cửu Long. Thực tế đã từng xảy ra trong các năm 2015–2016 và 2019–2020 khi El Nino mạnh gây thiệt hại lớn cho sản xuất và đời sống người dân.

Tuy nhiên, El Nino không đồng nghĩa với việc hoàn toàn khô hạn. Dù tổng lượng mưa giảm, vẫn có thể xuất hiện những trận mưa lớn cực đoan trong thời gian ngắn hoặc các cơn bão bất thường về cường độ và hướng đi. Điển hình như năm 2015, Quảng Ninh từng ghi nhận đợt mưa lịch sử dù đang trong giai đoạn El Nino mạnh.

Dù khả năng El Nino quay trở lại là khá cao, nhưng việc nó có đạt mức “siêu mạnh” hay không vẫn cần thêm thời gian theo dõi. Trong mọi kịch bản, Việt Nam nhiều khả năng vẫn phải đối mặt với nắng nóng gia tăng, thiếu hụt nguồn nước và các hiện tượng thời tiết cực đoan khó lường.