Đoạn Video
Ảnh
Ngô Xuân Thành
Thành viên nổi tiếng
Chia sẻ hình ảnh bàn thờ này trên mạng xã hội, facebooker được góp ý bàn thờ lạnh lẽo, thiếu sinh khí. Nhận xét này nghe có vẻ tâm linh, nhưng nếu bóc tách kỹ thì phần lớn nằm ở tâm lý, ánh sáng, vật liệu và cách con người cảm nhận không gian.
Một ban thờ bị gọi là “lạnh” thường có vài đặc điểm khá rõ. Ánh sáng yếu hoặc ánh sáng trắng lạnh khiến màu sắc bị rút hết sinh khí. Bề mặt đá, kính, gạch men bóng phản chiếu ánh đèn theo kiểu chói gắt, tạo cảm giác xa cách. Không gian ít nhang khói, ít dấu vết sinh hoạt như hoa tươi, trái cây, hoặc bị đặt ở vị trí quá trống trải khiến người đứng trước cảm thấy đơn độc. Bộ não con người rất nhạy với ánh sáng màu vàng ấm và chất liệu gỗ, nên khi thiếu những yếu tố đó, ta dễ gán cho nó chữ “lạnh”.
Ngược lại, một ban thờ được cảm nhận là “ấm” thường có ánh sáng vàng dịu, không quá mạnh. Chất liệu gỗ, đặc biệt là gỗ sẫm màu, hấp thụ ánh sáng thay vì phản chiếu gắt. Có hoa tươi, có lửa từ đèn dầu hoặc nến, có hương thơm nhẹ. Tất cả những yếu tố này kích hoạt cảm giác quen thuộc và an toàn. Trong khoa học nhận thức, đây là phản ứng với môi trường có tín hiệu của sự sống và sự chăm sóc. Con người có xu hướng thấy ấm ở nơi có dấu hiệu được quan tâm đều đặn.
Còn yếu tố tâm linh thì sao. Trong tín ngưỡng dân gian, người ta hay nói ban thờ “lạnh” khi gia chủ ít thắp hương, ít cúng lễ, hoặc có biến cố gia đình. Nhưng cách nói này phản ánh niềm tin văn hóa hơn là hiện tượng siêu nhiên có thể đo đạc được. Không có công cụ vật lý nào ghi nhận “nhiệt độ tâm linh”. Có điều, cảm xúc của con người là thật, và cảm xúc ấy bị ảnh hưởng mạnh bởi môi trường.
Điều thú vị là chỉ cần thay bóng đèn trắng bằng đèn vàng 2700 đến 3000 kelvin, thêm một bình hoa tươi và sắp xếp lại đồ thờ cho gọn gàng, cảm giác “lạnh” có thể biến mất ngay. Không cần nghi thức đặc biệt nào cả. Bộ não chúng ta đọc tín hiệu thị giác và khứu giác nhanh hơn ta nghĩ.
Bàn thờ được khen ấm cúng, vượng khí
Vì vậy, sự khác biệt giữa “lạnh” và “ấm” chủ yếu nằm ở ánh sáng, vật liệu, mùi hương, sự chăm chút và cảm xúc của người trong nhà. Ban thờ phản chiếu trạng thái tinh thần của gia đình nhiều hơn là phản chiếu điều gì đó vô hình. Khi không gian được chăm sóc đều đặn, con người tự nhiên sẽ cảm nhận được sự ấm cúng.
