Vì sao rà soát các địa phương có điểm thi tốt nghiệp THPT 2025 cao “bất thường”?

[Thanh Hải Lucky]

Thông tin về việc rà soát các địa phương có điểm thi tốt nghiệp THPT 2025 cao “bất thường” đang khiến nhiều phụ huynh và học sinh quan tâm. Nhưng nếu nhìn kỹ, đây không phải là chuyện “điểm cao là sai”, mà là cách cơ quan quản lý kiểm tra lại để đảm bảo kỳ thi diễn ra minh bạch và công bằng.

Đại tá Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ (A03), Bộ Công an, cho biết như vậy tại Hội nghị Công tác tổ chức thi tốt nghiệp THPT 2026 do Bộ GD&ĐT tổ chức sáng nay (10/4).
Qua đánh giá của cơ quan an ninh, trong những năm qua, dư luận nghi vấn một số địa phương có điểm thi cao bất thường so với mặt bằng chung, có sự buông lỏng trong quá trình chấm thi.

“Một số đối tượng ********* trong và ngoài nước, lợi dụng những điểm còn hạn chế trên đây, về tỷ lệ đỗ tốt nghiệp hoặc sai sót trong thực hiện nhiệm vụ thi của một số giáo viên địa phương để công kích ngành giáo dục bởi đây là lĩnh vực được hàng triệu thí sinh, phụ huynh quan tâm”, ông Tuấn đánh giá.

Hiểu đơn giản, khi phổ điểm của một tỉnh “lệch hẳn” so với mặt bằng chung – tức là số lượng điểm cao tăng đột biến, nhiều điểm 9–10 hơn hẳn các nơi khác hoặc tăng mạnh so với chính năm trước – thì cần phải xem lại. Câu hỏi đặt ra không phải là nghi ngờ học sinh, mà là: điểm cao này đến từ thực lực thật, hay có yếu tố bất thường trong quá trình thi và chấm thi?


Ví dụ, nếu cả nước chỉ khoảng 5–7% bài thi Toán đạt từ 8 điểm trở lên, nhưng một tỉnh lại có tới 25–30% bài đạt mức này, thì rõ ràng cần kiểm tra. Hoặc như môn Ngữ văn vốn rất hiếm điểm 10 nhưng một địa phương lại có số lượng điểm tuyệt đối tăng vọt so với các năm trước, thì việc rà soát là điều dễ hiểu.

Thực tế, việc này là bình thường trong quản lý thi cử. Kỳ thi tốt nghiệp THPT không chỉ để xét tốt nghiệp mà còn là căn cứ quan trọng để xét tuyển đại học. Nếu điểm số không phản ánh đúng năng lực, thì sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội của hàng triệu thí sinh trên cả nước.

Có nhiều lý do khiến điểm thi ở một số nơi có thể tăng cao.

Thứ nhất, chất lượng dạy và học có thể thực sự được cải thiện. Ví dụ, một tỉnh đầu tư mạnh vào ôn thi, tổ chức luyện đề bài bản, học sinh nắm chắc kiến thức hơn thì điểm cao là điều hoàn toàn hợp lý.

Thứ hai, đề thi năm đó có thể “dễ thở” hơn. Khi đề không quá khó hoặc ít câu phân hóa, nhiều học sinh có thể đạt điểm khá – giỏi, kéo mặt bằng điểm chung đi lên.

Nhưng bên cạnh đó, vẫn có khả năng xuất hiện những yếu tố không mong muốn. Chẳng hạn như coi thi chưa nghiêm, để xảy ra việc trao đổi bài; hoặc khâu chấm thi “nới tay”, chấm chưa đúng barem. Thậm chí, trong những trường hợp hiếm, có thể có tác động làm sai lệch điểm số. Đây chính là lý do ngành giáo dục phải rà soát kỹ, để đảm bảo không có sai sót nào ảnh hưởng đến kết quả chung.

Cũng cần nhấn mạnh rằng, “rà soát” không có nghĩa là kết luận có tiêu cực. Nó giống như một bước kiểm tra lại. Nếu sau khi kiểm tra, mọi quy trình đều đúng và điểm số phản ánh đúng năng lực, thì những địa phương có điểm cao sẽ càng được ghi nhận xứng đáng. Ngược lại, nếu phát hiện bất thường, sẽ kịp thời điều chỉnh để bảo vệ sự công bằng.

Với học sinh và phụ huynh, điều quan trọng nhất vẫn là năng lực thật. Điểm số có thể biến động theo đề thi hay từng năm, nhưng kiến thức và kỹ năng mới là thứ theo các em lâu dài.

Nếu làm clip, bạn có thể mở bằng một câu rất gần gũi:
“Điểm thi cao là đáng mừng… nhưng nếu cao bất thường thì sao?”
“Thi cử công bằng không chỉ bảo vệ một học sinh, mà bảo vệ cả một thế hệ.”