Cái chết của nhà kinh tế học nổi tiếng Trung Quốc thu hút sự chú ý vì một dạng u lympho tế bào T hiếm gặp

[Chuyên Lão Khoa]

Cái chết của nhà kinh tế học nổi tiếng Trung Quốc Gao Shanwen ở tuổi 55 vì một dạng u lympho tế bào T hiếm gặp đang khiến nhiều người quan tâm đến căn bệnh ung thư này. Các chuyên gia cảnh báo đây là bệnh có diễn tiến nhanh, khó chẩn đoán do triệu chứng rất đa dạng và dễ nhầm với nhiều bệnh khác.

Theo truyền thông Trung Quốc, ông Gao Shanwen, cựu trưởng bộ phận kinh tế của Công ty Chứng khoán SDIC, qua đời ngày 07/07 sau thời gian điều trị ung thư.

Một bản ghi chép quá trình điều trị được cho là do chính ông viết cho biết các triệu chứng đầu tiên xuất hiện từ tháng 01/2025. Sau gần một năm khám chữa tại nhiều cơ sở y tế, ông mới được xác định mắc u lympho tế bào T ngoại biên giai đoạn IV, cụ thể là thể u lympho tế bào T dạng miễn dịch mạch máu (AITL), một trong những dạng hiếm và có mức độ ác tính cao.

Dù đã trải qua nhiều phương pháp điều trị, bao gồm hóa trị và liệu pháp tế bào CAR T, bệnh tình của ông vẫn không cải thiện.

U lympho tế bào T là bệnh gì?​

Tế bào T là một phần quan trọng của hệ miễn dịch, có nhiệm vụ nhận diện và tiêu diệt các tác nhân gây bệnh cũng như những tế bào bất thường trong cơ thể.

Tuy nhiên, khi chính các tế bào T bị đột biến và phát triển mất kiểm soát, chúng có thể trở thành tế bào ung thư, hình thành u lympho tế bào T.

Theo các chuyên gia huyết học Trung Quốc, u lympho là tên gọi chung của hàng chục loại ung thư khác nhau của hệ bạch huyết. Trong đó, u lympho được chia thành hai nhóm chính là u lympho Hodgkin và u lympho không Hodgkin. U lympho tế bào T ngoại biên thuộc nhóm thứ hai và khá hiếm gặp.

Số liệu từ Viện Ung thư Quốc gia Trung Quốc cho thấy các bệnh u lympho tế bào T chỉ chiếm chưa đến 15% tổng số ca u lympho không Hodgkin. Riêng thể AITL mà ông Gao Shanwen mắc chỉ chiếm khoảng 2,66% số bệnh nhân u lympho tại Trung Quốc.

Vì sao căn bệnh này thường được phát hiện muộn?​

Theo các bác sĩ, nhiều người nghĩ u lympho chỉ gây nổi hạch ở cổ, nách hoặc bẹn. Tuy nhiên thực tế bệnh có thể biểu hiện rất khác nhau.

Một số bệnh nhân chỉ bị ngứa hoặc nổi ban kéo dài. Người khác lại sốt dai dẳng không rõ nguyên nhân, sụt cân, mệt mỏi, thiếu máu hoặc thường xuyên nhiễm trùng. Có trường hợp xuất hiện viêm phổi, tràn dịch màng phổi hoặc các triệu chứng giống bệnh tự miễn.

Chính vì triệu chứng không điển hình nên người bệnh thường đi khám ở nhiều chuyên khoa như da liễu, truyền nhiễm hoặc miễn dịch trước khi được chuyển đến khoa huyết học. Không ít trường hợp chỉ được chẩn đoán khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.

Một báo cáo đăng trên tạp chí Journal of the American Academy of Dermatology Case Reports năm 2023 mô tả trường hợp một người đàn ông 56 tuổi chỉ bị ngứa kéo dài và nổi ban nhẹ. Ban đầu bác sĩ cho rằng đây là bệnh da liễu thông thường. Chỉ sau khi xuất hiện sưng hạch, đổ mồ hôi ban đêm và sụt cân nhanh, người bệnh mới được xác định mắc AITL.

Theo một nghiên cứu công bố năm 2025, tuổi trung bình của bệnh nhân được chẩn đoán AITL là khoảng 69 tuổi.

Chẩn đoán không hề đơn giản​

Các chuyên gia cho biết việc chẩn đoán u lympho không thể chỉ dựa vào xét nghiệm máu hoặc chụp chiếu.

Để xác định chính xác, bác sĩ phải lấy mẫu hạch hoặc mô nghi ngờ để sinh thiết. Trong nhiều trường hợp, một lần sinh thiết vẫn chưa đủ và bệnh nhân phải thực hiện nhiều lần mới có thể xác định đúng loại ung thư.

Đối với AITL, việc chẩn đoán còn khó hơn do bệnh dễ bị nhầm với lupus ban đỏ, viêm da cơ và nhiều bệnh tự miễn khác.

Điều trị vẫn là thách thức​

Các bác sĩ cho biết hiện chưa có phương pháp điều trị tiêu chuẩn mang lại hiệu quả cao đối với AITL.

Phác đồ đầu tay hiện nay chủ yếu vẫn là hóa trị CHOP, kết hợp nhiều loại thuốc hóa trị cùng thuốc nội tiết. Tuy nhiên hiệu quả của phương pháp này đối với AITL còn khá hạn chế.

Những năm gần đây, các nhà khoa học đang nghiên cứu thêm các thuốc điều hòa biểu sinh như chidamide và azacitidine nhằm kiểm soát sự phát triển của tế bào ung thư tốt hơn. Tuy nhiên các phương pháp này vẫn cần thêm dữ liệu từ các thử nghiệm lâm sàng.

Khi bệnh tái phát hoặc kháng điều trị, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc nhắm trúng đích, liệu pháp miễn dịch hoặc ghép tế bào gốc tạo máu nếu sức khỏe người bệnh cho phép.

Liệu pháp CAR T vốn mang lại nhiều thành công đối với một số loại ung thư máu khác cũng gặp nhiều khó khăn khi điều trị u lympho tế bào T. Nguyên nhân là liệu pháp này sử dụng chính tế bào T để tiêu diệt tế bào ung thư, trong khi bản thân tế bào ung thư lại cũng xuất phát từ tế bào T, khiến việc phân biệt tế bào bình thường và tế bào bệnh trở nên phức tạp.

Các chuyên gia cũng lưu ý rằng thuốc miễn dịch ức chế PD 1 không phù hợp với mọi bệnh nhân AITL. Một số trường hợp thậm chí có thể khiến bệnh tiến triển nhanh hơn nếu sử dụng không đúng chỉ định.

Khi nào cần đi khám?​

Các bác sĩ khuyến cáo mọi người nên đến cơ sở chuyên khoa huyết học nếu xuất hiện các dấu hiệu như hạch bạch huyết sưng không đau kéo dài, sốt không rõ nguyên nhân, đổ mồ hôi nhiều về đêm, sụt cân nhanh, ngứa kéo dài hoặc mệt mỏi bất thường.

Theo các chuyên gia, AITL vẫn có cơ hội điều trị nếu được phát hiện sớm và xác định đúng loại bệnh. Vì vậy, việc không chủ quan với các triệu chứng kéo dài và khám chuyên khoa kịp thời có ý nghĩa rất quan trọng trong quá trình điều trị.