Con gà này là gà trống hay gà mái?

[Trương Cẩm Tú]

Gia chủ cho biết cứ nghĩ đây là gà trống đem biếu nhà bố mẹ làm gà sang canh, nhưng khi mổ ra lại thấy có trứng .

Vậy nhưng khi đăng lên mạng, nhiều người đã khẳng định ngay được đây là gà mái dù nó có bộ mào đỏ và lớn. Nhìn bề ngoài, gà mái và gà trống phân biệt thế nào?

Thứ nhất là bộ lông. Lông cổ và lông thân của nó ngắn, tròn đầu, ôm sát cơ thể. Gà trống thường có lông cổ và lông mã dài, nhọn, rủ xuống như áo choàng. Ở đây không thấy kiểu “lông kiếm” đặc trưng đó.

Thứ hai là đuôi. Gà trống có lông đuôi cong dài, vút lên như dấu hỏi rất điệu đà. Con này đuôi ngắn, gọn, không có lông cong dài.

Thứ ba là chân. Gà trống thường có cựa phát triển rõ để đấu đá. Trong ảnh không thấy cựa nổi bật. Có thể có nhưng nhỏ.

Đúng là mào và tích của con này khá to và đỏ, điều đó đôi khi khiến người ta nhầm với gà trống. Nhưng nhiều giống gà mái trưởng thành, đặc biệt là gà ta hoặc gà lai, vẫn có mào đỏ rõ rệt. Kích thước mào không phải tiêu chí quyết định duy nhất.

Tất nhiên, đây là suy luận dựa trên hình ảnh. Cách chắc chắn nhất về mặt sinh học là quan sát hành vi như có đẻ trứng hay không, hoặc kiểm tra cơ quan sinh sản. Hình thái chỉ cho ta xác suất cao chứ không phải bằng chứng tuyệt đối.

Cơ thể động vật là một bản giao hưởng của hormone. Testosterone khiến gà trống “khoe” bộ lông lộng lẫy, còn estrogen ở gà mái tạo nên vóc dáng gọn hơn và tập trung vào chức năng sinh sản. Tiến hóa không thiết kế để chúng ta dễ phân biệt, mà để tối ưu hóa sinh tồn.

Quan sát kỹ những chi tiết nhỏ như lông, đuôi, cựa chính là cách khoa học bắt đầu: nhìn, so sánh, đặt giả thuyết, rồi kiểm chứng. Thế giới nông thôn cũng đầy sinh học tiến hóa đang diễn ra mỗi ngày.