Cuộc khủng hoảng lớn nhất của Kiev năm 2026: Vì sao hàng nghìn người xuống đường bảo vệ Bộ trưởng Quốc phòng?

[Ánh Bình Minh]

Quyết định bất ngờ của Tổng thống Volodymyr Zelensky miễn nhiệm Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov đang đẩy Ukraine vào một trong những cuộc khủng hoảng chính trị nghiêm trọng nhất kể từ khi xung đột với Nga bùng nổ. Hàng nghìn người đã xuống đường tại thủ đô Kiev trong nhiều ngày liên tiếp, yêu cầu khôi phục chức vụ cho ông Fedorov và phản đối cách điều hành của bộ chỉ huy quân đội.

Trong bối cảnh chiến sự vẫn diễn biến ác liệt, làn sóng biểu tình hiếm hoi này không chỉ phản ánh sự bất bình trước một quyết định nhân sự, mà còn làm lộ rõ những rạn nứt trong bộ máy lãnh đạo quân đội Ukraine.

Chuyện gì đã xảy ra?

Ngày 16/7, Tổng thống Zelensky bất ngờ quyết định miễn nhiệm Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov – một trong những nhân vật được đánh giá là biểu tượng của quá trình hiện đại hóa quân đội Ukraine.

Quyết định này nhanh chóng vấp phải phản ứng mạnh từ dư luận. Chỉ trong vài giờ, các cuộc biểu tình đã nổ ra tại trung tâm Kiev và kéo dài sang ngày thứ ba liên tiếp, với hàng nghìn người tham gia.

Trước áp lực ngày càng lớn, tối 18/7, Tổng thống Zelensky lần đầu phát tín hiệu "xuống thang". Trong bài phát biểu hằng ngày, ông cho biết đã có cuộc trao đổi kéo dài với ông Fedorov cũng như Tổng tư lệnh Oleksandr Syrskyi.

"Tôi lắng nghe những gì người dân đang nói. Hôm nay tôi đã có cuộc trao đổi rất dài với Mykhailo Fedorov. Tôi cũng đã nói chuyện với Tổng tư lệnh Oleksandr Syrskyi. Các quyết định liên quan đến quân đội sẽ tiếp tục được xem xét", ông Zelensky nói.

Về phần mình, ông Fedorov cũng đăng thông điệp trên mạng xã hội cho biết các cuộc đối thoại với giới lãnh đạo vẫn đang diễn ra.

"Thay đổi là điều không thể tránh khỏi. Cuộc đối thoại vẫn đang tiếp tục. Tôi tin rằng chúng ta sẽ thành công", cựu Bộ trưởng Quốc phòng viết.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov​

Vì sao việc sa thải Fedorov lại gây phản ứng dữ dội?

Theo Reuters, Financial Times, The Guardian và nhiều hãng truyền thông phương Tây, nguyên nhân không đơn thuần nằm ở việc thay đổi một bộ trưởng.

Trong nhiều năm qua, Mykhailo Fedorov được xem là "kiến trúc sư" của quá trình hiện đại hóa quân đội Ukraine. Ông là người thúc đẩy mạnh mẽ việc ứng dụng máy bay không người lái, trí tuệ nhân tạo, số hóa hậu cần và cải tổ ngành công nghiệp quốc phòng.

Nhờ các chương trình này, Ukraine đã xây dựng được năng lực sản xuất và sử dụng drone ở quy mô lớn, trở thành một trong những yếu tố quan trọng trên chiến trường.

Trong khi đó, Tổng tư lệnh Oleksandr Syrskyi lại đại diện cho trường phái chỉ huy truyền thống. Sau khi rời cương vị Bộ trưởng, ông Fedorov công khai chỉ trích cách điều hành của ông Syrskyi là mang nặng tư duy quân đội Liên Xô cũ, chưa theo kịp yêu cầu của chiến tranh hiện đại.

Giới quan sát cho rằng những bất đồng kéo dài giữa hai nhân vật này chính là nguyên nhân sâu xa dẫn đến quyết định miễn nhiệm.

Người biểu tình muốn điều gì?

Điểm đáng chú ý là các cuộc biểu tình lần này không nhằm lật đổ chính quyền hay phản đối Tổng thống Zelensky.

Theo các hãng tin quốc tế, phần lớn người tham gia đều khẳng định họ vẫn ủng hộ Ukraine trong cuộc chiến với Nga. Tuy nhiên, họ cho rằng việc loại bỏ ông Fedorov sẽ làm chậm tiến trình cải cách quân đội đúng vào thời điểm Ukraine đang cần đổi mới để đối phó với sức ép ngày càng lớn trên chiến trường.

Nhiều khẩu hiệu xuất hiện tại Kiev kêu gọi đưa ông Fedorov trở lại cương vị Bộ trưởng Quốc phòng, đồng thời yêu cầu thay đổi cách điều hành của bộ chỉ huy quân đội.

Reuters nhận định đây là một trong những cuộc biểu tình quy mô lớn hiếm thấy ở Ukraine kể từ khi chiến sự bùng phát năm 2022.

Vì sao ông Zelensky phải thay đổi giọng điệu?

Ban đầu, quyết định miễn nhiệm được xem là dấu hiệu cho thấy Tổng thống Zelensky đứng về phía Tổng tư lệnh Syrskyi trong cuộc xung đột nội bộ.

Tuy nhiên, sau nhiều ngày biểu tình và những phản ứng từ dư luận, nhà lãnh đạo Ukraine đã phát tín hiệu mềm mỏng hơn khi trực tiếp đối thoại với cả hai bên và tuyên bố sẽ tiếp tục xem xét các quyết định liên quan đến quân đội.

Theo giới phân tích, đây là nỗ lực nhằm hạ nhiệt căng thẳng, tránh để khủng hoảng chính trị làm ảnh hưởng đến tinh thần chiến đấu trong bối cảnh Nga vẫn đang gia tăng các đợt tập kích vào nhiều thành phố của Ukraine.

Cuộc khủng hoảng chưa có hồi kết

Hiện chưa có dấu hiệu cho thấy Tổng thống Zelensky sẽ đảo ngược quyết định miễn nhiệm ông Fedorov. Tuy nhiên, việc ông công khai thừa nhận đang lắng nghe ý kiến người dân và tiếp tục đối thoại với cựu Bộ trưởng Quốc phòng cho thấy Kiev đang tìm cách giảm sức ép từ dư luận.

Các nhà quan sát nhận định, đây không còn là câu chuyện về một vị trí bộ trưởng, mà phản ánh cuộc tranh luận lớn hơn về hướng đi của quân đội Ukraine: tiếp tục đẩy mạnh cải cách, ứng dụng công nghệ và chiến tranh không người lái, hay duy trì mô hình chỉ huy truyền thống trong bối cảnh cuộc xung đột với Nga vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Diễn biến trong những ngày tới sẽ là phép thử quan trọng đối với khả năng duy trì đoàn kết nội bộ của chính quyền Tổng thống Zelensky cũng như định hướng phát triển của quân đội Ukraine trong giai đoạn then chốt của cuộc chiến.

 

[Thinh Duc]

Ucraine đang giai đoạn đỉnh điểm căng thẳng chiến đấu chống Nga , TT Zelensky , miễn nhiệm bộ trưởng quốc phòng Fedorov là thiếu cân nhắc và thận trọng. Nếu ông Fedorov thực sự do mâu thuẫn đường lối quân sự với ông Tổng tư lệnh Oleksandr Syrskyi , thì nên xử lý , dàn xếp nội bộ . Cuộc kháng chiến chống Nga xâm lược còn lâu dài và áp lực ngày càng nặng nề . Lãnh đạo chính phủ Ucraine cần phải đoàn kết , đồng sức , đồng tâm và sáng suốt mới dẫn dắt nhân dân chiến đấu đến thắng lợi . Việt Nam qua 2 cuộc k/c , đã là bài học đáng cho ông Zelensky suy nẫm và hành sự . Lời Hồ Chủ tich vẫn còn nguyên giá trị : " Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công"