Đoạn Video
Ảnh
Lê Nhã Linh
Thành viên nổi tiếng
Cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran đang bước vào giai đoạn căng thẳng nhất trong nhiều tháng qua khi giao tranh liên tiếp leo thang, kéo theo tình trạng lưu thông qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới – gần như tê liệt trong dịp cuối tuần. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng năng lượng mới nếu xung đột tiếp tục mở rộng.
Theo dữ liệu phân tích hàng hải quốc tế được nhiều hãng tin như Reuters dẫn lại, chỉ có rất ít tàu thương mại được ghi nhận đi qua eo biển Hormuz trong hai ngày cuối tuần. Đây là mức sụt giảm đáng kể so với thông lệ tại tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ tiêu thụ toàn cầu.
Các chuyên gia cho rằng sự sụt giảm lưu lượng tàu không chỉ xuất phát từ việc giao tranh Mỹ - Iran leo thang mà còn bởi nhiều tàu đã chủ động tắt hệ thống nhận dạng tự động (AIS) khi đi qua vùng biển nguy hiểm để giảm nguy cơ bị theo dõi hoặc trở thành mục tiêu tấn công. Vì vậy, số lượng tàu thực tế lưu thông có thể cao hơn dữ liệu công khai, nhưng chưa có thống kê chính thức.
Giao tranh mở rộng, hai bên liên tục đáp trả
Trên thực địa, cả Mỹ và Iran đều gia tăng cường độ các cuộc tấn công.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã tiến hành các đợt tập kích nhằm vào những cơ sở quân sự của Mỹ tại Kuwait và Jordan. Theo phía Iran, một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái đã phá hủy hệ thống radar cảnh báo sớm, kho linh kiện máy bay chiến đấu và nhà chứa máy bay không người lái MQ-9 Reaper bên trong căn cứ không quân Ali Al Salem ở Kuwait.
IRGC cũng khẳng định các tên lửa đạn đạo đã đánh trúng khu vực sân bay Aqaba của Jordan, gây hư hại nhiều máy bay quân sự Mỹ, trong đó có các máy bay chỉ huy và kiểm soát không lưu. Tuy nhiên, đến nay Washington chưa xác nhận những thông tin này và cũng chưa có nguồn độc lập nào kiểm chứng mức độ thiệt hại.
Ở chiều ngược lại, truyền thông nhà nước Iran cho biết không quân Mỹ tiếp tục mở các đợt không kích vào nhiều khu vực của nước này. Đáng chú ý, thành phố Tabriz ở tây bắc Iran lần đầu tiên trở thành mục tiêu kể từ khi lệnh ngừng bắn trước đó bị phá vỡ. Đây được xem là một trong những mục tiêu nằm sâu nhất trong lãnh thổ Iran bị tập kích trong đợt leo thang mới, cho thấy phạm vi hoạt động của quân đội Mỹ đang mở rộng đáng kể.
Theo giới chức Mỹ, giao tranh cũng đã gây thương vong cho lực lượng nước này khi ba binh sĩ thiệt mạng và một người mất tích trong các cuộc tấn công do Iran tiến hành.
Hormuz – "yết hầu" của thị trường năng lượng thế giới
Không phải ngẫu nhiên mà mọi biến động tại eo biển Hormuz luôn khiến thị trường tài chính toàn cầu dõi theo sát sao.
Hormuz là tuyến đường biển nối Vịnh Ba Tư với vịnh Oman và Ấn Độ Dương, nơi phần lớn lượng dầu xuất khẩu từ Saudi Arabia, Iraq, Kuwait, UAE, Qatar và Iran phải đi qua trước khi đến các thị trường châu Á, châu Âu và Mỹ. Theo các tổ chức năng lượng quốc tế, khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ của thế giới được vận chuyển qua khu vực này mỗi ngày.
Chỉ cần lưu lượng tàu bị gián đoạn trong thời gian ngắn cũng đủ làm chi phí vận tải và bảo hiểm tăng mạnh, đồng thời tạo áp lực lên giá dầu. Reuters cho biết giá dầu Brent đã tăng đáng kể trong những phiên gần đây khi giới đầu tư đánh giá nguy cơ Hormuz có thể tiếp tục bị gián đoạn nếu xung đột kéo dài.
Ngoài nguy cơ thiếu hụt nguồn cung, các chuyên gia hàng hải còn cảnh báo nhiều hãng tàu đang cân nhắc thay đổi hải trình hoặc tạm hoãn hoạt động tại khu vực, trong khi phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh đối với tàu vận tải cũng tăng nhanh.
Mỹ tăng viện, nguy cơ xung đột lan rộng
Trong bối cảnh căng thẳng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, Mỹ được cho là đang tiếp tục tăng cường hiện diện quân sự tại Trung Đông. Nhiều nguồn tin quốc tế cho biết Washington đã điều thêm các tiêm kích F-35, F-16 cùng máy bay tiếp dầu chiến lược đến khu vực nhằm củng cố năng lực tác chiến và bảo vệ các căn cứ quân sự cũng như tuyến hàng hải trọng yếu.
Trong khi đó, các nỗ lực ngoại giao vẫn đang được xúc tiến. Một số quốc gia Trung Đông, trong đó có Qatar, được cho là đang thúc đẩy đề xuất ngừng bắn mới nhằm ngăn cuộc xung đột vượt khỏi tầm kiểm soát. Tuy nhiên, khi các cuộc không kích và tập kích vẫn diễn ra gần như mỗi ngày, triển vọng đạt được một thỏa thuận hòa bình trong ngắn hạn vẫn còn rất mong manh.
Giới phân tích nhận định nếu các cuộc giao tranh tiếp tục leo thang hoặc eo biển Hormuz thực sự bị phong tỏa trong thời gian dài, tác động sẽ không chỉ dừng ở khu vực Trung Đông mà còn lan rộng tới thị trường năng lượng, vận tải biển và kinh tế toàn cầu. Trong bối cảnh lạm phát tại nhiều nền kinh tế lớn vẫn chưa hoàn toàn được kiểm soát, bất kỳ cú sốc nào đối với nguồn cung dầu mỏ cũng có thể tạo ra những hệ lụy sâu rộng trong thời gian tới.
Theo dữ liệu phân tích hàng hải quốc tế được nhiều hãng tin như Reuters dẫn lại, chỉ có rất ít tàu thương mại được ghi nhận đi qua eo biển Hormuz trong hai ngày cuối tuần. Đây là mức sụt giảm đáng kể so với thông lệ tại tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ tiêu thụ toàn cầu.
Các chuyên gia cho rằng sự sụt giảm lưu lượng tàu không chỉ xuất phát từ việc giao tranh Mỹ - Iran leo thang mà còn bởi nhiều tàu đã chủ động tắt hệ thống nhận dạng tự động (AIS) khi đi qua vùng biển nguy hiểm để giảm nguy cơ bị theo dõi hoặc trở thành mục tiêu tấn công. Vì vậy, số lượng tàu thực tế lưu thông có thể cao hơn dữ liệu công khai, nhưng chưa có thống kê chính thức.
Giao tranh mở rộng, hai bên liên tục đáp trả
Trên thực địa, cả Mỹ và Iran đều gia tăng cường độ các cuộc tấn công.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã tiến hành các đợt tập kích nhằm vào những cơ sở quân sự của Mỹ tại Kuwait và Jordan. Theo phía Iran, một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái đã phá hủy hệ thống radar cảnh báo sớm, kho linh kiện máy bay chiến đấu và nhà chứa máy bay không người lái MQ-9 Reaper bên trong căn cứ không quân Ali Al Salem ở Kuwait.
IRGC cũng khẳng định các tên lửa đạn đạo đã đánh trúng khu vực sân bay Aqaba của Jordan, gây hư hại nhiều máy bay quân sự Mỹ, trong đó có các máy bay chỉ huy và kiểm soát không lưu. Tuy nhiên, đến nay Washington chưa xác nhận những thông tin này và cũng chưa có nguồn độc lập nào kiểm chứng mức độ thiệt hại.
Ở chiều ngược lại, truyền thông nhà nước Iran cho biết không quân Mỹ tiếp tục mở các đợt không kích vào nhiều khu vực của nước này. Đáng chú ý, thành phố Tabriz ở tây bắc Iran lần đầu tiên trở thành mục tiêu kể từ khi lệnh ngừng bắn trước đó bị phá vỡ. Đây được xem là một trong những mục tiêu nằm sâu nhất trong lãnh thổ Iran bị tập kích trong đợt leo thang mới, cho thấy phạm vi hoạt động của quân đội Mỹ đang mở rộng đáng kể.
Theo giới chức Mỹ, giao tranh cũng đã gây thương vong cho lực lượng nước này khi ba binh sĩ thiệt mạng và một người mất tích trong các cuộc tấn công do Iran tiến hành.
Hormuz – "yết hầu" của thị trường năng lượng thế giới
Không phải ngẫu nhiên mà mọi biến động tại eo biển Hormuz luôn khiến thị trường tài chính toàn cầu dõi theo sát sao.
Hormuz là tuyến đường biển nối Vịnh Ba Tư với vịnh Oman và Ấn Độ Dương, nơi phần lớn lượng dầu xuất khẩu từ Saudi Arabia, Iraq, Kuwait, UAE, Qatar và Iran phải đi qua trước khi đến các thị trường châu Á, châu Âu và Mỹ. Theo các tổ chức năng lượng quốc tế, khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ của thế giới được vận chuyển qua khu vực này mỗi ngày.
Chỉ cần lưu lượng tàu bị gián đoạn trong thời gian ngắn cũng đủ làm chi phí vận tải và bảo hiểm tăng mạnh, đồng thời tạo áp lực lên giá dầu. Reuters cho biết giá dầu Brent đã tăng đáng kể trong những phiên gần đây khi giới đầu tư đánh giá nguy cơ Hormuz có thể tiếp tục bị gián đoạn nếu xung đột kéo dài.
Ngoài nguy cơ thiếu hụt nguồn cung, các chuyên gia hàng hải còn cảnh báo nhiều hãng tàu đang cân nhắc thay đổi hải trình hoặc tạm hoãn hoạt động tại khu vực, trong khi phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh đối với tàu vận tải cũng tăng nhanh.
Mỹ tăng viện, nguy cơ xung đột lan rộng
Trong bối cảnh căng thẳng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, Mỹ được cho là đang tiếp tục tăng cường hiện diện quân sự tại Trung Đông. Nhiều nguồn tin quốc tế cho biết Washington đã điều thêm các tiêm kích F-35, F-16 cùng máy bay tiếp dầu chiến lược đến khu vực nhằm củng cố năng lực tác chiến và bảo vệ các căn cứ quân sự cũng như tuyến hàng hải trọng yếu.
Trong khi đó, các nỗ lực ngoại giao vẫn đang được xúc tiến. Một số quốc gia Trung Đông, trong đó có Qatar, được cho là đang thúc đẩy đề xuất ngừng bắn mới nhằm ngăn cuộc xung đột vượt khỏi tầm kiểm soát. Tuy nhiên, khi các cuộc không kích và tập kích vẫn diễn ra gần như mỗi ngày, triển vọng đạt được một thỏa thuận hòa bình trong ngắn hạn vẫn còn rất mong manh.
Giới phân tích nhận định nếu các cuộc giao tranh tiếp tục leo thang hoặc eo biển Hormuz thực sự bị phong tỏa trong thời gian dài, tác động sẽ không chỉ dừng ở khu vực Trung Đông mà còn lan rộng tới thị trường năng lượng, vận tải biển và kinh tế toàn cầu. Trong bối cảnh lạm phát tại nhiều nền kinh tế lớn vẫn chưa hoàn toàn được kiểm soát, bất kỳ cú sốc nào đối với nguồn cung dầu mỏ cũng có thể tạo ra những hệ lụy sâu rộng trong thời gian tới.
