Cao Tùng✔
Thành viên nổi tiếng
Liên minh châu Âu (EU) đang chuẩn bị công bố chiến lược Bắc Cực mới, tập trung nhiều hơn vào an ninh và quân sự trong bối cảnh hoạt động vận tải biển qua khu vực ngày càng sôi động. EU muốn phối hợp với Mỹ và Canada để ngăn Nga và Trung Quốc chi phối các tuyến hàng hải mới nổi.
Theo The Times ngày 19/10, Kaja Kallas, Đại diện cấp cao của EU về chính sách đối ngoại và an ninh, cho rằng Bắc Cực đang trở thành một mặt trận cạnh tranh quyền lực toàn cầu. Bà cảnh báo các tuyến hàng hải mới không nên trở thành điểm nghẽn chiến lược đối với thương mại quốc tế.
Chiến lược mới dự kiến bao gồm tăng cường giám sát tàu thuyền, bảo vệ cáp thông tin liên lạc dưới biển, phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ triển khai quân sự và mở rộng năng lực hoạt động trong điều kiện băng giá. EU cũng dự kiến đầu tư 260 triệu euro vào công nghệ quân sự phù hợp với môi trường Bắc Cực, trong đó có máy bay và cảm biến tầm xa.
Kallas đồng thời bày tỏ lo ngại về các hoạt động nghiên cứu và khảo sát của Trung Quốc tại khu vực. Bà cho rằng những hoạt động này không chỉ phục vụ mục đích khoa học mà còn có thể mang lại lợi ích quân sự. Bắc Kinh bác bỏ cách tiếp cận mang tính đối đầu và khẳng định muốn thúc đẩy hợp tác Bắc Cực dựa trên các nguyên tắc tôn trọng, hợp tác, cùng có lợi và phát triển bền vững.
Theo Financial Times, dẫn dữ liệu của Lloyd's Register Marine, tuyến đường này ghi nhận 133 chuyến đi trong tháng 9, cao gấp khoảng bốn lần so với cùng kỳ năm 2022. Bên cạnh tàu Nga, ngày càng nhiều tàu thương mại Trung Quốc cũng sử dụng tuyến đường này.
Ngày 23/9/2025, tàu chở hàng Istanbul Bridge rời cảng Ninh Ba-Chu Sơn của Trung Quốc, vận chuyển các mặt hàng như mô-đun quang điện và thiết bị lưu trữ năng lượng sang châu Âu qua hành lang Đông Bắc. Tàu đến cảng Felixstowe của Anh ngày 13/10, sau hành trình khoảng 20 ngày.
Trong năm 2026, tuyến vận tải container Bắc Cực Trung Quốc-châu Âu tiếp tục được mở rộng. Theo Zhejiang Daily, ngày 27/9, hai tàu Haijie Lianyungang và Haijie Mindulu rời cảng Ninh Ba-Chu Sơn, đánh dấu việc hoàn thành tám chuyến đi theo kế hoạch của tuyến trong năm. Tổng lượng hàng vận chuyển tích lũy vượt 14.000 TEU, đơn vị tương đương một container dài 6,1 m.
Tuyến đường này chủ yếu vận chuyển pin, thiết bị lưu trữ năng lượng, xe điện và các mặt hàng xuất khẩu khác của Trung Quốc. Việc rút ngắn thời gian vận chuyển có thể giúp tuyến Bắc Cực trở thành lựa chọn bổ sung cho các hành trình truyền thống qua kênh đào Suez.
Trong cuộc phỏng vấn với The Times, Kallas cũng đề cập đến những biến động về năng lượng và vận tải. Theo Financial Times, EU đang xem xét lại một số đề xuất liên quan đến hoạt động dầu khí tại Bắc Cực, dù vẫn phản đối việc phát triển các dự án nhiên liệu hóa thạch mới trong khu vực.
Tuy nhiên, kế hoạch tăng cường hợp tác giữa EU với Mỹ và Canada đang gặp trở ngại do bất đồng liên quan đến Greenland. Kallas cho rằng những phát ngôn của Tổng thống Donald Trump về hòn đảo này đã làm suy giảm lòng tin giữa các đồng minh.
Ngày 12/10, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị gặp Nikolai Patrushev, Trợ lý Tổng thống Nga kiêm Chủ tịch Hội đồng Hàng hải Nga, tại Bắc Kinh. Hai bên thảo luận về việc kết nối sáng kiến Con đường Tơ lụa Băng giá của Trung Quốc với kế hoạch phát triển tuyến hàng hải Bắc Cực của Nga.
Vương Nghị cho biết Trung Quốc sẵn sàng tăng cường phối hợp với Nga trong chiến lược hàng hải, bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của hai nước, đồng thời duy trì hoạt động thông suốt của các tuyến đường thủy quốc tế.
Patrushev cũng bày tỏ mong muốn mở rộng hợp tác trong xây dựng hành lang vận tải xuyên Bắc Cực, đóng tàu, hậu cần và thương mại hàng hải.
Bắc Kinh khẳng định Trung Quốc là bên liên quan quan trọng tại Bắc Cực và muốn hợp tác với Nga cùng các quốc gia khác trong phát triển cơ sở hạ tầng, khai thác tuyến hàng hải và bảo vệ môi trường.
Cuộc cạnh tranh tại Bắc Cực vì thế không chỉ xoay quanh việc rút ngắn thời gian vận chuyển. Khi băng biển suy giảm và các tuyến hàng hải trở nên dễ tiếp cận hơn theo mùa, khu vực này ngày càng có ý nghĩa đối với thương mại, năng lượng và an ninh. Những quyết định về hạ tầng và hiện diện quân sự trong thời gian tới có thể ảnh hưởng lâu dài đến cán cân chiến lược giữa các cường quốc.
Theo The Times ngày 19/10, Kaja Kallas, Đại diện cấp cao của EU về chính sách đối ngoại và an ninh, cho rằng Bắc Cực đang trở thành một mặt trận cạnh tranh quyền lực toàn cầu. Bà cảnh báo các tuyến hàng hải mới không nên trở thành điểm nghẽn chiến lược đối với thương mại quốc tế.
Chiến lược mới dự kiến bao gồm tăng cường giám sát tàu thuyền, bảo vệ cáp thông tin liên lạc dưới biển, phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ triển khai quân sự và mở rộng năng lực hoạt động trong điều kiện băng giá. EU cũng dự kiến đầu tư 260 triệu euro vào công nghệ quân sự phù hợp với môi trường Bắc Cực, trong đó có máy bay và cảm biến tầm xa.
Kallas đồng thời bày tỏ lo ngại về các hoạt động nghiên cứu và khảo sát của Trung Quốc tại khu vực. Bà cho rằng những hoạt động này không chỉ phục vụ mục đích khoa học mà còn có thể mang lại lợi ích quân sự. Bắc Kinh bác bỏ cách tiếp cận mang tính đối đầu và khẳng định muốn thúc đẩy hợp tác Bắc Cực dựa trên các nguyên tắc tôn trọng, hợp tác, cùng có lợi và phát triển bền vững.
Tuyến hàng hải Bắc Cực ngày càng thu hút thương mại
Sự quan tâm của EU diễn ra khi tuyến đường biển phía Bắc, chạy dọc bờ biển Nga, ngày càng được chú ý nhờ khả năng rút ngắn hành trình vận chuyển giữa châu Á và châu Âu.Theo Financial Times, dẫn dữ liệu của Lloyd's Register Marine, tuyến đường này ghi nhận 133 chuyến đi trong tháng 9, cao gấp khoảng bốn lần so với cùng kỳ năm 2022. Bên cạnh tàu Nga, ngày càng nhiều tàu thương mại Trung Quốc cũng sử dụng tuyến đường này.
Ngày 23/9/2025, tàu chở hàng Istanbul Bridge rời cảng Ninh Ba-Chu Sơn của Trung Quốc, vận chuyển các mặt hàng như mô-đun quang điện và thiết bị lưu trữ năng lượng sang châu Âu qua hành lang Đông Bắc. Tàu đến cảng Felixstowe của Anh ngày 13/10, sau hành trình khoảng 20 ngày.
Trong năm 2026, tuyến vận tải container Bắc Cực Trung Quốc-châu Âu tiếp tục được mở rộng. Theo Zhejiang Daily, ngày 27/9, hai tàu Haijie Lianyungang và Haijie Mindulu rời cảng Ninh Ba-Chu Sơn, đánh dấu việc hoàn thành tám chuyến đi theo kế hoạch của tuyến trong năm. Tổng lượng hàng vận chuyển tích lũy vượt 14.000 TEU, đơn vị tương đương một container dài 6,1 m.
Tuyến đường này chủ yếu vận chuyển pin, thiết bị lưu trữ năng lượng, xe điện và các mặt hàng xuất khẩu khác của Trung Quốc. Việc rút ngắn thời gian vận chuyển có thể giúp tuyến Bắc Cực trở thành lựa chọn bổ sung cho các hành trình truyền thống qua kênh đào Suez.
Rủi ro địa chính trị thúc đẩy tìm kiếm tuyến vận tải thay thế
Bên cạnh lợi thế về thời gian, những bất ổn tại Trung Đông cũng khiến các doanh nghiệp vận tải quan tâm hơn đến những tuyến đường thay thế. Rủi ro tại Biển Đỏ và căng thẳng liên quan đến eo biển Hormuz có thể ảnh hưởng đến hoạt động vận tải biển và chuỗi cung ứng toàn cầu.Trong cuộc phỏng vấn với The Times, Kallas cũng đề cập đến những biến động về năng lượng và vận tải. Theo Financial Times, EU đang xem xét lại một số đề xuất liên quan đến hoạt động dầu khí tại Bắc Cực, dù vẫn phản đối việc phát triển các dự án nhiên liệu hóa thạch mới trong khu vực.
Tuy nhiên, kế hoạch tăng cường hợp tác giữa EU với Mỹ và Canada đang gặp trở ngại do bất đồng liên quan đến Greenland. Kallas cho rằng những phát ngôn của Tổng thống Donald Trump về hòn đảo này đã làm suy giảm lòng tin giữa các đồng minh.
Nga và Trung Quốc thúc đẩy hợp tác Bắc Cực
Trong khi EU tìm cách tăng cường hiện diện tại Bắc Cực, Nga và Trung Quốc cũng đang đẩy mạnh hợp tác hàng hải.Ngày 12/10, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị gặp Nikolai Patrushev, Trợ lý Tổng thống Nga kiêm Chủ tịch Hội đồng Hàng hải Nga, tại Bắc Kinh. Hai bên thảo luận về việc kết nối sáng kiến Con đường Tơ lụa Băng giá của Trung Quốc với kế hoạch phát triển tuyến hàng hải Bắc Cực của Nga.
Vương Nghị cho biết Trung Quốc sẵn sàng tăng cường phối hợp với Nga trong chiến lược hàng hải, bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của hai nước, đồng thời duy trì hoạt động thông suốt của các tuyến đường thủy quốc tế.
Patrushev cũng bày tỏ mong muốn mở rộng hợp tác trong xây dựng hành lang vận tải xuyên Bắc Cực, đóng tàu, hậu cần và thương mại hàng hải.
Bắc Kinh khẳng định Trung Quốc là bên liên quan quan trọng tại Bắc Cực và muốn hợp tác với Nga cùng các quốc gia khác trong phát triển cơ sở hạ tầng, khai thác tuyến hàng hải và bảo vệ môi trường.
Cuộc cạnh tranh tại Bắc Cực vì thế không chỉ xoay quanh việc rút ngắn thời gian vận chuyển. Khi băng biển suy giảm và các tuyến hàng hải trở nên dễ tiếp cận hơn theo mùa, khu vực này ngày càng có ý nghĩa đối với thương mại, năng lượng và an ninh. Những quyết định về hạ tầng và hiện diện quân sự trong thời gian tới có thể ảnh hưởng lâu dài đến cán cân chiến lược giữa các cường quốc.
