Hỗ trợ thiệt hại do bão lũ 2.600 đồng: Những khoản hỗ trợ “tượng trưng” và góc nhìn từ cơ chế đền bù

[Lê Nhã Linh]

Thông tin một số hộ dân tại phường Bình Định (tỉnh Gia Lai) nhận hỗ trợ thiệt hại sau bão chỉ vài nghìn đồng, thậm chí có trường hợp 2.600 đồng, đang gây nhiều tranh luận trên mạng xã hội. Những con số nhỏ đến mức khó tin khiến nhiều người đặt câu hỏi về ý nghĩa thực tế của chính sách hỗ trợ thiên tai và cách thức triển khai tại cơ sở.

Tuy nhiên, phía sau những khoản tiền gây xôn xao ấy là một câu chuyện phức tạp hơn, liên quan đến cơ chế thống kê thiệt hại, quy định hỗ trợ theo định mức và khoảng cách giữa “đúng quy trình” với cảm nhận thực tế của người dân.

Chính quyền địa phương nói gì?

Theo một bài trên trên báo VTCNews, sau khi vụ việc lan truyền trên mạng xã hội, UBND phường Bình Định đã có báo cáo nhanh và tổ chức đối thoại trực tiếp với các hộ dân liên quan.

Theo lãnh đạo địa phương, trường hợp hộ ông N.H.S nhận 2.600 đồng là do gia đình kê khai thiệt hại hai cây mai sau bão. Tổ dân phố sau đó tổng hợp và đưa vào danh sách hỗ trợ theo đúng định mức quy định. Chính quyền cho biết người đăng ảnh nhận tiền lên mạng xã hội “đăng cho vui”, không nghĩ sự việc gây chú ý lớn như vậy.

Địa phương cũng khẳng định không có chuyện gây khó dễ hay tiêu cực trong quá trình chi trả. Sau khi rà soát, chính quyền cho rằng các khoản hỗ trợ đều được thực hiện đúng theo danh sách và mức phê duyệt. Một số thông tin lan truyền trên mạng cũng được giải thích lại, như trường hợp hộ bà A. đăng lên mạng xã hội nhận 1300 đồng, nhưng thực tế nhận 15.700 đồng (gồm 1 cây mai 1.300 đồng và cây mít 14.400 đồng).

Đáng chú ý, lãnh đạo phường Bình Định thừa nhận cán bộ cơ sở còn thiếu sót trong khâu hướng dẫn người dân kê khai thiệt hại, đặc biệt với các thiệt hại nhỏ. Chính quyền địa phương cho biết sẽ rút kinh nghiệm trong cách tổ chức thực hiện và truyền đạt chính sách để tránh gây hiểu nhầm hoặc tạo phản ứng không đáng có.

Vì sao có khoản hỗ trợ chỉ vài nghìn đồng?

Theo báo cáo của địa phương, các khoản hỗ trợ được xác định dựa trên mức độ thiệt hại thực tế và định mức hỗ trợ theo quy định hiện hành. Với các trường hợp thiệt hại nhỏ như vài cây cảnh hoặc diện tích hoa màu không lớn, số tiền hỗ trợ có thể chỉ ở mức vài nghìn đồng.

Nói cách khác, các khoản tiền vài nghìn đồng không phải do “chia đều tượng trưng”, mà là kết quả của cách áp dụng định mức hỗ trợ theo quy định hiện hành.

Theo UBND phường Bình Định, toàn phường có hơn 400 hộ dân được hỗ trợ khôi phục sản xuất nông nghiệp sau bão với tổng kinh phí khoảng 312 triệu đồng.

“Đúng quy định” chưa chắc đã hợp lý trong thực tế

Điều khiến dư luận chú ý không chỉ nằm ở số tiền hỗ trợ, mà còn ở trải nghiệm của người dân trong quá trình nhận hỗ trợ. Có trường hợp phản ánh phải chờ đợi khá lâu để nhận số tiền rất nhỏ, tạo cảm giác thiếu hợp lý và làm giảm ý nghĩa của chính sách.

Đây cũng là điểm mà ngành chức năng tỉnh Gia Lai nhìn nhận cần chấn chỉnh. Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cho rằng việc tổ chức chi trả, công tác giải thích và truyền thông chính sách chưa phù hợp thực tế, từ đó tạo ra phản ứng trái chiều trong dư luận.

Theo cơ quan này, dù mức hỗ trợ được xác định đúng theo quy định, nhưng cách triển khai cần tạo thuận lợi hơn cho người dân, tránh để những khoản hỗ trợ mang ý nghĩa hỗ trợ sau thiên tai lại trở thành câu chuyện gây tranh cãi trên mạng xã hội.

Danh sách hộ dân nhận tiền hỗ trợ. Ảnh: VTCnews
​

Mạng xã hội và hiệu ứng lan truyền

Một bức ảnh cầm tờ tiền vài nghìn đồng sau bão dễ tạo cảm xúc mạnh trên mạng xã hội. Trong thời đại thông tin lan truyền nhanh, những chi tiết mang tính biểu tượng thường tạo hiệu ứng lớn hơn rất nhiều so với bản chất sự việc.

Chỉ từ một vài trường hợp cụ thể, câu chuyện nhanh chóng được chia sẻ rộng rãi và trở thành chủ đề bàn luận về chính sách hỗ trợ thiên tai nói chung. Dù sau đó địa phương giải thích nhiều trường hợp thực nhận cao hơn thông tin lan truyền ban đầu, dư luận vẫn tập trung vào hình ảnh “hỗ trợ 2.600 đồng”.

Điều này cho thấy, với các chính sách liên quan trực tiếp đến người dân, yếu tố truyền thông và cách tổ chức thực hiện đôi khi quan trọng không kém bản thân mức hỗ trợ.

Bài toán không chỉ là tiền hỗ trợ

Trong các đợt thiên tai lớn, nguồn ngân sách hỗ trợ thường phải phân bổ cho số lượng rất lớn hộ dân bị ảnh hưởng. Vì vậy, nhiều khoản hỗ trợ chỉ mang tính chất hỗ trợ một phần thiệt hại, chứ không thể bù đắp hoàn toàn.

Tuy nhiên, từ câu chuyện tại phường Bình Định, nhiều ý kiến cho rằng điều người dân mong muốn không chỉ là số tiền cụ thể, mà còn là cảm giác được chia sẻ, được hướng dẫn rõ ràng và được phục vụ thuận tiện.

Một chính sách dù đúng quy định nhưng nếu cách triển khai tạo cảm giác hình thức hoặc thiếu thực tế vẫn có thể gây phản ứng ngược. Ngược lại, nếu khâu giải thích minh bạch, tổ chức linh hoạt và giảm phiền hà cho người dân, những khoản hỗ trợ nhỏ sẽ dễ được nhìn nhận như sự hỗ trợ tinh thần thay vì trở thành chủ đề gây tranh cãi.

Câu chuyện hỗ trợ vài nghìn đồng sau bão vì thế không chỉ phản ánh bài toán ngân sách hay quy định định mức, mà còn cho thấy yêu cầu ngày càng cao đối với cách vận hành chính sách công trong thời đại mạng xã hội phát triển mạnh.