Đoạn Video
Ảnh
Ánh Bình Minh
Thành viên nổi tiếng
Vụ CEO One Hundred Cha Ga Won bị bắt với cáo buộc lừa đảo khoảng 30 tỷ won (hơn 500 tỷ đồng) không chỉ gây chấn động giới giải trí Hàn Quốc mà còn khiến nhiều người đặt câu hỏi: Vì sao một doanh nghiệp lại sẵn sàng ứng trước hàng trăm tỷ đồng chỉ để khai thác "quyền sở hữu trí tuệ" (IP) của nghệ sĩ?
Thực tế, trong ngành công nghiệp K-pop hiện nay, IP của nghệ sĩ được xem là một trong những tài sản có giá trị nhất. Một thần tượng nổi tiếng không chỉ mang lại doanh thu từ âm nhạc mà còn có thể tạo ra dòng tiền từ hàng chục lĩnh vực kinh doanh khác. Chính vì vậy, quyền khai thác IP đã trở thành "mỏ vàng" được nhiều doanh nghiệp săn đón, nhưng cũng tiềm ẩn không ít rủi ro.
IP nghệ sĩ không chỉ là tên hay hình ảnh
Khi nhắc đến quyền sở hữu trí tuệ (Intellectual Property - IP), nhiều người thường nghĩ đến bản quyền ca khúc hay logo. Tuy nhiên, trong ngành giải trí Hàn Quốc, khái niệm này rộng hơn rất nhiều.
IP của một nghệ sĩ có thể bao gồm quyền sử dụng tên, hình ảnh, giọng nói, chữ ký, logo fandom, nhân vật hoạt hình được xây dựng từ nghệ sĩ, các nội dung số, video độc quyền, chương trình thực tế, quyền khai thác thương mại của những buổi biểu diễn, sản phẩm lưu niệm và nhiều tài sản vô hình khác.
Nói cách khác, giá trị của một nghệ sĩ ngày nay không chỉ nằm ở việc bán album hay tổ chức concert mà còn ở khả năng tạo doanh thu liên tục từ hệ sinh thái xoay quanh người đó.
Một thần tượng có thể "kiếm tiền" theo hàng chục cách
Trong khoảng 10 năm trở lại đây, mô hình kinh doanh K-pop đã thay đổi mạnh mẽ.
Nếu trước đây doanh thu chủ yếu đến từ bán đĩa CD và biểu diễn, hiện nay phần lớn lợi nhuận lại đến từ việc khai thác IP. Các công ty giải trí có thể kiếm tiền thông qua các hình thức mới như:
Vì sao doanh nghiệp chấp nhận ứng trước hàng trăm tỷ đồng?
Theo cáo buộc của cơ quan điều tra Hàn Quốc, đối tác đã ứng trước khoảng 24,2 tỷ won để tham gia dự án khai thác IP của nghệ sĩ thuộc One Hundred. Tổng thiệt hại được cho là lên tới khoảng 30 tỷ won (hơn 500 tỷ đồng).
Với người ngoài ngành, đây có thể là con số khó hiểu. Tuy nhiên, trong lĩnh vực giải trí, các khoản thanh toán trước không phải điều hiếm gặp.
Nếu sở hữu quyền khai thác độc quyền đối với một nghệ sĩ đang ở đỉnh cao sự nghiệp, doanh nghiệp có thể thu hồi vốn thông qua hàng loạt hoạt động kinh doanh trong nhiều năm. Chỉ cần nghệ sĩ duy trì sức hút với người hâm mộ, doanh thu từ bán sản phẩm, quảng cáo, bản quyền và sự kiện có thể đạt hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ won.
Vì vậy, các công ty sẵn sàng trả trước số tiền lớn để giành quyền hợp tác trước đối thủ.
Nhưng "mỏ vàng" cũng có thể trở thành chiếc bẫy
Giá trị của IP phụ thuộc gần như hoàn toàn vào khả năng hiện thực hóa các dự án đã cam kết.
Nếu nghệ sĩ thay đổi kế hoạch hoạt động, hợp đồng phát sinh tranh chấp hoặc công ty quản lý không thể thực hiện những nội dung đã hứa, khoản đầu tư có thể nhanh chóng mất giá.
Đó cũng là lý do nhiều thương vụ IP luôn đi kèm các điều khoản rất chặt chẽ về tiến độ, quyền khai thác, doanh thu tối thiểu và trách nhiệm bồi thường.
Trong vụ việc của One Hundred, cơ quan điều tra cho rằng công ty đã nhận tiền nhưng không triển khai dự án như cam kết và có dấu hiệu ký các thỏa thuận chồng chéo với nhiều đối tác. Phía Cha Ga Won phủ nhận toàn bộ cáo buộc, cho rằng đây chỉ là tranh chấp kinh doanh và một phần của âm mưu thâu tóm doanh nghiệp. Đến nay, vụ án vẫn đang trong giai đoạn điều tra và chưa có phán quyết cuối cùng của tòa án.
Vì sao cảnh sát không coi đây chỉ là tranh chấp hợp đồng?
Không phải mọi hợp đồng thất bại đều bị xử lý hình sự.
Trong hoạt động kinh doanh, việc dự án không đạt kết quả như kỳ vọng hoặc các bên phát sinh tranh chấp thường được giải quyết bằng tố tụng dân sự hoặc trọng tài thương mại.
Điểm khác biệt nằm ở việc cơ quan điều tra phải chứng minh liệu bên nhận tiền có ý định gian dối ngay từ thời điểm ký hợp đồng hay không.
Nếu doanh nghiệp biết rõ mình không có khả năng thực hiện dự án nhưng vẫn đưa ra thông tin khiến đối tác tin tưởng để chuyển tiền, hành vi đó có thể bị xem xét dưới góc độ hình sự. Ngược lại, nếu dự án chỉ thất bại do biến động thị trường, thay đổi kế hoạch hoặc phát sinh rủi ro sau khi ký kết, vụ việc thường được coi là tranh chấp dân sự.
Chính vì phải làm rõ ranh giới mong manh này, cảnh sát Hàn Quốc đã mất nhiều tuần điều tra bổ sung và phải ba lần đề nghị mới được tòa án chấp thuận lệnh bắt giữ Cha Ga Won.
Bài học cho các nhà đầu tư
Sự phát triển mạnh mẽ của K-pop đã biến quyền khai thác IP thành một loại tài sản có giá trị không kém bất động sản hay cổ phần doanh nghiệp. Tuy nhiên, khác với các tài sản hữu hình, giá trị của IP phụ thuộc vào danh tiếng của nghệ sĩ, sức mua của người hâm mộ, khả năng thực hiện dự án và uy tín của đơn vị quản lý.
Điều đó đồng nghĩa với việc cơ hội sinh lời rất lớn luôn đi kèm rủi ro cao. Trước khi rót vốn vào các dự án khai thác IP, doanh nghiệp không chỉ cần đánh giá tiềm năng thương mại của nghệ sĩ mà còn phải kiểm tra kỹ quyền sở hữu, phạm vi khai thác, các hợp đồng hiện có và năng lực thực hiện của đối tác.
Vụ việc tại One Hundred là lời nhắc rằng trong nền kinh tế sáng tạo, tài sản vô hình có thể tạo ra những thương vụ trị giá hàng trăm tỷ đồng. Nhưng cũng chính những tài sản vô hình ấy, nếu thiếu minh bạch và cơ chế kiểm soát phù hợp, có thể trở thành nguồn gốc của các tranh chấp và cáo buộc hình sự gây chấn động cả ngành giải trí.
Thực tế, trong ngành công nghiệp K-pop hiện nay, IP của nghệ sĩ được xem là một trong những tài sản có giá trị nhất. Một thần tượng nổi tiếng không chỉ mang lại doanh thu từ âm nhạc mà còn có thể tạo ra dòng tiền từ hàng chục lĩnh vực kinh doanh khác. Chính vì vậy, quyền khai thác IP đã trở thành "mỏ vàng" được nhiều doanh nghiệp săn đón, nhưng cũng tiềm ẩn không ít rủi ro.
CEO One Hundred Cha Ga Won
IP nghệ sĩ không chỉ là tên hay hình ảnh
Khi nhắc đến quyền sở hữu trí tuệ (Intellectual Property - IP), nhiều người thường nghĩ đến bản quyền ca khúc hay logo. Tuy nhiên, trong ngành giải trí Hàn Quốc, khái niệm này rộng hơn rất nhiều.
IP của một nghệ sĩ có thể bao gồm quyền sử dụng tên, hình ảnh, giọng nói, chữ ký, logo fandom, nhân vật hoạt hình được xây dựng từ nghệ sĩ, các nội dung số, video độc quyền, chương trình thực tế, quyền khai thác thương mại của những buổi biểu diễn, sản phẩm lưu niệm và nhiều tài sản vô hình khác.
Nói cách khác, giá trị của một nghệ sĩ ngày nay không chỉ nằm ở việc bán album hay tổ chức concert mà còn ở khả năng tạo doanh thu liên tục từ hệ sinh thái xoay quanh người đó.
Một thần tượng có thể "kiếm tiền" theo hàng chục cách
Trong khoảng 10 năm trở lại đây, mô hình kinh doanh K-pop đã thay đổi mạnh mẽ.
Nếu trước đây doanh thu chủ yếu đến từ bán đĩa CD và biểu diễn, hiện nay phần lớn lợi nhuận lại đến từ việc khai thác IP. Các công ty giải trí có thể kiếm tiền thông qua các hình thức mới như:
- bán merchandise (kinh doanh các sản phẩm ăn theo như: album phiên bản giới hạn, lightstick, photocard, quần áo, đồ sưu tầm);
- tổ chức fan meeting và fan sign có thu phí;
- cấp phép sử dụng hình ảnh nghệ sĩ cho quảng cáo;
- hợp tác với game, ứng dụng, nền tảng metaverse;
- phát hành nội dung độc quyền trên nền tảng trả phí;
- bán bản quyền chương trình truyền hình, phim tài liệu;
- cấp phép sử dụng hình ảnh trong AI, avatar số hoặc nhân vật ảo;
- hợp tác với thương hiệu thời trang, mỹ phẩm, đồ uống và nhiều ngành hàng khác.
Vì sao doanh nghiệp chấp nhận ứng trước hàng trăm tỷ đồng?
Theo cáo buộc của cơ quan điều tra Hàn Quốc, đối tác đã ứng trước khoảng 24,2 tỷ won để tham gia dự án khai thác IP của nghệ sĩ thuộc One Hundred. Tổng thiệt hại được cho là lên tới khoảng 30 tỷ won (hơn 500 tỷ đồng).
Với người ngoài ngành, đây có thể là con số khó hiểu. Tuy nhiên, trong lĩnh vực giải trí, các khoản thanh toán trước không phải điều hiếm gặp.
Nếu sở hữu quyền khai thác độc quyền đối với một nghệ sĩ đang ở đỉnh cao sự nghiệp, doanh nghiệp có thể thu hồi vốn thông qua hàng loạt hoạt động kinh doanh trong nhiều năm. Chỉ cần nghệ sĩ duy trì sức hút với người hâm mộ, doanh thu từ bán sản phẩm, quảng cáo, bản quyền và sự kiện có thể đạt hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ won.
Vì vậy, các công ty sẵn sàng trả trước số tiền lớn để giành quyền hợp tác trước đối thủ.
Nhưng "mỏ vàng" cũng có thể trở thành chiếc bẫy
Giá trị của IP phụ thuộc gần như hoàn toàn vào khả năng hiện thực hóa các dự án đã cam kết.
Nếu nghệ sĩ thay đổi kế hoạch hoạt động, hợp đồng phát sinh tranh chấp hoặc công ty quản lý không thể thực hiện những nội dung đã hứa, khoản đầu tư có thể nhanh chóng mất giá.
Đó cũng là lý do nhiều thương vụ IP luôn đi kèm các điều khoản rất chặt chẽ về tiến độ, quyền khai thác, doanh thu tối thiểu và trách nhiệm bồi thường.
Trong vụ việc của One Hundred, cơ quan điều tra cho rằng công ty đã nhận tiền nhưng không triển khai dự án như cam kết và có dấu hiệu ký các thỏa thuận chồng chéo với nhiều đối tác. Phía Cha Ga Won phủ nhận toàn bộ cáo buộc, cho rằng đây chỉ là tranh chấp kinh doanh và một phần của âm mưu thâu tóm doanh nghiệp. Đến nay, vụ án vẫn đang trong giai đoạn điều tra và chưa có phán quyết cuối cùng của tòa án.
Vì sao cảnh sát không coi đây chỉ là tranh chấp hợp đồng?
Không phải mọi hợp đồng thất bại đều bị xử lý hình sự.
Trong hoạt động kinh doanh, việc dự án không đạt kết quả như kỳ vọng hoặc các bên phát sinh tranh chấp thường được giải quyết bằng tố tụng dân sự hoặc trọng tài thương mại.
Điểm khác biệt nằm ở việc cơ quan điều tra phải chứng minh liệu bên nhận tiền có ý định gian dối ngay từ thời điểm ký hợp đồng hay không.
Nếu doanh nghiệp biết rõ mình không có khả năng thực hiện dự án nhưng vẫn đưa ra thông tin khiến đối tác tin tưởng để chuyển tiền, hành vi đó có thể bị xem xét dưới góc độ hình sự. Ngược lại, nếu dự án chỉ thất bại do biến động thị trường, thay đổi kế hoạch hoặc phát sinh rủi ro sau khi ký kết, vụ việc thường được coi là tranh chấp dân sự.
Chính vì phải làm rõ ranh giới mong manh này, cảnh sát Hàn Quốc đã mất nhiều tuần điều tra bổ sung và phải ba lần đề nghị mới được tòa án chấp thuận lệnh bắt giữ Cha Ga Won.
Bài học cho các nhà đầu tư
Sự phát triển mạnh mẽ của K-pop đã biến quyền khai thác IP thành một loại tài sản có giá trị không kém bất động sản hay cổ phần doanh nghiệp. Tuy nhiên, khác với các tài sản hữu hình, giá trị của IP phụ thuộc vào danh tiếng của nghệ sĩ, sức mua của người hâm mộ, khả năng thực hiện dự án và uy tín của đơn vị quản lý.
Điều đó đồng nghĩa với việc cơ hội sinh lời rất lớn luôn đi kèm rủi ro cao. Trước khi rót vốn vào các dự án khai thác IP, doanh nghiệp không chỉ cần đánh giá tiềm năng thương mại của nghệ sĩ mà còn phải kiểm tra kỹ quyền sở hữu, phạm vi khai thác, các hợp đồng hiện có và năng lực thực hiện của đối tác.
Vụ việc tại One Hundred là lời nhắc rằng trong nền kinh tế sáng tạo, tài sản vô hình có thể tạo ra những thương vụ trị giá hàng trăm tỷ đồng. Nhưng cũng chính những tài sản vô hình ấy, nếu thiếu minh bạch và cơ chế kiểm soát phù hợp, có thể trở thành nguồn gốc của các tranh chấp và cáo buộc hình sự gây chấn động cả ngành giải trí.
