Một Khải Hoàn Môn 36m bên Hồ Gươm: Ý tưởng táo bạo và những điều cần cân nhắc

[Cindy Nguyễn]

Một đề xuất đang thu hút sự quan tâm trong phương án tái thiết khu vực Hồ Gươm là xây dựng một công trình biểu tượng mang tên “Khải Hoàn Môn” cao khoảng 36m, kết hợp với việc mở rộng quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục và phát triển hệ thống không gian ngầm.

Theo phương án đang được nghiên cứu, khu vực Hồ Gươm sẽ được tổ chức lại theo hướng hình thành một không gian quảng trường lớn, kết nối khu phố cổ với Quảng trường Cách mạng Tháng Tám và Nhà hát Lớn, tạo thành trục “Lịch sử – Văn hóa – Nghệ thuật”.

Khải Hoàn Môn được lấy cảm hứng từ hình ảnh đôi cánh chim hạc vươn lên, đồng thời được kỳ vọng trở thành một “khung hình” để dẫn tầm nhìn từ quảng trường qua mặt hồ, Tháp Rùa và bầu trời phía Nam.

Bên dưới quảng trường và khu vực công trình biểu tượng cũng đang được nghiên cứu hệ thống tầng hầm phục vụ giao thông, bãi đỗ xe, thương mại, dịch vụ và các hoạt động văn hóa.

Nhưng câu hỏi lớn là: Hồ Gươm có cần thêm một biểu tượng lớn?
Hồ Gươm không phải một khoảng đất trống để chúng ta tùy ý đặt thêm những công trình thật lớn nhằm tạo dấu ấn đô thị. Đây là một không gian lịch sử, văn hóa và ký ức đặc biệt của Hà Nội. Giá trị của Hồ Gươm không chỉ nằm ở Tháp Rùa, Đền Ngọc Sơn hay mặt nước, mà còn nằm ở chính sự hài hòa, khoảng mở và cảm giác thanh lịch rất riêng của không gian này.

Vì vậy, một công trình cao 36m dù được thiết kế với ý tưởng đẹp đến đâu cũng cần được cân nhắc rất kỹ: Nó có làm nổi bật Hồ Gươm hay vô tình khiến Hồ Gươm trở thành “phông nền” cho một kiến trúc mới?

Đặc biệt, cần đánh giá kỹ tác động về tầm nhìn, tỷ lệ không gian, giao thông, cảnh quan, môi trường, sức chịu tải của khu vực phố cổ và trải nghiệm của người dân.

Tôi cho rằng việc mở rộng không gian công cộng, tăng cây xanh, giảm áp lực giao thông và bổ sung không gian văn hóa là hướng đáng hoan nghênh. Nhưng với những công trình mang tính biểu tượng, càng lớn càng cần thận trọng.

Một đô thị hiện đại không nhất thiết phải liên tục dựng thêm những công trình thật lớn để chứng minh sự phát triển. Đôi khi, biết giữ lại một khoảng trống đẹp, một mặt hồ yên tĩnh, một đường nhìn không bị che khuất… cũng là một cách rất văn minh để xây dựng thành phố.

Hồ Gươm đã là một biểu tượng.

Điều Hà Nội cần cân nhắc không chỉ là xây thêm biểu tượng gì, mà quan trọng hơn là: làm thế nào để sau khi tái thiết, Hồ Gươm vẫn là Hồ Gươm trong ký ức của nhiều thế hệ người Hà Nội.