Đoạn Video
Ảnh
Tổng thống Mỹ Donald Trump rời Bắc Kinh hôm thứ Sáu mà không đạt được đột phá lớn nào về thương mại hay nhận được sự hỗ trợ cụ thể từ Trung Quốc nhằm chấm dứt cuộc chiến với Iran, dù ông đã dành hai ngày liên tục ca ngợi chủ nhà là Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Chuyến thăm Trung Quốc của ông Trump - chuyến công du đầu tiên của một tổng thống Mỹ tới đối thủ chiến lược và kinh tế lớn nhất của Washington kể từ lần gần nhất vào năm 2017 - được kỳ vọng sẽ mang lại các kết quả thực chất để cải thiện tỷ lệ tín nhiệm đang suy giảm trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.
Hội nghị thượng đỉnh được tổ chức với nhiều nghi thức long trọng, từ các màn diễu binh cho tới chuyến tham quan khu vườn bí mật. Tuy nhiên, phía sau cánh cửa đóng kín, ông Tập đã đưa ra cảnh báo cứng rắn với ông Trump rằng bất kỳ sai lầm nào liên quan tới vấn đề Đài Loan cũng có thể dẫn tới xung đột.
Ông Trump không bình luận về vấn đề này và tỏ ra kiềm chế khác thường trong suốt chuyến thăm. Những phát biểu ngẫu hứng của ông chủ yếu tập trung vào việc ca ngợi sự thân thiện và vị thế của ông Tập.
“Đây là một chuyến thăm tuyệt vời. Tôi nghĩ nhiều điều tốt đẹp đã đạt được,” ông Trump nói với ông Tập trong cuộc gặp cuối cùng tại khu Trung Nam Hải - khu vườn hoàng gia cũ hiện là nơi đặt văn phòng của các lãnh đạo Trung Quốc - trước bữa trưa với các món tôm hùm viên và sò điệp Kung Pao.
Trong khi ông Trump tìm kiếm các thắng lợi kinh doanh tức thời như thỏa thuận bán máy bay Boeing - vốn không gây ấn tượng với giới đầu tư - thì ông Tập lại nhấn mạnh tới việc “thiết lập lại” quan hệ dài hạn và duy trì ổn định thương mại với Washington, cho thấy ưu tiên khác biệt của hai bên.
Không có hỗ trợ cụ thể về Iran
Ngay trước khi hai nhà lãnh đạo dùng trà hôm thứ Sáu, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã phát đi tuyên bố thẳng thắn thể hiện sự thất vọng với cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran.
“Cuộc xung đột này lẽ ra không bao giờ nên xảy ra và không có lý do gì để tiếp tục,” bộ này cho biết, đồng thời nhấn mạnh Trung Quốc ủng hộ các nỗ lực đạt được thỏa thuận hòa bình trong cuộc chiến đã làm gián đoạn nguồn cung năng lượng và ảnh hưởng tới kinh tế toàn cầu.
Tại Trung Nam Hải, ông Trump nói rằng hai nhà lãnh đạo đã thảo luận về Iran và có quan điểm “rất giống nhau”, dù ông Tập không bình luận công khai.
Ông Trump được cho là muốn thúc giục Trung Quốc sử dụng ảnh hưởng với Iran để thúc đẩy một thỏa thuận. Tuy nhiên, các nhà phân tích nghi ngờ Bắc Kinh sẽ gây sức ép mạnh với Tehran hoặc chấm dứt hỗ trợ quân sự, do Iran có giá trị chiến lược với Trung Quốc trong vai trò đối trọng với Mỹ.
Bản tóm tắt ngắn của phía Mỹ về cuộc gặp hôm thứ Năm nhấn mạnh mong muốn chung của hai lãnh đạo trong việc mở lại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải từng vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu khí toàn cầu - đồng thời cho thấy ông Tập quan tâm tới việc mua dầu Mỹ nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Đông.
“Điều đáng chú ý là không có cam kết cụ thể nào từ Trung Quốc liên quan tới Iran,” bà Patricia Kim, chuyên gia tại Viện Brookings, nhận định.
Cổ phiếu Boeing giảm sau thỏa thuận gây thất vọng
Các quan chức Mỹ cho biết hai bên cũng đã đạt được các thỏa thuận bán nông sản và tiến triển trong việc xây dựng cơ chế quản lý thương mại tương lai, với kỳ vọng xác định khoảng 30 tỷ USD hàng hóa “không nhạy cảm”.
Tuy nhiên, rất ít chi tiết được công bố, đồng thời cũng không có dấu hiệu đột phá trong việc bán chip AI H200 tiên tiến của NVIDIA cho Trung Quốc, dù CEO Jensen Huang đã bất ngờ tham gia chuyến đi vào phút chót.
Ông Trump nói với Fox News rằng Trung Quốc đồng ý đặt mua 200 máy bay của Boeing - thương vụ mua máy bay thương mại Mỹ đầu tiên trong gần một thập kỷ - nhưng con số này thấp hơn nhiều so với khoảng 500 chiếc mà thị trường kỳ vọng, khiến cổ phiếu Boeing giảm hơn 4%.
Thị trường chứng khoán Trung Quốc cũng giảm điểm khi giới đầu tư nhận ra hội nghị không tạo ra nhiều kết quả đáng kể.
Ông Trump cũng rời Trung Quốc mà chưa giải quyết được vấn đề nguồn cung đất hiếm - một điểm căng thẳng kéo dài kể từ khi Bắc Kinh áp đặt kiểm soát xuất khẩu các khoáng sản quan trọng nhằm đáp trả loạt thuế quan của ông Trump hồi tháng 4/2025. Trong suốt hai ngày đưa tin về hội nghị, truyền thông nhà nước Trung Quốc hoàn toàn không nhắc tới vấn đề này.
Dù hai bên từng đạt thỏa thuận đình chiến hồi tháng 10 năm ngoái để Mỹ giảm thuế đổi lấy việc Trung Quốc tiếp tục cung cấp đất hiếm, các biện pháp kiểm soát của Bắc Kinh vẫn gây thiếu hụt cho các hãng sản xuất chip và công ty hàng không vũ trụ Mỹ.
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết vẫn chưa có quyết định về việc gia hạn thỏa thuận đình chiến sau khi nó hết hiệu lực cuối năm nay.
Theo bà Patricia Kim, việc gia hạn thỏa thuận sẽ là “thước đo cơ bản nhất” để đánh giá thành công của hội nghị thượng đỉnh.
Cảnh báo cứng rắn về Đài Loan
Phát biểu của ông Tập với ông Trump rằng việc xử lý sai vấn đề Đài Loan có thể dẫn tới xung đột được xem là lời cảnh báo mạnh mẽ, dù không phải chưa từng có, trong bối cảnh hội nghị nhìn chung diễn ra trong không khí thân thiện và thoải mái.
Đài Loan - hòn đảo dân chủ cách bờ biển Trung Quốc khoảng 80 km - từ lâu là điểm nóng trong quan hệ Mỹ - Trung. Bắc Kinh chưa bao giờ loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để giành quyền kiểm soát hòn đảo, trong khi luật pháp Mỹ quy định Washington phải hỗ trợ Đài Loan khả năng tự vệ.
“Ngày hôm nay, chính sách của Mỹ về vấn đề Đài Loan không thay đổi,” Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, người tháp tùng ông Trump, nói với NBC News. Ngoại trưởng Đài Loan Lin Chia-lung cũng cảm ơn Mỹ vì đã bày tỏ sự ủng hộ.
Ông Rubio cho biết ông Trump cũng đã đề cập với ông Tập về trường hợp trùm truyền thông Hồng Kông Jimmy Lai - người chỉ trích Trung Quốc mạnh mẽ và đã bị kết án 20 năm tù hồi tháng 2 trong vụ án an ninh quốc gia lớn nhất tại Hồng Kông, điều mà Bắc Kinh coi là vấn đề nội bộ.
Dù thiếu các đột phá lớn, cả hai bên vẫn ca ngợi việc quan hệ song phương đã ổn định hơn. Ông Tập gọi đây là “mối quan hệ quan trọng nhất thế giới”.
“Chúng ta phải khiến mối quan hệ này vận hành tốt và không bao giờ được làm hỏng nó,” ông nói tại quốc yến hôm thứ Năm.
Ông Trump lên chuyên cơ để về Mỹ, ngày 15/5/2026. Ảnh: Reuters
Chuyến thăm Trung Quốc của ông Trump - chuyến công du đầu tiên của một tổng thống Mỹ tới đối thủ chiến lược và kinh tế lớn nhất của Washington kể từ lần gần nhất vào năm 2017 - được kỳ vọng sẽ mang lại các kết quả thực chất để cải thiện tỷ lệ tín nhiệm đang suy giảm trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.
Hội nghị thượng đỉnh được tổ chức với nhiều nghi thức long trọng, từ các màn diễu binh cho tới chuyến tham quan khu vườn bí mật. Tuy nhiên, phía sau cánh cửa đóng kín, ông Tập đã đưa ra cảnh báo cứng rắn với ông Trump rằng bất kỳ sai lầm nào liên quan tới vấn đề Đài Loan cũng có thể dẫn tới xung đột.
Ông Trump không bình luận về vấn đề này và tỏ ra kiềm chế khác thường trong suốt chuyến thăm. Những phát biểu ngẫu hứng của ông chủ yếu tập trung vào việc ca ngợi sự thân thiện và vị thế của ông Tập.
“Đây là một chuyến thăm tuyệt vời. Tôi nghĩ nhiều điều tốt đẹp đã đạt được,” ông Trump nói với ông Tập trong cuộc gặp cuối cùng tại khu Trung Nam Hải - khu vườn hoàng gia cũ hiện là nơi đặt văn phòng của các lãnh đạo Trung Quốc - trước bữa trưa với các món tôm hùm viên và sò điệp Kung Pao.
Trong khi ông Trump tìm kiếm các thắng lợi kinh doanh tức thời như thỏa thuận bán máy bay Boeing - vốn không gây ấn tượng với giới đầu tư - thì ông Tập lại nhấn mạnh tới việc “thiết lập lại” quan hệ dài hạn và duy trì ổn định thương mại với Washington, cho thấy ưu tiên khác biệt của hai bên.
Không có hỗ trợ cụ thể về Iran
Ngay trước khi hai nhà lãnh đạo dùng trà hôm thứ Sáu, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã phát đi tuyên bố thẳng thắn thể hiện sự thất vọng với cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran.
“Cuộc xung đột này lẽ ra không bao giờ nên xảy ra và không có lý do gì để tiếp tục,” bộ này cho biết, đồng thời nhấn mạnh Trung Quốc ủng hộ các nỗ lực đạt được thỏa thuận hòa bình trong cuộc chiến đã làm gián đoạn nguồn cung năng lượng và ảnh hưởng tới kinh tế toàn cầu.
Tại Trung Nam Hải, ông Trump nói rằng hai nhà lãnh đạo đã thảo luận về Iran và có quan điểm “rất giống nhau”, dù ông Tập không bình luận công khai.
Ông Trump được cho là muốn thúc giục Trung Quốc sử dụng ảnh hưởng với Iran để thúc đẩy một thỏa thuận. Tuy nhiên, các nhà phân tích nghi ngờ Bắc Kinh sẽ gây sức ép mạnh với Tehran hoặc chấm dứt hỗ trợ quân sự, do Iran có giá trị chiến lược với Trung Quốc trong vai trò đối trọng với Mỹ.
Bản tóm tắt ngắn của phía Mỹ về cuộc gặp hôm thứ Năm nhấn mạnh mong muốn chung của hai lãnh đạo trong việc mở lại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải từng vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu khí toàn cầu - đồng thời cho thấy ông Tập quan tâm tới việc mua dầu Mỹ nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Đông.
“Điều đáng chú ý là không có cam kết cụ thể nào từ Trung Quốc liên quan tới Iran,” bà Patricia Kim, chuyên gia tại Viện Brookings, nhận định.
Cổ phiếu Boeing giảm sau thỏa thuận gây thất vọng
Các quan chức Mỹ cho biết hai bên cũng đã đạt được các thỏa thuận bán nông sản và tiến triển trong việc xây dựng cơ chế quản lý thương mại tương lai, với kỳ vọng xác định khoảng 30 tỷ USD hàng hóa “không nhạy cảm”.
Tuy nhiên, rất ít chi tiết được công bố, đồng thời cũng không có dấu hiệu đột phá trong việc bán chip AI H200 tiên tiến của NVIDIA cho Trung Quốc, dù CEO Jensen Huang đã bất ngờ tham gia chuyến đi vào phút chót.
Ông Trump nói với Fox News rằng Trung Quốc đồng ý đặt mua 200 máy bay của Boeing - thương vụ mua máy bay thương mại Mỹ đầu tiên trong gần một thập kỷ - nhưng con số này thấp hơn nhiều so với khoảng 500 chiếc mà thị trường kỳ vọng, khiến cổ phiếu Boeing giảm hơn 4%.
Thị trường chứng khoán Trung Quốc cũng giảm điểm khi giới đầu tư nhận ra hội nghị không tạo ra nhiều kết quả đáng kể.
Ông Trump cũng rời Trung Quốc mà chưa giải quyết được vấn đề nguồn cung đất hiếm - một điểm căng thẳng kéo dài kể từ khi Bắc Kinh áp đặt kiểm soát xuất khẩu các khoáng sản quan trọng nhằm đáp trả loạt thuế quan của ông Trump hồi tháng 4/2025. Trong suốt hai ngày đưa tin về hội nghị, truyền thông nhà nước Trung Quốc hoàn toàn không nhắc tới vấn đề này.
Dù hai bên từng đạt thỏa thuận đình chiến hồi tháng 10 năm ngoái để Mỹ giảm thuế đổi lấy việc Trung Quốc tiếp tục cung cấp đất hiếm, các biện pháp kiểm soát của Bắc Kinh vẫn gây thiếu hụt cho các hãng sản xuất chip và công ty hàng không vũ trụ Mỹ.
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết vẫn chưa có quyết định về việc gia hạn thỏa thuận đình chiến sau khi nó hết hiệu lực cuối năm nay.
Theo bà Patricia Kim, việc gia hạn thỏa thuận sẽ là “thước đo cơ bản nhất” để đánh giá thành công của hội nghị thượng đỉnh.
Cảnh báo cứng rắn về Đài Loan
Phát biểu của ông Tập với ông Trump rằng việc xử lý sai vấn đề Đài Loan có thể dẫn tới xung đột được xem là lời cảnh báo mạnh mẽ, dù không phải chưa từng có, trong bối cảnh hội nghị nhìn chung diễn ra trong không khí thân thiện và thoải mái.
Đài Loan - hòn đảo dân chủ cách bờ biển Trung Quốc khoảng 80 km - từ lâu là điểm nóng trong quan hệ Mỹ - Trung. Bắc Kinh chưa bao giờ loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để giành quyền kiểm soát hòn đảo, trong khi luật pháp Mỹ quy định Washington phải hỗ trợ Đài Loan khả năng tự vệ.
“Ngày hôm nay, chính sách của Mỹ về vấn đề Đài Loan không thay đổi,” Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, người tháp tùng ông Trump, nói với NBC News. Ngoại trưởng Đài Loan Lin Chia-lung cũng cảm ơn Mỹ vì đã bày tỏ sự ủng hộ.
Ông Rubio cho biết ông Trump cũng đã đề cập với ông Tập về trường hợp trùm truyền thông Hồng Kông Jimmy Lai - người chỉ trích Trung Quốc mạnh mẽ và đã bị kết án 20 năm tù hồi tháng 2 trong vụ án an ninh quốc gia lớn nhất tại Hồng Kông, điều mà Bắc Kinh coi là vấn đề nội bộ.
Dù thiếu các đột phá lớn, cả hai bên vẫn ca ngợi việc quan hệ song phương đã ổn định hơn. Ông Tập gọi đây là “mối quan hệ quan trọng nhất thế giới”.
“Chúng ta phải khiến mối quan hệ này vận hành tốt và không bao giờ được làm hỏng nó,” ông nói tại quốc yến hôm thứ Năm.
