Rà soát toàn bộ trường hợp nghỉ việc, nghỉ hưu theo Nghị định 178: Chi sai phải thu hồi – nhưng thu hồi tiền chưa phải là xong

[Cindy Nguyễn]

NGHỊ ĐỊNH 178: CHI SAI PHẢI THU HỒI, NHƯNG KHÔNG THỂ ĐÁNH ĐỒNG TẤT CẢ

Việc Bộ Nội vụ yêu cầu các bộ, ngành và địa phương rà soát toàn bộ trường hợp nghỉ việc, nghỉ hưu theo Nghị định 178 (sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 67) là cần thiết sau khi Kiểm toán Nhà nước phát hiện sai sót tại một số địa phương và cơ quan Trung ương.

Nhưng điều quan trọng là rà soát để tìm đúng người, đúng việc, đúng mức độ sai, chứ không phải mặc định rằng cứ nhận chế độ theo Nghị định 178 là có vấn đề.

Sai sót được phát hiện có nhiều dạng: sai đối tượng, thiếu căn cứ, đánh giá chưa đúng, tính sai mức hưởng hoặc sai ở khâu thẩm định, phê duyệt và chi trả. Vì vậy, trách nhiệm cũng phải được phân định cụ thể: sai ở khâu tham mưu thì ai chịu trách nhiệm tham mưu; sai trong phê duyệt thì trách nhiệm thuộc về ai; người nhận tiền có biết mình không đủ điều kiện hay chỉ nhận tiền dựa trên quyết định hợp pháp của cơ quan có thẩm quyền?

Chi sai phải thu hồi – nhưng thu hồi tiền chưa phải là xong
Nếu xác định tiền đã chi không đúng đối tượng hoặc vượt quá chế độ, về nguyên tắc phải thu hồi. Việc người nhận đã sử dụng tiền cũng không làm thay đổi bản chất của khoản chi sai.

Tuy nhiên, thu hồi tiền và xử lý trách nhiệm là hai vấn đề khác nhau.

Nếu người hưởng chế độ nhận tiền một cách ngay tình, dựa trên quyết định của cơ quan nhà nước và không biết có sai sót, cần phân biệt với trường hợp cố tình khai gian, lập hồ sơ không đúng hoặc biết rõ mình không đủ điều kiện nhưng vẫn tìm cách hưởng lợi.

Tương tự, đối với cán bộ thực hiện chính sách cũng cần phân biệt sai do nghiệp vụ, nhận thức, thiếu hướng dẫn với hành vi cố ý làm trái, vụ lợi hoặc thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng. Không phải mọi sai sót đều đồng nghĩa với trách nhiệm hình sự.

Điều cần nhất lúc này là sự công bằng
Nghị định 178 là một chính sách lớn, được triển khai trong thời gian tương đối gấp. Khi thực hiện một chính sách mới, sai sót trong quá trình rà soát, thẩm định hay tính toán là điều cần được kiểm tra và khắc phục.

Nhưng xử lý hậu quả phải dựa trên nguyên tắc cá thể hóa trách nhiệm.

Ai sai – phải sửa.
Chi sai – phải thu hồi.
Cố tình trục lợi – phải xử lý nghiêm.
Nhưng người thực hiện đúng quy định và nhận chế độ ngay tình cũng cần được bảo vệ.

Một cuộc tổng rà soát tốt không phải là cuộc rà soát để “tìm người sai”, mà là để làm rõ sự thật, thu hồi đúng khoản tiền, xử lý đúng trách nhiệm và bảo đảm quyền lợi chính đáng của những người đã thực hiện đúng chính sách.

Đó mới là cách xử lý vừa nghiêm minh, vừa công bằng.