Safe & Smart – Dự án giáo dục an toàn số do du học sinh Việt Nam tại Australia khởi xướng

[Diệp Quỳnh]

Trong bối cảnh các hình thức lừa đảo trực tuyến, đánh cắp dữ liệu cá nhân và nội dung giả mạo do trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng xuất hiện phổ biến, việc trang bị kỹ năng an toàn số cho học sinh trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Xuất phát từ thực tế đó, dự án Safe & Smart đã ra đời với mong muốn giúp học sinh phổ thông sử dụng Internet an toàn, có trách nhiệm và chủ động bảo vệ bản thân trên môi trường số.

Được thành lập năm 2025, Safe & Smart là dự án giáo dục về an toàn không gian mạng do nhóm học sinh Việt Nam đang học tập trong và ngoài nước khởi xướng, trong đó có các du học sinh tại Australia, Singapore, Canada cùng học sinh trong nước. Dự án nhận được sự tư vấn chuyên môn từ các chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ và an ninh mạng.

Safe & Smart hướng tới mục tiêu giúp học sinh "hiểu đúng – tránh bẫy – bảo vệ bản thân" khi tham gia môi trường mạng, đồng thời xây dựng một hệ sinh thái giáo dục về an toàn số gần gũi, dễ tiếp cận và phù hợp với lứa tuổi.

Các nội dung trọng tâm của dự án gồm nhận diện lừa đảo trực tuyến, bảo mật tài khoản và dữ liệu cá nhân, ứng xử trên mạng xã hội, nhận biết tin giả, deepfake, nội dung do AI tạo ra cũng như phòng, chống bắt nạt trên không gian mạng. Những kiến thức này đã được truyền tải thông qua các e-book, workshop và webinar, tiếp cận khoảng 5.000 học sinh tại Việt Nam.

Không chỉ trang bị kiến thức, dự án còn hướng tới việc xây dựng một môi trường học tập số an toàn, giúp học sinh biết cách tự bảo vệ mình trên Internet, đồng thời lan tỏa những hiểu biết về công nghệ theo cách thiết thực và phù hợp với lứa tuổi.

Webinar của dự án Safeandsmart​

Bên cạnh hoạt động giáo dục, Safe & Smart cũng mong muốn góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận công nghệ giữa học sinh thành thị và học sinh ở vùng sâu, vùng xa thông qua các chương trình hỗ trợ thiết bị học tập và hạ tầng Internet. Qua đó, dự án kỳ vọng góp phần định hướng nghề nghiệp cho học sinh trong các lĩnh vực như công nghệ thông tin, kinh doanh và kinh tế số.

Chia sẻ về ý tưởng thành lập dự án, Vũ Nam Khánh, học sinh Trường Brisbane South State Secondary College (Australia), cho biết Safe & Smart được hình thành từ những trải nghiệm khi em học tập trong môi trường quốc tế.

Vũ Nam Khánh tại trường Brisbane South State Secondary College​

Theo Khánh, tại Australia, học sinh được trang bị kiến thức về an toàn số và an ninh mạng từ khá sớm. Trong khi đó, nhiều học sinh Việt Nam vẫn chưa có điều kiện tiếp cận đầy đủ với những kỹ năng này, khiến các em dễ trở thành nạn nhân của các hình thức lừa đảo trực tuyến, tin giả hoặc đánh cắp thông tin cá nhân.

"Chính điều đó đã thôi thúc em xây dựng một dự án do học sinh dẫn dắt, để các bạn có thể học hỏi lẫn nhau theo cách gần gũi, dễ hiểu và dễ tiếp cận hơn", Khánh chia sẻ.

Biên soạn eBook, in ấn và tặng học sinh, thư viện và nhà trường​

Dự án cũng dành sự quan tâm đặc biệt đến trí tuệ nhân tạo (AI). Theo Nam Khánh, AI đang làm thay đổi cách con người học tập và làm việc, nhưng đồng thời cũng kéo theo nhiều thách thức mới như deepfake hay nội dung giả mạo. Vì vậy, thế hệ trẻ cần biết sử dụng AI một cách có trách nhiệm, đồng thời hiểu rõ những rủi ro để tự bảo vệ mình và góp phần xây dựng môi trường số an toàn hơn.

Thông qua quá trình điều hành Safe & Smart, Nam Khánh cho biết bản thân đã có cơ hội rèn luyện nhiều kỹ năng như lãnh đạo nhóm quốc tế, quản lý dự án, phối hợp với chuyên gia và các trường học, cũng như xây dựng các sản phẩm giáo dục như e-book, workshop và webinar. Quan trọng hơn, em nhận ra rằng công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo ra những giá trị tích cực cho cộng đồng.

Tặng máy tính và chi phí hạ tầng internet cho học sinh vùng xa​

Bên cạnh đó, việc phát triển dự án cũng giúp Khánh xác định rõ niềm đam mê với công nghệ, lập trình và ứng dụng AI để giải quyết các vấn đề xã hội. Đồng thời, em cũng quan tâm nhiều hơn đến lĩnh vực kinh doanh và tài chính, bởi tin rằng một sáng kiến cộng đồng chỉ có thể phát triển bền vững khi được xây dựng trên nền tảng quản trị hiệu quả và có nguồn lực phù hợp.

Trong thời gian tới, Khánh kỳ vọng Safe & Smart sẽ trở thành mạng lưới giáo dục về an toàn số dành cho học sinh không chỉ tại Việt Nam mà còn kết nối với các bạn trẻ trên thế giới. Em cũng dự định theo học các ngành liên quan đến công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu hoặc tài chính công nghệ để tiếp tục phát triển các giải pháp số phục vụ cộng đồng.

Workshop dành cho học sinh THCS- THPT​

Thông qua dự án, Nam Khánh mong muốn gửi tới các trường đại học và các quỹ học bổng quốc tế thông điệp rằng giáo dục và công nghệ có thể tạo ra những thay đổi tích cực cho xã hội. Em hy vọng sẽ có thêm nhiều bạn trẻ Việt Nam được học tập trong môi trường quốc tế, tiếp cận tri thức tiên tiến và sau đó trở về đóng góp cho đất nước thông qua các dự án về công nghệ, giáo dục và đổi mới sáng tạo.