Thỏa thuận dầu diesel làm lộ rạn nứt mới giữa Mỹ và châu Âu về Ukraine

nhatminh
Nhật Minh
Phản hồi: 0

Nhật Minh✔

Thành viên nổi tiếng
Thành viên BQT
Quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump cho phép nhập khẩu dầu diesel từ Nga đang làm gia tăng bất đồng giữa Washington và các đồng minh châu Âu về cách gây sức ép lên Moscow. Trong khi Nhà Trắng muốn hạ nhiệt giá nhiên liệu và thúc đẩy đàm phán, Liên minh châu Âu (EU) tiếp tục siết trừng phạt Nga, còn Ukraine lo ngại những nhượng bộ của Mỹ có thể làm suy yếu vị thế của Kiev trong cuộc xung đột kéo dài.

1791866155151.png


Thỏa thuận dầu diesel khiến đồng minh phương Tây thêm bất đồng

Ngày 12/10, ông Trump tiếp tục bảo vệ quyết định cho phép Mỹ nhập khẩu khoảng 300.000 tấn dầu diesel Nga, trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng mạnh và cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ đang đến gần.

Trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ cáo buộc EU đã chi 250 tỷ USD để mua năng lượng Nga, đồng thời chỉ trích truyền thông không đề cập đầy đủ đến khoản tiền này. Ông khẳng định quyết định của mình là đúng đắn đối với người dân Mỹ.

Tuyên bố trên phản ánh cách tiếp cận của Nhà Trắng: ưu tiên bổ sung nguồn cung năng lượng và kiềm chế chi phí nhiên liệu trong nước, ngay cả khi điều đó có thể gây tranh cãi về hiệu quả của các biện pháp trừng phạt Nga.

Theo Reuters, động thái này diễn ra trong bối cảnh chính quyền Trump tìm cách thúc đẩy một thỏa thuận ngừng bắn liên quan đến hạ tầng năng lượng giữa Nga và Ukraine. Washington được cho là kỳ vọng việc khôi phục một phần hoạt động xuất khẩu nhiên liệu Nga có thể tạo điều kiện cho các cuộc tiếp xúc ngoại giao với Moscow.

Tuy nhiên, đối với các đồng minh châu Âu, việc nới lỏng hạn chế đối với dầu diesel Nga có nguy cơ làm suy yếu thông điệp mà phương Tây đã duy trì kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine năm 2022: Moscow cần phải chịu sức ép kinh tế để tiến tới một giải pháp chấm dứt xung đột.

Sự khác biệt không đơn thuần nằm ở một lô hàng nhiên liệu. Vấn đề lớn hơn là Mỹ và châu Âu đang có những cách tiếp cận khác nhau về việc sử dụng sức ép kinh tế, hỗ trợ quân sự và các nhượng bộ ngoại giao nhằm tác động đến quyết định của Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Châu Âu tiếp tục siết trừng phạt, đi ngược hướng nới lỏng của Washington

Trong khi Mỹ tìm cách mở thêm dư địa cho hoạt động xuất khẩu dầu diesel Nga, EU ngày 12/10 thông qua đợt mở rộng danh sách trừng phạt nhằm vào gần 1.600 cá nhân và tổ chức liên quan đến tổ hợp công nghiệp quân sự Nga.

Theo thông tin từ EU, danh sách mới bao gồm 826 doanh nghiệp và 743 cá nhân giữ vị trí lãnh đạo tại các doanh nghiệp này. Hơn một nửa số trường hợp bị đưa vào danh sách có liên quan đến chuỗi sản xuất tên lửa đạn đạo. Đây là đợt bổ sung danh sách trừng phạt lớn nhất của EU kể từ năm 2022.

Động thái cho thấy Brussels vẫn muốn hạn chế năng lực quân sự của Moscow bằng cách gây sức ép lên các doanh nghiệp, cá nhân và mạng lưới cung ứng linh kiện phục vụ ngành công nghiệp quốc phòng Nga.

Chính sách năng lượng của EU cũng đi theo hướng giảm dần sự phụ thuộc vào Moscow. Theo Ủy ban châu Âu, tỷ trọng dầu thô Nga trong tổng lượng dầu thô nhập khẩu của khối đã giảm từ khoảng 20% năm 2022 xuống còn 2% năm 2025. Tỷ trọng khí đốt Nga trong tổng lượng khí đốt nhập khẩu giảm từ 45% năm 2021 xuống 12% năm 2025.

EU đang triển khai lộ trình chấm dứt các nguồn nhập khẩu năng lượng Nga còn lại, với mục tiêu loại bỏ hoàn toàn nhập khẩu dầu Nga vào cuối năm 2027. Đối với khí đốt, các quy định mới cũng đặt ra thời hạn từng bước chấm dứt nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng và khí đốt vận chuyển qua đường ống của Nga.

Trong bối cảnh đó, quyết định của ông Trump tạo ra một nghịch lý về chính sách giữa hai bờ Đại Tây Dương. Một bên muốn sử dụng khả năng tiếp cận thị trường năng lượng như công cụ hỗ trợ ổn định giá và thúc đẩy đàm phán; bên còn lại tiếp tục thu hẹp quan hệ thương mại năng lượng với Nga nhằm hạn chế nguồn thu của Moscow.

Dù vậy, con số 250 tỷ USD mà ông Trump nêu cần được đặt trong bối cảnh thời gian cụ thể. Tổng giá trị năng lượng EU đã mua từ Nga trong nhiều năm không đồng nghĩa với mức độ phụ thuộc hiện tại của khối. Việc đánh giá chính sách của châu Âu cần dựa trên số liệu nhập khẩu theo từng giai đoạn, thay vì chỉ dựa vào tổng giá trị tích lũy.

Ukraine lo ngại Mỹ gây sức ép lên Kiev thay vì Moscow

Bất đồng về dầu diesel còn gắn với một vấn đề nhạy cảm hơn: các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào cơ sở năng lượng Nga và nguy cơ Mỹ sử dụng viện trợ quân sự làm đòn bẩy để thay đổi chiến thuật của Kiev.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã kêu gọi Washington tiếp tục hỗ trợ Kiev, đồng thời cho rằng giới chức Mỹ cần nhìn nhận đầy đủ diễn biến của cuộc chiến. Ukraine lo ngại việc tập trung vào tác động của các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu Nga có thể khiến trách nhiệm của Moscow đối với các cuộc tập kích vào hạ tầng Ukraine bị xem nhẹ.

Theo các thông tin do truyền thông quốc tế đăng tải, Washington đã cảnh báo các quan chức châu Âu về khả năng chấm dứt hoặc hạn chế một số cơ chế hỗ trợ quân sự quan trọng nếu Ukraine tiếp tục tấn công các nhà máy lọc dầu Nga.

Một trong những cơ chế được nhắc đến là PURL, chương trình cho phép các đồng minh NATO tài trợ mua vũ khí Mỹ để chuyển giao cho Ukraine. Khả năng hạn chế chia sẻ thông tin tình báo cũng được đề cập trong các báo cáo về sức ép của Washington.

Cần lưu ý rằng những thông tin về khả năng đình chỉ hỗ trợ này chưa đồng nghĩa với việc Mỹ đã chính thức chấm dứt các chương trình viện trợ. Tuy nhiên, ngay cả nguy cơ thay đổi chính sách cũng có thể khiến Ukraine và các đồng minh châu Âu phải tính toán lại kế hoạch hỗ trợ quân sự trong dài hạn.

Đối với Kiev, yêu cầu ngừng tấn công các cơ sở năng lượng Nga trong khi Moscow vẫn tiếp tục các hoạt động quân sự nhằm vào Ukraine có thể tạo ra sự bất cân xứng. Ukraine cũng có thể mất một công cụ gây sức ép lên nguồn thu và năng lực lọc dầu của Nga nếu phải hạn chế các chiến dịch này mà không nhận được cam kết tương ứng từ Moscow.

Trong khi đó, chính quyền Trump có lý do riêng để quan tâm đến những cuộc tấn công nói trên. Các nhà máy lọc dầu bị gián đoạn có thể làm giảm nguồn cung nhiên liệu, đẩy giá sản phẩm dầu mỏ tăng lên và gây thêm áp lực lên người tiêu dùng Mỹ. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng của các cuộc tấn công Ukraine đối với giá nhiên liệu cần được đánh giá cùng những yếu tố khác, trong đó có tình hình nguồn cung tại Trung Đông và chi phí vận tải.

Khủng hoảng năng lượng khiến mục tiêu ngoại giao của Mỹ thêm phức tạp

Giá nhiên liệu tăng cao đang đặt chính quyền Trump trước bài toán khó: vừa phải bảo vệ lợi ích kinh tế trong nước, vừa duy trì quan hệ với các đồng minh và tìm kiếm một thỏa thuận có thể chấm dứt hoặc giảm cường độ xung đột tại Ukraine.

Theo Reuters, giá dầu diesel tại Mỹ đã tăng khoảng 70% kể từ khi chiến dịch quân sự nhằm vào Iran bắt đầu hồi tháng 2/2026. Những gián đoạn trong chuỗi cung ứng năng lượng, cùng rủi ro vận tải tại Trung Đông, đã làm gia tăng áp lực lên thị trường nhiên liệu.

Tuy nhiên, việc cho phép nhập khẩu 300.000 tấn dầu diesel Nga chưa chắc tạo ra tác động lớn đối với giá bán lẻ tại Mỹ. Hiệu quả phụ thuộc vào thời điểm giao hàng, khả năng cung ứng thực tế của Nga, chi phí vận chuyển và tình hình cung cầu trên thị trường quốc tế.

Một điểm đáng chú ý là Mỹ vốn có năng lực sản xuất và xuất khẩu dầu diesel. Vì vậy, thỏa thuận với Nga không chỉ cần được đánh giá qua lượng nhiên liệu bổ sung, mà còn phải xem xét liệu lượng hàng này có đủ lớn để làm thay đổi cán cân cung cầu hay chỉ đóng vai trò hạn chế trong một thị trường đang chịu nhiều sức ép.

Về phía Nga, khả năng tiếp cận thêm thị trường xuất khẩu có thể giúp ngành năng lượng duy trì doanh thu trong bối cảnh các cuộc tấn công của Ukraine gây sức ép lên hoạt động lọc dầu. Tuy nhiên, việc tăng xuất khẩu cũng phụ thuộc vào khả năng bảo đảm nguồn cung trong nước và khôi phục hoạt động của các cơ sở bị gián đoạn.

Bởi vậy, thỏa thuận dầu diesel có thể mang ý nghĩa ngoại giao lớn hơn tác động trực tiếp đối với giá nhiên liệu. Nó cho thấy Washington sẵn sàng cân nhắc các biện pháp kinh tế có chọn lọc để tìm kiếm tiến triển trong đàm phán, trong khi EU vẫn nhấn mạnh việc duy trì sức ép lên Moscow.

Rạn nứt mới có thể thử thách quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Mỹ và châu Âu vẫn có lợi ích chung trong việc hạn chế xung đột lan rộng và tìm kiếm một giải pháp cho chiến sự Ukraine. Tuy nhiên, những diễn biến mới cho thấy sự đồng thuận về mục tiêu cuối cùng không đồng nghĩa với việc hai bên thống nhất về con đường để đạt được mục tiêu đó.

Đối với nhiều nước châu Âu, việc duy trì hỗ trợ Ukraine và gây sức ép kinh tế lên Nga gắn trực tiếp với an ninh của lục địa. Một thỏa thuận cho phép Moscow tăng doanh thu năng lượng hoặc làm suy giảm sức ép trừng phạt có thể khiến các chính phủ này lo ngại về hiệu quả của chiến lược chung.

Trong khi đó, chính quyền Trump đang tìm cách kết hợp các mục tiêu đối ngoại với yêu cầu giảm chi phí năng lượng trong nước. Nếu Washington tiếp tục gây sức ép để Kiev hạn chế các cuộc tấn công vào hạ tầng Nga, những bất đồng với các đồng minh châu Âu có thể không chỉ dừng ở vấn đề dầu diesel mà còn lan sang viện trợ quân sự, chia sẻ tình báo và cách thức xây dựng một thỏa thuận ngừng bắn.

Dẫu vậy, chưa thể kết luận thỏa thuận dầu diesel sẽ dẫn tới một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng trong quan hệ Mỹ - châu Âu. Tác động lâu dài sẽ phụ thuộc vào việc Nga có thực hiện các cam kết liên quan hay không, liệu Mỹ có duy trì hỗ trợ Ukraine và các đồng minh có tìm được tiếng nói chung về những điều kiện cần thiết cho một thỏa thuận hòa bình hay không.

Trước mắt, quyết định của ông Trump đã làm nổi bật một câu hỏi lớn đối với phương Tây: liệu việc nới lỏng một phần sức ép kinh tế để thúc đẩy đàm phán có thể đem lại tiến triển thực chất, hay sẽ khiến các đồng minh khó duy trì một chiến lược thống nhất đối với Moscow?
 


Đăng nhập một lần thảo luận tẹt ga
Back
Top