Đoạn Video
Ảnh
Ánh Bình Minh✔
Thành viên nổi tiếng
Sau khoảng 10 ngày liên tục bị gọi tên bởi những video, phát ngôn và câu chuyện từ quá khứ, Trường Giang cuối cùng đã lên tiếng xin lỗi. Nhưng thay vì khép lại tranh cãi, lời xin lỗi và cuộc phỏng vấn với Znews sau đó lại mở ra thêm nhiều vòng thảo luận mới.
Điều đáng chú ý không nằm ở việc nam nghệ sĩ có lên tiếng hay không, mà ở cách một lời xin lỗi được tiếp nhận trong thời đại mạng xã hội, nơi mỗi câu nói đều có thể nhanh chóng được tách khỏi toàn bộ ngữ cảnh và trở thành một chủ đề tranh luận riêng.
Từ vài video cũ thành một cuộc khủng hoảng mới
Nguồn cơn của làn sóng tranh luận bắt đầu từ những video Trường Giang xuất hiện trong các chương trình truyền hình khoảng 10 năm trước. Những cảnh tương tác mạnh với đồng nghiệp, ôm hoặc hôn bạn diễn nữ, cùng một số phát ngôn và hành động khác trong quá khứ lần lượt được người dùng Threads chia sẻ lại.
Điều đáng nói là đây không phải một sự kiện mới.
Không có chương trình mới, không có phát ngôn mới hay một hành động mới được cho là gây tranh cãi. Những gì xuất hiện trở lại đều là dữ liệu cũ. Nhưng khi được đặt vào bối cảnh hiện tại, chúng được nhìn bằng một tiêu chuẩn khác và tiếp cận một nhóm khán giả khác.
Từ một vài video ban đầu, thuật toán tiếp tục đưa những nội dung liên quan Trường Giang đến nhiều người dùng hơn. Các đoạn video được cắt ngắn, chia sẻ lại, bình luận, đối chiếu với những sự kiện khác trong quá khứ.
Một câu chuyện vì thế không còn là một vài đoạn clip riêng lẻ. Nó trở thành một hồ sơ được cộng đồng mạng tự ghép lại.
Theo các thông tin được báo chí trong nước dẫn lại, chỉ trong thời gian ngắn đã xuất hiện khoảng 15.000 bài đăng, video và bình luận liên quan Trường Giang trên Threads. Những nội dung này sau đó tiếp tục lan sang Facebook và các nền tảng khác, khiến câu chuyện vượt ra khỏi phạm vi của một cuộc tranh luận trên Threads.
Đến lúc Trường Giang lên tiếng tối 14/9, vấn đề đã không còn đơn giản là một vài video cũ.
Lời xin lỗi xuất hiện, nhưng câu chuyện chưa dừng lại
Trong tâm thư, Trường Giang thừa nhận bản thân từng có những hành xử chưa tinh tế, chưa đủ tốt và gửi lời xin lỗi tới những người từng bị tổn thương bởi mình.
Nam nghệ sĩ cũng thừa nhận có những tổn thương không thể được xoa dịu chỉ bằng một lời xin lỗi.
Đây vốn là phần quan trọng nhất của một lời xin lỗi: thừa nhận vấn đề và nhận trách nhiệm.
Nhưng Trường Giang không chỉ xin lỗi. Anh còn giải thích.
Trong cuộc phỏng vấn sau đó, nam nghệ sĩ lần lượt nói về bối cảnh của các chương trình cách đây khoảng 10 năm, cách làm truyền hình khi ấy, mục đích đưa người chơi vào nhân vật, sự phối hợp với bạn diễn và quá trình nhận ra những giới hạn trong cách làm nghề.
Với Trường Giang, những lời giải thích này giúp công chúng hiểu vì sao anh từng hành xử như vậy.
Nhưng với một bộ phận khán giả, chính những phần giải thích ấy lại trở thành vấn đề mới.
Bởi trong một cuộc khủng hoảng, người nghe thường phân biệt rất rõ giữa hai câu: “Tôi đã làm điều đó” và “Tôi đã làm điều đó vì...”.
Câu thứ hai không nhất thiết phủ nhận trách nhiệm. Nhưng nếu xuất hiện quá nhiều sau lời nhận lỗi, nó có thể khiến người tiếp nhận cảm thấy phần “xin lỗi” bị kéo lại bởi phần “giải thích”.
Khi chữ “nhưng” làm thay đổi cảm nhận về lời xin lỗi
Điểm gây tranh luận nhiều nhất trong những phát ngôn của Trường Giang chính là cấu trúc nhận lỗi rồi giải thích hoàn cảnh.
Anh thừa nhận cách ứng xử trong các chương trình cũ có những hạn chế, nhưng đồng thời nhắc rằng đó là những game show được thực hiện hơn 10 năm trước, khi cách làm truyền hình và góc nhìn của khán giả còn khác hiện tại.
Anh nói những hành động mạnh tay với bạn diễn xuất phát từ việc quá nhập vai, muốn đưa người chơi vào tình huống, đồng thời cho biết chương trình có sự kiểm duyệt của nhà sản xuất.
Với những cảnh thân mật, Trường Giang thừa nhận nhận thức nghề nghiệp của mình khi ấy còn hạn chế và nói từng nghĩ rằng “nắm tay, ôm hôn vậy là hài”.
Còn trong câu chuyện tình cảm trước khi kết hôn với Nhã Phương, nam nghệ sĩ thừa nhận từng có thời điểm được quá nhiều người yêu thương và tự cho phép bản thân vượt qua giới hạn.
Nhìn theo một cách khác, đây có thể được xem là nỗ lực đối diện với quá khứ một cách trực diện.
Nhưng trên mạng xã hội, mỗi phần giải thích lại có thể được tách thành một câu chuyện độc lập.
Một đoạn nói về game show trở thành tranh luận về ranh giới của hài kịch. Một câu nói về tình cảm trở thành tranh luận về sự phản bội. Một lời giải thích về bối cảnh truyền hình trở thành tranh luận về trách nhiệm cá nhân.
Và như vậy, thay vì chỉ có một lời xin lỗi, công chúng có thêm hàng loạt phát ngôn mới để tiếp tục mổ xẻ.
Mạng xã hội không nghe cả cuộc phỏng vấn, mà nghe những câu được cắt ra
Đây có lẽ là khác biệt lớn nhất giữa một cuộc phỏng vấn truyền thống và một cuộc phỏng vấn trong thời đại mạng xã hội.
Một cuộc trò chuyện kéo dài hàng chục phút có thể chứa rất nhiều lớp nghĩa. Người nói có thể thừa nhận, giải thích, bổ sung, sửa lại hoặc đặt một câu trong bối cảnh cụ thể.
Nhưng trên TikTok, Facebook hay Threads, thứ được lan truyền thường chỉ là một câu hoặc vài giây video.
Và một câu nói khi bị tách khỏi toàn bộ cuộc trò chuyện có thể tạo ra một cách hiểu hoàn toàn khác.
Trường Giang càng trả lời nhiều vấn đề, số lượng “điểm bám” để cộng đồng mạng tranh luận càng tăng.
Đó là nghịch lý của việc giải thích trong khủng hoảng truyền thông: im lặng có thể khiến công chúng đặt câu hỏi, nhưng nói quá nhiều lại tạo thêm rất nhiều câu hỏi mới.
Trong trường hợp Trường Giang, câu chuyện ban đầu là những video cũ.
Sau khi anh lên tiếng, câu chuyện chuyển thành: Vì sao anh lại hành xử như vậy? Vì sao đến bây giờ mới nói? Lời xin lỗi dành cho ai? Những lời giải thích có phải là viện lý do? Nếu không có làn sóng trên Threads, anh có nhìn lại những hành động ấy hay không?
Khủng hoảng vì thế không biến mất. Nó chỉ chuyển sang một chủ đề khác.
Khán giả không chỉ muốn nghe “tôi đã thay đổi”
Một điểm khác khiến tranh luận kéo dài là khoảng cách giữa lời nói và bằng chứng về sự thay đổi.
Trường Giang cho biết anh đã thay đổi nhận thức sau nhiều năm làm nghề, đặc biệt từ khi lập gia đình. Anh cũng nói những tranh luận vừa qua khiến mình nhận ra có những điều khán giả cần nghe trực tiếp từ nghệ sĩ thay vì chỉ nhìn thấy qua các sản phẩm cũ.
Nhưng một bộ phận khán giả lại đặt câu hỏi khác: Nếu đã thay đổi, sự thay đổi ấy được thể hiện như thế nào?
Đây là vấn đề không chỉ riêng Trường Giang.
Trong bất kỳ cuộc khủng hoảng nào liên quan đến hành vi trong quá khứ, lời xin lỗi thường chỉ là điểm bắt đầu. Công chúng có thể chấp nhận lời xin lỗi hoặc không, nhưng việc lấy lại niềm tin thường cần nhiều hơn một bài viết.
Đó có thể là cách ứng xử trong những chương trình tiếp theo, cách tôn trọng đồng nghiệp, cách lựa chọn nội dung và cách nghệ sĩ phản ứng khi những vấn đề tương tự xuất hiện.
Nói cách khác, lời xin lỗi là một tuyên bố. Sự thay đổi lại là một quá trình.
Vì sao Trường Giang càng giải thích, tranh cãi càng kéo dài?
Có một nghịch lý khá rõ trong câu chuyện này. Nếu Trường Giang không lên tiếng, công chúng có thể tiếp tục đặt câu hỏi rằng tại sao anh im lặng. Khi anh lên tiếng, công chúng lại có thêm những phát ngôn mới để tranh luận.
Điều này không có nghĩa một lời xin lỗi là vô nghĩa. Nó cho thấy một lời xin lỗi không có khả năng tự động đóng lại một cuộc khủng hoảng, đặc biệt khi khủng hoảng đã được tạo thành từ hàng nghìn nội dung do cộng đồng mạng sản xuất và chia sẻ.
Trường Giang có quyền giải thích hoàn cảnh của mình. Khán giả cũng có quyền đánh giá những lời giải thích ấy theo cách riêng.
Nhưng mạng xã hội không vận hành như một cuộc trò chuyện trực tiếp giữa hai người. Nó vận hành bằng sự lặp lại.
Một câu nói được trích lại có thể xuất hiện hàng trăm lần. Một đoạn video vài chục giây có thể được xem nhiều hơn cả cuộc phỏng vấn đầy đủ. Một bình luận có nhiều tương tác lại tiếp tục được thuật toán đưa đến những người chưa từng biết câu chuyện.
Vì thế, khi một nghệ sĩ nói nhiều hơn để làm rõ vấn đề, họ cũng đồng thời cung cấp thêm nguyên liệu cho chính cuộc tranh luận mà mình muốn kết thúc.
Điều còn lại sau lời xin lỗi
Sau khoảng 10 ngày bị quá khứ bủa vây, Trường Giang đã lựa chọn cách trực tiếp đối diện và xin lỗi.
Nhưng lời xin lỗi không phải nút “reset” của mạng xã hội.
Những video cũ vẫn tồn tại. Những phát ngôn cũ vẫn có thể được tìm thấy. Những cách nhìn khác nhau của khán giả vẫn tiếp tục tồn tại.
Điều Trường Giang có thể kiểm soát là cách anh ứng xử từ thời điểm này, còn việc công chúng có chấp nhận lời xin lỗi hay không lại là một câu chuyện khác.
Có lẽ vì vậy, điều khó nhất sau một lời xin lỗi không phải là nói thêm một lần nữa mình đã thay đổi.
Mà là không cần giải thích quá nhiều nữa, để sự thay đổi được nhìn thấy qua những gì diễn ra tiếp theo.
Điều đáng chú ý không nằm ở việc nam nghệ sĩ có lên tiếng hay không, mà ở cách một lời xin lỗi được tiếp nhận trong thời đại mạng xã hội, nơi mỗi câu nói đều có thể nhanh chóng được tách khỏi toàn bộ ngữ cảnh và trở thành một chủ đề tranh luận riêng.
Từ vài video cũ thành một cuộc khủng hoảng mới
Nguồn cơn của làn sóng tranh luận bắt đầu từ những video Trường Giang xuất hiện trong các chương trình truyền hình khoảng 10 năm trước. Những cảnh tương tác mạnh với đồng nghiệp, ôm hoặc hôn bạn diễn nữ, cùng một số phát ngôn và hành động khác trong quá khứ lần lượt được người dùng Threads chia sẻ lại.
Điều đáng nói là đây không phải một sự kiện mới.
Không có chương trình mới, không có phát ngôn mới hay một hành động mới được cho là gây tranh cãi. Những gì xuất hiện trở lại đều là dữ liệu cũ. Nhưng khi được đặt vào bối cảnh hiện tại, chúng được nhìn bằng một tiêu chuẩn khác và tiếp cận một nhóm khán giả khác.
Từ một vài video ban đầu, thuật toán tiếp tục đưa những nội dung liên quan Trường Giang đến nhiều người dùng hơn. Các đoạn video được cắt ngắn, chia sẻ lại, bình luận, đối chiếu với những sự kiện khác trong quá khứ.
Một câu chuyện vì thế không còn là một vài đoạn clip riêng lẻ. Nó trở thành một hồ sơ được cộng đồng mạng tự ghép lại.
Theo các thông tin được báo chí trong nước dẫn lại, chỉ trong thời gian ngắn đã xuất hiện khoảng 15.000 bài đăng, video và bình luận liên quan Trường Giang trên Threads. Những nội dung này sau đó tiếp tục lan sang Facebook và các nền tảng khác, khiến câu chuyện vượt ra khỏi phạm vi của một cuộc tranh luận trên Threads.
Đến lúc Trường Giang lên tiếng tối 14/9, vấn đề đã không còn đơn giản là một vài video cũ.
Lời xin lỗi xuất hiện, nhưng câu chuyện chưa dừng lại
Trong tâm thư, Trường Giang thừa nhận bản thân từng có những hành xử chưa tinh tế, chưa đủ tốt và gửi lời xin lỗi tới những người từng bị tổn thương bởi mình.
Nam nghệ sĩ cũng thừa nhận có những tổn thương không thể được xoa dịu chỉ bằng một lời xin lỗi.
Đây vốn là phần quan trọng nhất của một lời xin lỗi: thừa nhận vấn đề và nhận trách nhiệm.
Nhưng Trường Giang không chỉ xin lỗi. Anh còn giải thích.
Trong cuộc phỏng vấn sau đó, nam nghệ sĩ lần lượt nói về bối cảnh của các chương trình cách đây khoảng 10 năm, cách làm truyền hình khi ấy, mục đích đưa người chơi vào nhân vật, sự phối hợp với bạn diễn và quá trình nhận ra những giới hạn trong cách làm nghề.
Với Trường Giang, những lời giải thích này giúp công chúng hiểu vì sao anh từng hành xử như vậy.
Nhưng với một bộ phận khán giả, chính những phần giải thích ấy lại trở thành vấn đề mới.
Bởi trong một cuộc khủng hoảng, người nghe thường phân biệt rất rõ giữa hai câu: “Tôi đã làm điều đó” và “Tôi đã làm điều đó vì...”.
Câu thứ hai không nhất thiết phủ nhận trách nhiệm. Nhưng nếu xuất hiện quá nhiều sau lời nhận lỗi, nó có thể khiến người tiếp nhận cảm thấy phần “xin lỗi” bị kéo lại bởi phần “giải thích”.
Khi chữ “nhưng” làm thay đổi cảm nhận về lời xin lỗi
Điểm gây tranh luận nhiều nhất trong những phát ngôn của Trường Giang chính là cấu trúc nhận lỗi rồi giải thích hoàn cảnh.
Anh thừa nhận cách ứng xử trong các chương trình cũ có những hạn chế, nhưng đồng thời nhắc rằng đó là những game show được thực hiện hơn 10 năm trước, khi cách làm truyền hình và góc nhìn của khán giả còn khác hiện tại.
Anh nói những hành động mạnh tay với bạn diễn xuất phát từ việc quá nhập vai, muốn đưa người chơi vào tình huống, đồng thời cho biết chương trình có sự kiểm duyệt của nhà sản xuất.
Với những cảnh thân mật, Trường Giang thừa nhận nhận thức nghề nghiệp của mình khi ấy còn hạn chế và nói từng nghĩ rằng “nắm tay, ôm hôn vậy là hài”.
Còn trong câu chuyện tình cảm trước khi kết hôn với Nhã Phương, nam nghệ sĩ thừa nhận từng có thời điểm được quá nhiều người yêu thương và tự cho phép bản thân vượt qua giới hạn.
Nhìn theo một cách khác, đây có thể được xem là nỗ lực đối diện với quá khứ một cách trực diện.
Nhưng trên mạng xã hội, mỗi phần giải thích lại có thể được tách thành một câu chuyện độc lập.
Một đoạn nói về game show trở thành tranh luận về ranh giới của hài kịch. Một câu nói về tình cảm trở thành tranh luận về sự phản bội. Một lời giải thích về bối cảnh truyền hình trở thành tranh luận về trách nhiệm cá nhân.
Và như vậy, thay vì chỉ có một lời xin lỗi, công chúng có thêm hàng loạt phát ngôn mới để tiếp tục mổ xẻ.
Mạng xã hội không nghe cả cuộc phỏng vấn, mà nghe những câu được cắt ra
Đây có lẽ là khác biệt lớn nhất giữa một cuộc phỏng vấn truyền thống và một cuộc phỏng vấn trong thời đại mạng xã hội.
Một cuộc trò chuyện kéo dài hàng chục phút có thể chứa rất nhiều lớp nghĩa. Người nói có thể thừa nhận, giải thích, bổ sung, sửa lại hoặc đặt một câu trong bối cảnh cụ thể.
Nhưng trên TikTok, Facebook hay Threads, thứ được lan truyền thường chỉ là một câu hoặc vài giây video.
Và một câu nói khi bị tách khỏi toàn bộ cuộc trò chuyện có thể tạo ra một cách hiểu hoàn toàn khác.
Trường Giang càng trả lời nhiều vấn đề, số lượng “điểm bám” để cộng đồng mạng tranh luận càng tăng.
Đó là nghịch lý của việc giải thích trong khủng hoảng truyền thông: im lặng có thể khiến công chúng đặt câu hỏi, nhưng nói quá nhiều lại tạo thêm rất nhiều câu hỏi mới.
Trong trường hợp Trường Giang, câu chuyện ban đầu là những video cũ.
Sau khi anh lên tiếng, câu chuyện chuyển thành: Vì sao anh lại hành xử như vậy? Vì sao đến bây giờ mới nói? Lời xin lỗi dành cho ai? Những lời giải thích có phải là viện lý do? Nếu không có làn sóng trên Threads, anh có nhìn lại những hành động ấy hay không?
Khủng hoảng vì thế không biến mất. Nó chỉ chuyển sang một chủ đề khác.
Khán giả không chỉ muốn nghe “tôi đã thay đổi”
Một điểm khác khiến tranh luận kéo dài là khoảng cách giữa lời nói và bằng chứng về sự thay đổi.
Trường Giang cho biết anh đã thay đổi nhận thức sau nhiều năm làm nghề, đặc biệt từ khi lập gia đình. Anh cũng nói những tranh luận vừa qua khiến mình nhận ra có những điều khán giả cần nghe trực tiếp từ nghệ sĩ thay vì chỉ nhìn thấy qua các sản phẩm cũ.
Nhưng một bộ phận khán giả lại đặt câu hỏi khác: Nếu đã thay đổi, sự thay đổi ấy được thể hiện như thế nào?
Đây là vấn đề không chỉ riêng Trường Giang.
Trong bất kỳ cuộc khủng hoảng nào liên quan đến hành vi trong quá khứ, lời xin lỗi thường chỉ là điểm bắt đầu. Công chúng có thể chấp nhận lời xin lỗi hoặc không, nhưng việc lấy lại niềm tin thường cần nhiều hơn một bài viết.
Đó có thể là cách ứng xử trong những chương trình tiếp theo, cách tôn trọng đồng nghiệp, cách lựa chọn nội dung và cách nghệ sĩ phản ứng khi những vấn đề tương tự xuất hiện.
Nói cách khác, lời xin lỗi là một tuyên bố. Sự thay đổi lại là một quá trình.
Vì sao Trường Giang càng giải thích, tranh cãi càng kéo dài?
Có một nghịch lý khá rõ trong câu chuyện này. Nếu Trường Giang không lên tiếng, công chúng có thể tiếp tục đặt câu hỏi rằng tại sao anh im lặng. Khi anh lên tiếng, công chúng lại có thêm những phát ngôn mới để tranh luận.
Điều này không có nghĩa một lời xin lỗi là vô nghĩa. Nó cho thấy một lời xin lỗi không có khả năng tự động đóng lại một cuộc khủng hoảng, đặc biệt khi khủng hoảng đã được tạo thành từ hàng nghìn nội dung do cộng đồng mạng sản xuất và chia sẻ.
Trường Giang có quyền giải thích hoàn cảnh của mình. Khán giả cũng có quyền đánh giá những lời giải thích ấy theo cách riêng.
Nhưng mạng xã hội không vận hành như một cuộc trò chuyện trực tiếp giữa hai người. Nó vận hành bằng sự lặp lại.
Một câu nói được trích lại có thể xuất hiện hàng trăm lần. Một đoạn video vài chục giây có thể được xem nhiều hơn cả cuộc phỏng vấn đầy đủ. Một bình luận có nhiều tương tác lại tiếp tục được thuật toán đưa đến những người chưa từng biết câu chuyện.
Vì thế, khi một nghệ sĩ nói nhiều hơn để làm rõ vấn đề, họ cũng đồng thời cung cấp thêm nguyên liệu cho chính cuộc tranh luận mà mình muốn kết thúc.
Điều còn lại sau lời xin lỗi
Sau khoảng 10 ngày bị quá khứ bủa vây, Trường Giang đã lựa chọn cách trực tiếp đối diện và xin lỗi.
Nhưng lời xin lỗi không phải nút “reset” của mạng xã hội.
Những video cũ vẫn tồn tại. Những phát ngôn cũ vẫn có thể được tìm thấy. Những cách nhìn khác nhau của khán giả vẫn tiếp tục tồn tại.
Điều Trường Giang có thể kiểm soát là cách anh ứng xử từ thời điểm này, còn việc công chúng có chấp nhận lời xin lỗi hay không lại là một câu chuyện khác.
Có lẽ vì vậy, điều khó nhất sau một lời xin lỗi không phải là nói thêm một lần nữa mình đã thay đổi.
Mà là không cần giải thích quá nhiều nữa, để sự thay đổi được nhìn thấy qua những gì diễn ra tiếp theo.
