Đoạn Video
Ảnh
Ánh Bình Minh
Thành viên nổi tiếng
Quyết định của nhiều đài truyền hình lớn tại Mỹ không phát trực tiếp bài phát biểu của Tổng thống Donald Trump vào tối 16/7 (giờ Mỹ) đã gây ra cuộc tranh luận sôi nổi về vai trò của báo chí trong thời đại thông tin sai lệch. Đằng sau sự việc này là một xu hướng đáng chú ý: truyền hình Mỹ dường như không còn coi mọi bài phát biểu của tổng thống đều mặc nhiên xứng đáng được phát sóng trực tiếp trên toàn quốc.
Một thông lệ lâu đời
Trong nhiều thập kỷ, các bài phát biểu của Tổng thống Mỹ, đặc biệt là những bài phát biểu từ Phòng Bầu dục, về an ninh quốc gia, khủng hoảng hay các vấn đề quan trọng, gần như luôn được các mạng truyền hình lớn như ABC, NBC và CBS ngắt chương trình để phát trực tiếp.
Thông lệ này xuất phát từ quan điểm rằng tổng thống là người đứng đầu nhánh hành pháp và là nguồn cung cấp thông tin quan trọng đối với công chúng. Việc phát sóng trực tiếp giúp người dân tiếp cận nguyên văn thông điệp của lãnh đạo mà không qua biên tập.
Ngay cả trong thời kỳ chưa có truyền hình cáp và internet, những bài phát biểu của các tổng thống như John F. Kennedy, Ronald Reagan, George W. Bush hay Barack Obama đều trở thành sự kiện truyền hình quốc gia, thu hút hàng chục triệu người theo dõi.
Bước ngoặt trong kỷ nguyên "hậu sự thật"
Tuy nhiên, sự phát triển của mạng xã hội cùng sự gia tăng của các chiến dịch thông tin sai lệch đã khiến cách tiếp cận của các hãng truyền thông thay đổi.
Trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Donald Trump, nhiều tổ chức kiểm chứng độc lập thống kê ông là một trong những nhà lãnh đạo có số lượng phát ngôn sai lệch hoặc gây tranh cãi cao nhất trong lịch sử hiện đại của Mỹ. Điều này buộc các hãng tin phải cân nhắc giữa hai nguyên tắc vốn đều rất quan trọng: quyền được biết của công chúng và trách nhiệm không phát tán thông tin chưa được kiểm chứng.
Chính vì vậy, trước bài phát biểu ngày 16/7, ABC, NBC và CNN đều quyết định không phát trực tiếp trên kênh truyền hình chính. Thay vào đó, họ chuyển sang nền tảng trực tuyến hoặc chỉ đưa tin sau khi đã theo dõi và kiểm chứng nội dung.
Theo Reuters, các lãnh đạo truyền thông lo ngại bài phát biểu có thể lặp lại những cáo buộc về cuộc bầu cử năm 2020 - các nội dung đã nhiều lần bị tòa án và giới chức bầu cử bác bỏ.
Không chỉ riêng ông Trump
Dù quyết định lần này khiến nhiều người liên hệ tới mối quan hệ căng thẳng giữa ông Trump và truyền thông, nhưng thực tế xu hướng thay đổi đã xuất hiện từ vài năm trước.
Năm 2022, nhiều mạng truyền hình lớn cũng không phát trực tiếp bài phát biểu của Tổng thống Joe Biden về vụ bạo loạn tại Điện Capitol và phong trào MAGA. Các đài cho rằng bài phát biểu mang tính chính trị nhiều hơn là một thông báo khẩn cấp đối với toàn quốc.
Điều đó cho thấy tiêu chí lựa chọn của các hãng truyền hình đang thay đổi. Thay vì mặc định mọi bài phát biểu của tổng thống đều phải được phát trực tiếp, các biên tập viên ngày càng đánh giá nội dung dự kiến, mức độ cấp thiết và nguy cơ lan truyền thông tin sai lệch trước khi đưa ra quyết định.
Từ "phát trực tiếp" sang "kiểm chứng trước"
Nếu trước đây tốc độ là ưu tiên hàng đầu của truyền hình, thì hiện nay tính xác thực ngày càng được đặt lên trước.
Nhiều hãng tin lựa chọn theo dõi toàn bộ bài phát biểu, sau đó phát những phần quan trọng đã được xác minh hoặc kèm theo chú thích, phân tích và đối chiếu với dữ liệu thực tế.
Giới chuyên gia truyền thông cho rằng cách làm này giúp giảm nguy cơ để các tuyên bố chưa được kiểm chứng lan truyền tới hàng triệu khán giả trong thời gian thực. Tuy nhiên, nó cũng làm dấy lên tranh cãi rằng báo chí có thể bị xem là đang "gác cổng thông tin", quyết định nội dung nào công chúng được tiếp cận.
Kỷ nguyên phát sóng độc quyền đã kết thúc?
Một yếu tố khác khiến vai trò của truyền hình truyền thống thay đổi là sự bùng nổ của các nền tảng số.
Ngày nay, Nhà Trắng có thể phát trực tiếp bài phát biểu trên YouTube, mạng xã hội X, Facebook hoặc website chính thức. Người dân cũng có thể theo dõi thông qua các nền tảng trực tuyến của chính các hãng tin mà không cần chờ đợi truyền hình phát sóng.
Điều này khiến quyết định của các đài truyền hình không còn mang ý nghĩa "chặn" thông tin như trước đây, mà chủ yếu ảnh hưởng đến quy mô và cách thức tiếp cận khán giả.
Báo chí đang viết lại quy tắc?
Quyết định của CNN, ABC và NBC không phát trực tiếp bài phát biểu của Tổng thống Donald Trump cho thấy truyền thông Mỹ đang bước vào một giai đoạn mới. Thông lệ kéo dài hàng chục năm – ưu tiên phát sóng trực tiếp mọi bài phát biểu của tổng thống – không còn là nguyên tắc bất di bất dịch.
Thay vào đó, các hãng tin đang áp dụng cách tiếp cận linh hoạt hơn, cân nhắc giữa giá trị thông tin, lợi ích công chúng và nguy cơ phát tán nội dung sai lệch. Với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026 đang đến gần và môi trường truyền thông ngày càng phân cực, nhiều chuyên gia cho rằng đây có thể sẽ trở thành chuẩn mực mới của báo chí Mỹ trong những năm tới.
Ảnh minh họa: Sarah Grillo/Axios
Một thông lệ lâu đời
Trong nhiều thập kỷ, các bài phát biểu của Tổng thống Mỹ, đặc biệt là những bài phát biểu từ Phòng Bầu dục, về an ninh quốc gia, khủng hoảng hay các vấn đề quan trọng, gần như luôn được các mạng truyền hình lớn như ABC, NBC và CBS ngắt chương trình để phát trực tiếp.
Thông lệ này xuất phát từ quan điểm rằng tổng thống là người đứng đầu nhánh hành pháp và là nguồn cung cấp thông tin quan trọng đối với công chúng. Việc phát sóng trực tiếp giúp người dân tiếp cận nguyên văn thông điệp của lãnh đạo mà không qua biên tập.
Ngay cả trong thời kỳ chưa có truyền hình cáp và internet, những bài phát biểu của các tổng thống như John F. Kennedy, Ronald Reagan, George W. Bush hay Barack Obama đều trở thành sự kiện truyền hình quốc gia, thu hút hàng chục triệu người theo dõi.
Bước ngoặt trong kỷ nguyên "hậu sự thật"
Tuy nhiên, sự phát triển của mạng xã hội cùng sự gia tăng của các chiến dịch thông tin sai lệch đã khiến cách tiếp cận của các hãng truyền thông thay đổi.
Trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Donald Trump, nhiều tổ chức kiểm chứng độc lập thống kê ông là một trong những nhà lãnh đạo có số lượng phát ngôn sai lệch hoặc gây tranh cãi cao nhất trong lịch sử hiện đại của Mỹ. Điều này buộc các hãng tin phải cân nhắc giữa hai nguyên tắc vốn đều rất quan trọng: quyền được biết của công chúng và trách nhiệm không phát tán thông tin chưa được kiểm chứng.
Chính vì vậy, trước bài phát biểu ngày 16/7, ABC, NBC và CNN đều quyết định không phát trực tiếp trên kênh truyền hình chính. Thay vào đó, họ chuyển sang nền tảng trực tuyến hoặc chỉ đưa tin sau khi đã theo dõi và kiểm chứng nội dung.
Theo Reuters, các lãnh đạo truyền thông lo ngại bài phát biểu có thể lặp lại những cáo buộc về cuộc bầu cử năm 2020 - các nội dung đã nhiều lần bị tòa án và giới chức bầu cử bác bỏ.
Không chỉ riêng ông Trump
Dù quyết định lần này khiến nhiều người liên hệ tới mối quan hệ căng thẳng giữa ông Trump và truyền thông, nhưng thực tế xu hướng thay đổi đã xuất hiện từ vài năm trước.
Năm 2022, nhiều mạng truyền hình lớn cũng không phát trực tiếp bài phát biểu của Tổng thống Joe Biden về vụ bạo loạn tại Điện Capitol và phong trào MAGA. Các đài cho rằng bài phát biểu mang tính chính trị nhiều hơn là một thông báo khẩn cấp đối với toàn quốc.
Điều đó cho thấy tiêu chí lựa chọn của các hãng truyền hình đang thay đổi. Thay vì mặc định mọi bài phát biểu của tổng thống đều phải được phát trực tiếp, các biên tập viên ngày càng đánh giá nội dung dự kiến, mức độ cấp thiết và nguy cơ lan truyền thông tin sai lệch trước khi đưa ra quyết định.
Từ "phát trực tiếp" sang "kiểm chứng trước"
Nếu trước đây tốc độ là ưu tiên hàng đầu của truyền hình, thì hiện nay tính xác thực ngày càng được đặt lên trước.
Nhiều hãng tin lựa chọn theo dõi toàn bộ bài phát biểu, sau đó phát những phần quan trọng đã được xác minh hoặc kèm theo chú thích, phân tích và đối chiếu với dữ liệu thực tế.
Giới chuyên gia truyền thông cho rằng cách làm này giúp giảm nguy cơ để các tuyên bố chưa được kiểm chứng lan truyền tới hàng triệu khán giả trong thời gian thực. Tuy nhiên, nó cũng làm dấy lên tranh cãi rằng báo chí có thể bị xem là đang "gác cổng thông tin", quyết định nội dung nào công chúng được tiếp cận.
Kỷ nguyên phát sóng độc quyền đã kết thúc?
Một yếu tố khác khiến vai trò của truyền hình truyền thống thay đổi là sự bùng nổ của các nền tảng số.
Ngày nay, Nhà Trắng có thể phát trực tiếp bài phát biểu trên YouTube, mạng xã hội X, Facebook hoặc website chính thức. Người dân cũng có thể theo dõi thông qua các nền tảng trực tuyến của chính các hãng tin mà không cần chờ đợi truyền hình phát sóng.
Điều này khiến quyết định của các đài truyền hình không còn mang ý nghĩa "chặn" thông tin như trước đây, mà chủ yếu ảnh hưởng đến quy mô và cách thức tiếp cận khán giả.
Báo chí đang viết lại quy tắc?
Quyết định của CNN, ABC và NBC không phát trực tiếp bài phát biểu của Tổng thống Donald Trump cho thấy truyền thông Mỹ đang bước vào một giai đoạn mới. Thông lệ kéo dài hàng chục năm – ưu tiên phát sóng trực tiếp mọi bài phát biểu của tổng thống – không còn là nguyên tắc bất di bất dịch.
Thay vào đó, các hãng tin đang áp dụng cách tiếp cận linh hoạt hơn, cân nhắc giữa giá trị thông tin, lợi ích công chúng và nguy cơ phát tán nội dung sai lệch. Với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026 đang đến gần và môi trường truyền thông ngày càng phân cực, nhiều chuyên gia cho rằng đây có thể sẽ trở thành chuẩn mực mới của báo chí Mỹ trong những năm tới.
