"Ký hợp đồng rồi thì đây chỉ là quan hệ dân sự."
Đó là lập luận mà rất nhiều đối tượng lừa đảo đưa ra khi bị khách hàng tố cáo. Nhưng thực tế, pháp luật không phải cứ có hợp đồng là mặc nhiên chỉ xử lý theo con đường dân sự.
Vụ án "hợp đồng kỳ nghỉ" đang được điều tra là minh chứng rõ nhất.
Theo các luật sư, ranh giới giữa tranh chấp dân sự và tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản không nằm ở việc có hay không có hợp đồng, mà nằm ở ý định và thủ đoạn ngay từ đầu. Nếu doanh nghiệp cố tình đưa ra thông tin gian dối, dựng lên những dự án không có thật, hứa hẹn những quyền lợi không thể thực hiện để người dân tin tưởng giao tiền, thì bản chất của hành vi đã là lừa đảo, dù các bên vẫn ký kết đầy đủ giấy tờ.
Đây cũng là điều khiến nhiều người hiểu lầm.
Không ít nạn nhân khi phát hiện bị lừa đã được giải thích rằng: "Anh chị đã ký hợp đồng, có tranh chấp thì ra tòa dân sự." Nghe có vẻ hợp lý, nhưng nếu chấp nhận cách hiểu này, bất kỳ kẻ lừa đảo nào cũng chỉ cần chuẩn bị sẵn một bộ hợp đồng để "hợp pháp hóa" hành vi chiếm đoạt tài sản.
Thực tế, cơ quan điều tra đã xác định nhiều doanh nghiệp trong đường dây này hoạt động rất bài bản. Họ tổ chức hội thảo tại khách sạn sang trọng, tặng quà, mời du lịch miễn phí, tạo áp lực "ưu đãi chỉ hôm nay" rồi thúc ép khách ký hợp đồng và chuyển tiền ngay. Sau đó tiếp tục hứa hẹn mua lại, chuyển nhượng hoặc sinh lời để khách nộp thêm tiền. Khi bị khiếu nại, các công ty liên tục thay đổi tên, thay đổi người đại diện hoặc thành lập pháp nhân mới để né tránh trách nhiệm.
Điều đáng nói là mô hình "sở hữu kỳ nghỉ" tự thân không phải là bất hợp pháp. Đây vẫn có thể là một sản phẩm du lịch hợp pháp nếu doanh nghiệp minh bạch, thực hiện đúng cam kết. Chỉ khi hợp đồng được sử dụng như một "vỏ bọc" để che giấu hành vi gian dối nhằm chiếm đoạt tiền của khách hàng thì vụ việc mới mang dấu hiệu hình sự.
Bài học từ vụ án không chỉ dành cho cơ quan điều tra mà còn cho mỗi người dân.
Đừng nghĩ rằng cứ đặt bút ký hợp đồng là mọi rủi ro sau đó chỉ còn là "kiện dân sự". Và cũng đừng vội tin những lời cam kết bằng miệng về lợi nhuận, chuyển nhượng hay ưu đãi nếu những nội dung đó không được ghi rõ trong hợp đồng.
Một tờ hợp đồng có thể là căn cứ của một giao dịch hợp pháp. Nhưng nó cũng có thể chỉ là tấm "bình phong" được chuẩn bị sẵn để che đậy một kế hoạch lừa đảo.
Pháp luật bảo vệ các giao dịch dân sự trung thực. Nhưng pháp luật cũng không để hai chữ "quan hệ dân sự" trở thành nơi ẩn nấp của những hành vi lừa đảo có tổ chức.
Đó là lập luận mà rất nhiều đối tượng lừa đảo đưa ra khi bị khách hàng tố cáo. Nhưng thực tế, pháp luật không phải cứ có hợp đồng là mặc nhiên chỉ xử lý theo con đường dân sự.
Vụ án "hợp đồng kỳ nghỉ" đang được điều tra là minh chứng rõ nhất.
Theo các luật sư, ranh giới giữa tranh chấp dân sự và tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản không nằm ở việc có hay không có hợp đồng, mà nằm ở ý định và thủ đoạn ngay từ đầu. Nếu doanh nghiệp cố tình đưa ra thông tin gian dối, dựng lên những dự án không có thật, hứa hẹn những quyền lợi không thể thực hiện để người dân tin tưởng giao tiền, thì bản chất của hành vi đã là lừa đảo, dù các bên vẫn ký kết đầy đủ giấy tờ.
Đây cũng là điều khiến nhiều người hiểu lầm.
Không ít nạn nhân khi phát hiện bị lừa đã được giải thích rằng: "Anh chị đã ký hợp đồng, có tranh chấp thì ra tòa dân sự." Nghe có vẻ hợp lý, nhưng nếu chấp nhận cách hiểu này, bất kỳ kẻ lừa đảo nào cũng chỉ cần chuẩn bị sẵn một bộ hợp đồng để "hợp pháp hóa" hành vi chiếm đoạt tài sản.
Thực tế, cơ quan điều tra đã xác định nhiều doanh nghiệp trong đường dây này hoạt động rất bài bản. Họ tổ chức hội thảo tại khách sạn sang trọng, tặng quà, mời du lịch miễn phí, tạo áp lực "ưu đãi chỉ hôm nay" rồi thúc ép khách ký hợp đồng và chuyển tiền ngay. Sau đó tiếp tục hứa hẹn mua lại, chuyển nhượng hoặc sinh lời để khách nộp thêm tiền. Khi bị khiếu nại, các công ty liên tục thay đổi tên, thay đổi người đại diện hoặc thành lập pháp nhân mới để né tránh trách nhiệm.
Điều đáng nói là mô hình "sở hữu kỳ nghỉ" tự thân không phải là bất hợp pháp. Đây vẫn có thể là một sản phẩm du lịch hợp pháp nếu doanh nghiệp minh bạch, thực hiện đúng cam kết. Chỉ khi hợp đồng được sử dụng như một "vỏ bọc" để che giấu hành vi gian dối nhằm chiếm đoạt tiền của khách hàng thì vụ việc mới mang dấu hiệu hình sự.
Bài học từ vụ án không chỉ dành cho cơ quan điều tra mà còn cho mỗi người dân.
Đừng nghĩ rằng cứ đặt bút ký hợp đồng là mọi rủi ro sau đó chỉ còn là "kiện dân sự". Và cũng đừng vội tin những lời cam kết bằng miệng về lợi nhuận, chuyển nhượng hay ưu đãi nếu những nội dung đó không được ghi rõ trong hợp đồng.
Một tờ hợp đồng có thể là căn cứ của một giao dịch hợp pháp. Nhưng nó cũng có thể chỉ là tấm "bình phong" được chuẩn bị sẵn để che đậy một kế hoạch lừa đảo.
Pháp luật bảo vệ các giao dịch dân sự trung thực. Nhưng pháp luật cũng không để hai chữ "quan hệ dân sự" trở thành nơi ẩn nấp của những hành vi lừa đảo có tổ chức.