Gianni Infantino thực sự đã kiếm được bao nhiêu tiền từ FIFA?

[Trương Cẩm Tú]

Vào rạng sáng ngày 16/7 (giờ địa phương), trận bán kết World Cup được mong chờ giữa Argentina và Anh (với giá vé tối thiểu gần 3.000 đô la, gần 80 triệu đồng) đã chứng kiến đội tuyển Argentina giành chiến thắng trước đối thủ truyền kiếp của họ và tiến vào trận chung kết gặp Tây Ban Nha. Trong những lần gặp trước đó, Tây Ban Nha đã bị cầm hòa, trong khi Argentina chỉ giành chiến thắng sít sao với tỷ số cách biệt một bàn trong hiệp phụ.

World Cup 2026 được dự báo mang về cho FIFA khoảng 13 tỷ USD, tương đương khoảng 338.000 tỷ đồng, mức doanh thu cao nhất trong lịch sử giải đấu. Tuy nhiên, đi cùng khoản tiền khổng lồ là làn sóng chỉ trích ngày càng mạnh khi nhiều người cho rằng FIFA đang ưu tiên lợi nhuận hơn người hâm mộ, khiến World Cup dần trở thành sự kiện dành cho giới giàu có thay vì lễ hội bóng đá của tất cả mọi người.

Một trong những ví dụ gây tranh cãi nhất xuất hiện ngay trước trận chung kết giữa Mỹ và Mexico. Trên sàn giao dịch vé chính thức của FIFA, có thời điểm bốn chiếc vé ngồi phía sau khung thành được rao bán với giá gần 2,3 triệu USD mỗi vé, tương đương khoảng 59,8 tỷ đồng. Đây không phải khu vực VIP mà chỉ là ghế ngồi thông thường. Mức giá này đủ mua một căn biệt thự sang trọng ở nhiều nơi và được xem là kỷ lục của lịch sử World Cup.

Trước hiện tượng này, Chủ tịch FIFA Gianni Infantino còn hài hước nói rằng nếu ai thực sự bỏ ra 2 triệu USD để mua vé, ông sẽ tự tay mang đến một chiếc xúc xích và một lon Coca Cola. Phát biểu ấy càng khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu World Cup còn là sân chơi của người hâm mộ hay đã trở thành cỗ máy kiếm tiền.

Từ người cải tổ FIFA đến kiến trúc sư của cỗ máy thương mại​

Năm 2015, FIFA rơi vào cuộc khủng hoảng nghiêm trọng vì hàng loạt vụ bê bối tham nhũng. Nhiều lãnh đạo cấp cao, trong đó có cựu Chủ tịch Sepp Blatter và cựu Chủ tịch UEFA Michel Platini, bị điều tra hoặc kết án. Uy tín của tổ chức này xuống mức thấp nhất trong lịch sử.

Gianni Infantino được bầu làm Chủ tịch FIFA năm 2016 với hình ảnh một nhà cải cách. Ông đưa ra khẩu hiệu "bóng đá cho tất cả", cam kết hỗ trợ nhiều hơn cho các liên đoàn nhỏ và mở rộng cơ hội tham dự World Cup.

Một trong những quyết định quan trọng nhất là nâng số đội tham dự World Cup từ 32 lên 48. Điều này giúp nhiều quốc gia ở châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh có cơ hội góp mặt hơn.

Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, phía sau quyết định này là bài toán kinh doanh. Khi số trận đấu tăng từ 64 lên 104, FIFA có thêm hàng chục trận để bán bản quyền truyền hình, quảng cáo, tài trợ và vé vào sân. Chỉ riêng việc mở rộng giải đấu đã giúp doanh thu tăng mạnh.

Trong chu kỳ World Cup 2023 đến 2026, FIFA dự kiến đạt doanh thu khoảng 13 tỷ USD, cao hơn khoảng 72% so với chu kỳ World Cup trước tại Qatar.

Chủ tịch FIFA Gianni Infantino tại lễ bốc thăm vòng loại World Cup 2025 diễn ra tại Mỹ, Canada và Mexico vào ngày 5 tháng 12 năm 2025.

Bốn cách FIFA bị cho là đang tối đa hóa lợi nhuận​

Điểm gây tranh cãi đầu tiên là giá vé.

Khác với trước đây khi giá được niêm yết cố định, FIFA áp dụng mô hình định giá linh hoạt giống các giải thể thao chuyên nghiệp ở Mỹ. Giá vé thay đổi liên tục tùy theo nhu cầu thị trường.

Ví dụ, vé hạng nhất trận chung kết từng tăng từ khoảng 8.680 USD, tương đương gần 226 triệu đồng, lên hơn 10.990 USD, tương đương khoảng 286 triệu đồng, chỉ trong vài tháng. Trong khi đó, vé hạng nhất trận chung kết World Cup Qatar 2022 chỉ khoảng 1.600 USD, tương đương hơn 41 triệu đồng.

Không chỉ vậy, FIFA còn xây dựng nền tảng bán lại vé chính thức và thu khoảng 15% phí hoa hồng từ cả người mua lẫn người bán. Điều này khiến nhiều người cho rằng FIFA không còn ngăn chặn tình trạng đầu cơ vé mà đang trực tiếp hưởng lợi từ hoạt động này.

Điểm thứ hai là việc bổ sung các khoảng nghỉ giữa trận.

Theo kế hoạch, các trận đấu tại World Cup 2026 sẽ có hai lần nghỉ uống nước, mỗi lần khoảng ba phút. FIFA giải thích đây là biện pháp bảo vệ sức khỏe cầu thủ, nhưng nhiều ý kiến cho rằng khoảng thời gian này chủ yếu nhằm tạo thêm không gian phát quảng cáo.

Nếu mỗi lần nghỉ có thể chèn nhiều đoạn quảng cáo với giá từ 170.000 đến 270.000 USD, tương đương khoảng 4,4 đến 7 tỷ đồng mỗi suất, FIFA có thể thu thêm hàng trăm triệu USD trong suốt giải đấu.

Điểm thứ ba là đẩy mạnh các gói dịch vụ cao cấp dành cho doanh nghiệp và giới siêu giàu.

FIFA hiện trực tiếp quản lý mảng dịch vụ tiếp khách hạng sang thông qua đối tác On Location. Các gói này bao gồm phòng VIP, chỗ ngồi đẹp, gặp gỡ cầu thủ và nhiều quyền lợi đặc biệt với mức giá lên tới hàng trăm nghìn USD, tức nhiều tỷ đồng.

Trong khi đó, người hâm mộ bình thường ngày càng khó tiếp cận sân vận động vì giá vé liên tục tăng.

Điểm cuối cùng là mở rộng World Cup lên 48 đội.

Dù giúp nhiều quốc gia được tham dự hơn, thể thức mới cũng khiến nhiều trận đấu vòng bảng có sự chênh lệch trình độ quá lớn, làm giảm tính hấp dẫn. Nhiều chuyên gia cho rằng chất lượng chuyên môn bị ảnh hưởng để đổi lấy số lượng trận đấu nhiều hơn.

Người hâm mộ ngày càng xa World Cup​

Lợi nhuận của FIFA tăng mạnh nhưng cũng kéo theo những phản ứng dữ dội.

Nhiều tổ chức người hâm mộ tại châu Âu đã kiện FIFA, cho rằng giá vé hiện nay là quá cao và đi ngược tinh thần phục vụ người hâm mộ. Một số chính trị gia cũng kêu gọi FIFA xem xét lại chính sách thương mại vì bóng đá không nên chỉ là một ngành kinh doanh.

Điều đáng lo nhất là tầng lớp khán giả truyền thống đang dần biến mất khỏi các sân vận động. Khi giá vé vượt quá khả năng chi trả của đa số người dân, khán đài ngày càng xuất hiện nhiều khách doanh nghiệp, người giàu và những người coi đây là trải nghiệm xa xỉ hơn là niềm đam mê bóng đá.

Trong gần một thế kỷ tồn tại, World Cup luôn được xem là lễ hội của mọi người, nơi bất kỳ ai cũng có thể nuôi ước mơ một lần đến sân cổ vũ đội tuyển yêu thích. Nhưng nếu xu hướng thương mại hóa tiếp tục, nhiều người lo ngại giải đấu lớn nhất hành tinh sẽ dần đánh mất chính điều đã làm nên sức hấp dẫn của mình: sự gắn kết với những người hâm mộ bình thường.

(Đây là bình luận đăng trên Quang Minh nhật báo của Trung Quốc, quốc gia lâu lắm rồi không vượt qua được vòng loại World Cup)