Mimosa✔
Thành viên nổi tiếng
Lời bộc bạch của Phó Đức Nam (Mr Pips) tại phiên tòa xét xử ngày 8/11, rằng nếu có người yêu thương thì mong muốn được đăng ký kết hôn ngay trong trại giam, thu hút sự chú ý của dư luận. Nhiều người đặt câu hỏi: Một người đang chấp hành án phạt tù có được kết hôn hay không? Nếu được phép, thủ tục đăng ký sẽ thực hiện như thế nào?
Câu trả lời là pháp luật Việt Nam không cấm người đang chấp hành án phạt tù kết hôn. Tuy nhiên, quyền kết hôn và khả năng thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn trong điều kiện bị giam giữ là hai vấn đề khác nhau.
Phạm nhân có bị tước quyền kết hôn?
Chiều 8/11, tại phiên tòa xét xử vụ án liên quan đến đường dây lừa đảo đầu tư tài chính do Phó Đức Nam (Mr Pips) cầm đầu, bị cáo đã có những lời bộc bạch đáng chú ý trước khi Hội đồng xét xử bước vào nghị án.
Ngoài việc gửi lời xin lỗi đến các bị hại, mong muốn sớm khắc phục hậu quả và xin được hưởng mức án 30 năm tù thay vì tù chung thân như đề nghị của Viện Kiểm sát, Phó Đức Nam còn đề cập đến cuộc sống cá nhân trong tương lai.
Bị cáo cho biết bản thân có thể phải chấp hành một bản án rất dài, không biết sau này còn có ai yêu thương mình hay không. Nếu có người muốn gắn bó, bị cáo mong được tạo điều kiện đăng ký kết hôn ngay trong trại giam.
Theo quy định tại Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, nam, nữ kết hôn với nhau phải đáp ứng các điều kiện: Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên; việc kết hôn do hai bên tự nguyện quyết định; không bị mất năng lực hành vi dân sự và không thuộc các trường hợp bị cấm kết hôn theo quy định pháp luật.
Đáng chú ý, trong các điều kiện này không có quy định cấm người đang bị tạm giam hoặc đang chấp hành án phạt tù kết hôn.
Điều 36 Hiến pháp năm 2013 cũng ghi nhận quyền kết hôn, ly hôn của công dân. Vì vậy, việc một người bị kết án tù không đồng nghĩa với việc người đó bị tước bỏ toàn bộ các quyền nhân thân, trong đó có quyền xác lập quan hệ hôn nhân.
Nói cách khác, nếu Phó Đức Nam có bản án có hiệu lực pháp luật và phải chấp hành án tù, bị cáo vẫn có quyền kết hôn với một người đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa quyền được kết hôn và quyền được tổ chức cuộc sống gia đình như những người đang sinh sống ngoài xã hội. Người đang chấp hành án tù phải tuân thủ chế độ quản lý, giam giữ, cải tạo nên không thể tự do đi lại, sinh hoạt và thực hiện các nghĩa vụ gia đình như người bình thường.
Vì sao được quyền kết hôn nhưng không dễ đăng ký trong tù?
Đây mới là vấn đề đáng chú ý về mặt pháp lý.
Theo Điều 18 Luật Hộ tịch năm 2014, khi đăng ký kết hôn, hai bên nam, nữ phải cùng có mặt tại cơ quan đăng ký hộ tịch để thực hiện thủ tục. Hai người phải trực tiếp thể hiện sự tự nguyện, ký vào Sổ đăng ký kết hôn và Giấy chứng nhận kết hôn.
Khoản 1 Điều 2 Thông tư 04/2020/TT-BTP của Bộ Tư pháp cũng quy định việc đăng ký kết hôn không được ủy quyền cho người khác thực hiện.
Điều này có nghĩa là người đang chấp hành án tù không thể nhờ cha mẹ, người thân hoặc luật sư đến cơ quan hộ tịch đăng ký kết hôn thay mình. Việc hai bên đã có thỏa thuận, tổ chức lễ cưới hoặc gia đình hai bên đồng ý cũng không thể thay thế thủ tục đăng ký kết hôn theo quy định.
Trong khi đó, phạm nhân đang chịu sự quản lý của cơ sở giam giữ, không được tự ý rời khỏi trại giam để đến UBND cấp xã làm thủ tục hành chính.
Luật Thi hành án hình sự năm 2019 cũng không quy định việc đương nhiên trích xuất phạm nhân ra khỏi cơ sở giam giữ chỉ để thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn.
Vì vậy, mặc dù không bị cấm kết hôn, người đang chấp hành án tù vẫn có thể gặp nhiều trở ngại khi muốn xác lập quan hệ hôn nhân hợp pháp.
Có thể tổ chức đăng ký kết hôn ngay tại trại giam?
Một hướng giải quyết được đề cập trong các hướng dẫn và trao đổi pháp lý là thực hiện đăng ký kết hôn lưu động.
Theo quy định tại Điều 24 Thông tư 04/2020/TT-BTP, ngoài một số trường hợp cụ thể như hai bên cùng thường trú trên địa bàn cấp xã nhưng một hoặc cả hai người bị khuyết tật, ốm bệnh không thể đến đăng ký kết hôn, UBND cấp xã còn có thể chủ động quyết định thực hiện đăng ký kết hôn lưu động trong những trường hợp khác, căn cứ điều kiện thực tế.
Đây là cơ sở có thể được xem xét đối với trường hợp một bên đang chấp hành án phạt tù.
Theo hướng dẫn của luật sư được đăng tải trên Tuổi Trẻ ngày 10/4/2026, nếu hai bên có nguyện vọng kết hôn và đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp luật, người có nhu cầu có thể làm đơn đề nghị UBND cấp xã nơi có thẩm quyền xem xét, phối hợp với trại giam và cơ quan chức năng để tổ chức đăng ký kết hôn lưu động.
Nếu được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận, công chức tư pháp - hộ tịch có thể phối hợp với cơ sở giam giữ để thực hiện thủ tục tại địa điểm phù hợp trong trại giam.
Khi đó, cán bộ hộ tịch vẫn phải kiểm tra các điều kiện kết hôn, xác minh tình trạng hôn nhân và trực tiếp chứng kiến hai bên thể hiện sự tự nguyện, ký vào các giấy tờ theo quy định.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng đây không phải thủ tục mà người đang chấp hành án tù đương nhiên được yêu cầu và chắc chắn được giải quyết. Việc đăng ký lưu động còn phụ thuộc vào quyết định của UBND cấp xã, điều kiện tổ chức thực tế, sự phối hợp và chấp thuận của cơ sở giam giữ.
Như vậy, về nguyên tắc, vẫn có hướng để một phạm nhân đăng ký kết hôn ngay trong thời gian chấp hành án, nhưng không thể hiểu rằng cứ có người yêu và hai bên đồng ý là có thể tổ chức lễ đăng ký tại trại giam.
Kết hôn trong tù có đồng nghĩa với việc được sống cùng vợ hoặc chồng?
Một điểm khác cũng cần được phân biệt là việc được đăng ký kết hôn không đồng nghĩa với việc phạm nhân được hưởng chế độ sinh hoạt như một gia đình bình thường.
Sau khi đăng ký kết hôn hợp pháp, hai người được pháp luật công nhận là vợ chồng và có các quyền, nghĩa vụ tương ứng theo Luật Hôn nhân và gia đình.
Tuy nhiên, người đang chấp hành án vẫn phải tuân thủ các quy định về quản lý, giam giữ và cải tạo. Việc gặp gỡ vợ hoặc chồng, liên lạc, thăm nom vẫn phải thực hiện theo chế độ dành cho phạm nhân, không thể tùy ý gặp gỡ hay sống chung.
Đặc biệt, người bạn đời ở bên ngoài phải cân nhắc những khó khăn khi một bên bị hạn chế tự do trong thời gian dài. Các nghĩa vụ về chăm sóc, chia sẻ cuộc sống, nuôi dạy con cái và bảo đảm kinh tế gia đình có thể trở thành những thách thức rất lớn.
Đây cũng là lý do các chuyên gia pháp lý nhấn mạnh rằng, bên cạnh việc bảo vệ quyền kết hôn của phạm nhân, cần quan tâm đến tính tự nguyện và quyền lợi của người còn lại, nhất là trong trường hợp gia đình có con chung.
Từ lời bộc bạch của Mr Pips đến bài học về giá trị của tự do
Người đang chấp hành hình phạt tù không bị tước bỏ toàn bộ quyền cơ bản của công dân. Quyền kết hôn vẫn được pháp luật bảo vệ nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.
Tuy nhiên, kết hôn không đơn thuần là việc đăng ký một quan hệ pháp lý mà còn là trách nhiệm yêu thương, chăm sóc, chia sẻ và cùng xây dựng cuộc sống gia đình. Khi một người phải chấp hành án tù dài hạn, việc thực hiện những nghĩa vụ này sẽ gặp nhiều khó khăn.
Lời nói sau cùng của Mr Pips vì thế cũng gợi ra nhiều suy ngẫm về giá trị của tự do và hạnh phúc gia đình. Khi còn ở ngoài xã hội, con người có thể coi tiền bạc, sự giàu có và những mối quan hệ là thước đo thành công. Nhưng khi phải đối diện với nguy cơ mất tự do trong nhiều năm, những điều tưởng chừng bình thường như được ở bên người thân, được yêu thương và xây dựng một mái ấm lại trở thành mong ước xa vời.
Vụ án của Phó Đức Nam cũng là lời cảnh tỉnh về cái giá phải trả khi đánh đổi tự do và tương lai để chạy theo những lợi ích bất chính.
Theo diễn biến phiên tòa ngày 8/11, Viện Kiểm sát đề nghị tuyên phạt Phó Đức Nam mức án tù chung thân về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản và từ 11-12 năm tù về tội Rửa tiền; tổng hợp hình phạt là tù chung thân. Bị cáo xin được xem xét mức án 30 năm tù.
Hội đồng xét xử quyết định nghị án kéo dài và dự kiến tuyên án ngày 16/11.
Dù kết quả xét xử cuối cùng như thế nào, nguyện vọng được kết hôn của Mr Pips vẫn đặt ra một vấn đề pháp lý đáng chú ý: Nhà nước có thể bảo đảm quyền nhân thân của người phạm tội, ngay cả khi họ phải chịu hình phạt nghiêm khắc, nhưng quyền đó phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật và không làm ảnh hưởng đến trật tự quản lý tại cơ sở giam giữ.
Câu trả lời là pháp luật Việt Nam không cấm người đang chấp hành án phạt tù kết hôn. Tuy nhiên, quyền kết hôn và khả năng thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn trong điều kiện bị giam giữ là hai vấn đề khác nhau.
Phạm nhân có bị tước quyền kết hôn?
Chiều 8/11, tại phiên tòa xét xử vụ án liên quan đến đường dây lừa đảo đầu tư tài chính do Phó Đức Nam (Mr Pips) cầm đầu, bị cáo đã có những lời bộc bạch đáng chú ý trước khi Hội đồng xét xử bước vào nghị án.
Ngoài việc gửi lời xin lỗi đến các bị hại, mong muốn sớm khắc phục hậu quả và xin được hưởng mức án 30 năm tù thay vì tù chung thân như đề nghị của Viện Kiểm sát, Phó Đức Nam còn đề cập đến cuộc sống cá nhân trong tương lai.
Bị cáo cho biết bản thân có thể phải chấp hành một bản án rất dài, không biết sau này còn có ai yêu thương mình hay không. Nếu có người muốn gắn bó, bị cáo mong được tạo điều kiện đăng ký kết hôn ngay trong trại giam.
Theo quy định tại Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, nam, nữ kết hôn với nhau phải đáp ứng các điều kiện: Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên; việc kết hôn do hai bên tự nguyện quyết định; không bị mất năng lực hành vi dân sự và không thuộc các trường hợp bị cấm kết hôn theo quy định pháp luật.
Đáng chú ý, trong các điều kiện này không có quy định cấm người đang bị tạm giam hoặc đang chấp hành án phạt tù kết hôn.
Điều 36 Hiến pháp năm 2013 cũng ghi nhận quyền kết hôn, ly hôn của công dân. Vì vậy, việc một người bị kết án tù không đồng nghĩa với việc người đó bị tước bỏ toàn bộ các quyền nhân thân, trong đó có quyền xác lập quan hệ hôn nhân.
Nói cách khác, nếu Phó Đức Nam có bản án có hiệu lực pháp luật và phải chấp hành án tù, bị cáo vẫn có quyền kết hôn với một người đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa quyền được kết hôn và quyền được tổ chức cuộc sống gia đình như những người đang sinh sống ngoài xã hội. Người đang chấp hành án tù phải tuân thủ chế độ quản lý, giam giữ, cải tạo nên không thể tự do đi lại, sinh hoạt và thực hiện các nghĩa vụ gia đình như người bình thường.
Vì sao được quyền kết hôn nhưng không dễ đăng ký trong tù?
Đây mới là vấn đề đáng chú ý về mặt pháp lý.
Theo Điều 18 Luật Hộ tịch năm 2014, khi đăng ký kết hôn, hai bên nam, nữ phải cùng có mặt tại cơ quan đăng ký hộ tịch để thực hiện thủ tục. Hai người phải trực tiếp thể hiện sự tự nguyện, ký vào Sổ đăng ký kết hôn và Giấy chứng nhận kết hôn.
Khoản 1 Điều 2 Thông tư 04/2020/TT-BTP của Bộ Tư pháp cũng quy định việc đăng ký kết hôn không được ủy quyền cho người khác thực hiện.
Điều này có nghĩa là người đang chấp hành án tù không thể nhờ cha mẹ, người thân hoặc luật sư đến cơ quan hộ tịch đăng ký kết hôn thay mình. Việc hai bên đã có thỏa thuận, tổ chức lễ cưới hoặc gia đình hai bên đồng ý cũng không thể thay thế thủ tục đăng ký kết hôn theo quy định.
Trong khi đó, phạm nhân đang chịu sự quản lý của cơ sở giam giữ, không được tự ý rời khỏi trại giam để đến UBND cấp xã làm thủ tục hành chính.
Luật Thi hành án hình sự năm 2019 cũng không quy định việc đương nhiên trích xuất phạm nhân ra khỏi cơ sở giam giữ chỉ để thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn.
Vì vậy, mặc dù không bị cấm kết hôn, người đang chấp hành án tù vẫn có thể gặp nhiều trở ngại khi muốn xác lập quan hệ hôn nhân hợp pháp.
Có thể tổ chức đăng ký kết hôn ngay tại trại giam?
Một hướng giải quyết được đề cập trong các hướng dẫn và trao đổi pháp lý là thực hiện đăng ký kết hôn lưu động.
Theo quy định tại Điều 24 Thông tư 04/2020/TT-BTP, ngoài một số trường hợp cụ thể như hai bên cùng thường trú trên địa bàn cấp xã nhưng một hoặc cả hai người bị khuyết tật, ốm bệnh không thể đến đăng ký kết hôn, UBND cấp xã còn có thể chủ động quyết định thực hiện đăng ký kết hôn lưu động trong những trường hợp khác, căn cứ điều kiện thực tế.
Đây là cơ sở có thể được xem xét đối với trường hợp một bên đang chấp hành án phạt tù.
Theo hướng dẫn của luật sư được đăng tải trên Tuổi Trẻ ngày 10/4/2026, nếu hai bên có nguyện vọng kết hôn và đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp luật, người có nhu cầu có thể làm đơn đề nghị UBND cấp xã nơi có thẩm quyền xem xét, phối hợp với trại giam và cơ quan chức năng để tổ chức đăng ký kết hôn lưu động.
Nếu được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận, công chức tư pháp - hộ tịch có thể phối hợp với cơ sở giam giữ để thực hiện thủ tục tại địa điểm phù hợp trong trại giam.
Khi đó, cán bộ hộ tịch vẫn phải kiểm tra các điều kiện kết hôn, xác minh tình trạng hôn nhân và trực tiếp chứng kiến hai bên thể hiện sự tự nguyện, ký vào các giấy tờ theo quy định.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng đây không phải thủ tục mà người đang chấp hành án tù đương nhiên được yêu cầu và chắc chắn được giải quyết. Việc đăng ký lưu động còn phụ thuộc vào quyết định của UBND cấp xã, điều kiện tổ chức thực tế, sự phối hợp và chấp thuận của cơ sở giam giữ.
Như vậy, về nguyên tắc, vẫn có hướng để một phạm nhân đăng ký kết hôn ngay trong thời gian chấp hành án, nhưng không thể hiểu rằng cứ có người yêu và hai bên đồng ý là có thể tổ chức lễ đăng ký tại trại giam.
Kết hôn trong tù có đồng nghĩa với việc được sống cùng vợ hoặc chồng?
Một điểm khác cũng cần được phân biệt là việc được đăng ký kết hôn không đồng nghĩa với việc phạm nhân được hưởng chế độ sinh hoạt như một gia đình bình thường.
Sau khi đăng ký kết hôn hợp pháp, hai người được pháp luật công nhận là vợ chồng và có các quyền, nghĩa vụ tương ứng theo Luật Hôn nhân và gia đình.
Tuy nhiên, người đang chấp hành án vẫn phải tuân thủ các quy định về quản lý, giam giữ và cải tạo. Việc gặp gỡ vợ hoặc chồng, liên lạc, thăm nom vẫn phải thực hiện theo chế độ dành cho phạm nhân, không thể tùy ý gặp gỡ hay sống chung.
Đặc biệt, người bạn đời ở bên ngoài phải cân nhắc những khó khăn khi một bên bị hạn chế tự do trong thời gian dài. Các nghĩa vụ về chăm sóc, chia sẻ cuộc sống, nuôi dạy con cái và bảo đảm kinh tế gia đình có thể trở thành những thách thức rất lớn.
Đây cũng là lý do các chuyên gia pháp lý nhấn mạnh rằng, bên cạnh việc bảo vệ quyền kết hôn của phạm nhân, cần quan tâm đến tính tự nguyện và quyền lợi của người còn lại, nhất là trong trường hợp gia đình có con chung.
Từ lời bộc bạch của Mr Pips đến bài học về giá trị của tự do
Người đang chấp hành hình phạt tù không bị tước bỏ toàn bộ quyền cơ bản của công dân. Quyền kết hôn vẫn được pháp luật bảo vệ nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.
Tuy nhiên, kết hôn không đơn thuần là việc đăng ký một quan hệ pháp lý mà còn là trách nhiệm yêu thương, chăm sóc, chia sẻ và cùng xây dựng cuộc sống gia đình. Khi một người phải chấp hành án tù dài hạn, việc thực hiện những nghĩa vụ này sẽ gặp nhiều khó khăn.
Lời nói sau cùng của Mr Pips vì thế cũng gợi ra nhiều suy ngẫm về giá trị của tự do và hạnh phúc gia đình. Khi còn ở ngoài xã hội, con người có thể coi tiền bạc, sự giàu có và những mối quan hệ là thước đo thành công. Nhưng khi phải đối diện với nguy cơ mất tự do trong nhiều năm, những điều tưởng chừng bình thường như được ở bên người thân, được yêu thương và xây dựng một mái ấm lại trở thành mong ước xa vời.
Vụ án của Phó Đức Nam cũng là lời cảnh tỉnh về cái giá phải trả khi đánh đổi tự do và tương lai để chạy theo những lợi ích bất chính.
Theo diễn biến phiên tòa ngày 8/11, Viện Kiểm sát đề nghị tuyên phạt Phó Đức Nam mức án tù chung thân về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản và từ 11-12 năm tù về tội Rửa tiền; tổng hợp hình phạt là tù chung thân. Bị cáo xin được xem xét mức án 30 năm tù.
Hội đồng xét xử quyết định nghị án kéo dài và dự kiến tuyên án ngày 16/11.
Dù kết quả xét xử cuối cùng như thế nào, nguyện vọng được kết hôn của Mr Pips vẫn đặt ra một vấn đề pháp lý đáng chú ý: Nhà nước có thể bảo đảm quyền nhân thân của người phạm tội, ngay cả khi họ phải chịu hình phạt nghiêm khắc, nhưng quyền đó phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật và không làm ảnh hưởng đến trật tự quản lý tại cơ sở giam giữ.
