Đoạn Video
Ảnh
Lê Nhã Linh✔
Thành viên nổi tiếng
Căng thẳng trong quan hệ Nga - Ba Lan tiếp tục leo thang sau khi Nikolay Patrushev, trợ lý Tổng thống Nga Vladimir Putin, cảnh báo Ba Lan có thể “không còn tồn tại” với tư cách một nhà nước chỉ trong hai hoặc ba ngày nếu trực tiếp tham gia xung đột quân sự với Nga. Tuyên bố được đưa ra ngày 15/9, sau phát biểu gây chú ý của Ngoại trưởng Ba Lan Radosław Sikorski về khả năng NATO nhanh chóng đánh bại Nga nếu Moscow tấn công liên minh.
Moscow đáp trả tuyên bố của Ngoại trưởng Ba Lan
Trong cuộc phỏng vấn với báo Nga Argumenty i Fakty, ông Patrushev nói rằng nếu Ba Lan tham gia hành động quân sự chống Nga, Moscow sẽ sử dụng “toàn bộ kho vũ khí” và các nguồn lực sẵn có. Theo ông, nhà nước Ba Lan khi đó có thể chấm dứt tồn tại trong vòng hai hoặc ba ngày.
Patrushev đồng thời bác bỏ đánh giá của Sikorski về tương quan sức mạnh quân sự, cho rằng Ngoại trưởng Ba Lan không tính đến việc Nga chưa sử dụng toàn bộ tiềm lực quân sự trong cuộc chiến tại Ukraine. Đây là tuyên bố của phía Nga về một kịch bản giả định, không phải một kế hoạch tác chiến được công bố.
Phát biểu của Patrushev được đưa ra chỉ một ngày sau khi Sikorski làm rõ rằng ông không nói về một cuộc chiến đơn độc giữa Ba Lan và Nga mà đang đề cập đến kịch bản Nga tấn công NATO.
Sikorski nói NATO có ưu thế trên không
Tại Hội nghị Chiến lược châu Âu Yalta ở Kiev ngày 12/9, Sikorski cho rằng nếu Nga tấn công NATO và các nước thành viên “dốc toàn lực”, liên minh có thể đánh bại Nga khá nhanh.
Ngoại trưởng Ba Lan đặc biệt nhấn mạnh ưu thế trên không của NATO. Ông ước tính lực lượng không quân của các nước châu Âu trong NATO có khoảng 2.500 máy bay và cho rằng ưu thế này vẫn tồn tại ngay cả trong trường hợp không có sự tham gia của Mỹ.
Sikorski cũng đưa ra một nhận định đáng chú ý về ngành lọc dầu Nga. Ông cho rằng nếu Ukraine đã làm gián đoạn khoảng một nửa công suất lọc dầu của Nga trong sáu tháng, các nước châu Âu có thể gây thiệt hại tương tự cho phần công suất còn lại trong khoảng sáu tuần.
Nhận định này xuất hiện trong bối cảnh các cuộc tập kích bằng máy bay không người lái của Ukraine đang gây ảnh hưởng đáng kể đến ngành lọc dầu Nga. Theo Reuters ngày 15/9, ba trong sáu nhà máy lọc dầu diesel lớn nhất của Nga đã phải giảm mạnh hoặc ngừng sản xuất trong tháng 9 do thiệt hại từ các cuộc tấn công bằng drone. Sáu cơ sở này chiếm khoảng một nửa sản lượng diesel của Nga.
Tuy nhiên, việc các cuộc tập kích của Ukraine gây gián đoạn một số cơ sở lọc dầu không đồng nghĩa với việc NATO có thể dễ dàng tái tạo quy mô và tốc độ của chiến dịch đó trong một cuộc chiến trực tiếp với Nga. Đây là hai kịch bản quân sự khác nhau.
Moscow và Warsaw đang tranh luận trên hai kịch bản khác nhau
Một điểm quan trọng trong cuộc khẩu chiến lần này là hai bên thực tế đang nói về những kịch bản khác nhau.
Sikorski chủ yếu đề cập đến một cuộc xung đột giữa Nga và NATO, trong đó sức mạnh quân sự của toàn bộ liên minh được huy động. Sau phát biểu tại Kiev, ông giải thích rằng ông đang nói đến khả năng lực lượng không quân của phần châu Âu thuộc NATO, kể cả không có Mỹ, tấn công các cơ sở lọc dầu của Nga.
Trong khi đó, Patrushev đặt vấn đề theo hướng Ba Lan trực tiếp tham chiến chống Nga và cảnh báo Moscow sẽ sử dụng toàn bộ lực lượng và phương tiện.
Do đó, con số “hai hoặc ba ngày” của Patrushev không phải là một dự báo quân sự độc lập đã được kiểm chứng, mà là lời cảnh báo chính trị - quân sự của một quan chức cấp cao Nga trong một kịch bản giả định.
Những diễn biến gần đây khiến lời cảnh báo được chú ý hơn
Các phát biểu mới xuất hiện trong thời điểm khu vực sườn phía đông NATO liên tiếp xảy ra những sự cố liên quan đến máy bay không người lái và tên lửa.
Ngày 14/9, một tiêm kích Italy đang thực hiện nhiệm vụ NATO đã bắn hạ một drone tại không phận Lithuania. Bộ trưởng Quốc phòng Italy Guido Crosetto nói thiết bị này “rất có thể” xuất phát từ Nga, trong khi Lithuania cho biết drone mang chất nổ và cuộc điều tra nguồn gốc vẫn đang được tiến hành.
Trước đó, ngày 13/9, một drone Nga đã tấn công một đoàn tàu chở khách tại khu vực biên giới Ukraine - Ba Lan. Một vụ tấn công khác nhằm vào một xe tải xảy ra gần cửa khẩu Dorohusk-Yahodyn, chỉ cách lãnh thổ Ba Lan khoảng 800 m. Reuters cho biết các cửa khẩu phải tạm ngừng hoạt động trong thời gian ngắn.
Ba Lan sau đó tăng cường bảo vệ các cửa khẩu giáp Ukraine. Bộ trưởng Quốc phòng Władysław Kosiniak-Kamysz cho biết quân đội đang xây dựng thêm các công trình bảo vệ, vị trí quan sát và chốt gác tại khu vực Dorohusk, Medyka và Korczowa.
Những sự cố này không đồng nghĩa NATO và Nga đã bước vào một cuộc chiến trực tiếp. Nhưng chúng cho thấy khoảng cách giữa chiến sự tại Ukraine và lãnh thổ các nước NATO ngày càng trở nên nhạy cảm hơn.
Ba Lan vừa tăng phòng thủ, vừa nói chưa có dấu hiệu Nga chuẩn bị tấn công
Warsaw trong những tháng qua liên tục thúc đẩy tăng năng lực phòng thủ và cảnh báo về nguy cơ các hoạt động quân sự hoặc “chiến tranh lai” lan sang lãnh thổ NATO.
Tuy nhiên, các đánh giá của chính giới Ba Lan và NATO không phải lúc nào cũng cho rằng một cuộc tấn công toàn diện của Nga nhằm vào NATO sắp xảy ra.
Hồi tháng 7, một quan chức NATO được AP dẫn lời tại Hội nghị Thượng đỉnh NATO ở Ankara cho biết ông không thấy “bất kỳ dấu hiệu nào” cho thấy Nga muốn xảy ra xung đột với NATO, đồng thời cho rằng sức răn đe của liên minh đang ngăn Moscow tiến hành một cuộc tấn công vào thành viên NATO.
Trong khi đó, các nước Baltic và Ba Lan từng cảnh báo về khả năng xảy ra những hành động hạn chế hoặc các hoạt động chiến tranh lai nhằm vào cơ sở hạ tầng quan trọng. Tháng 7, Tổng thống Lithuania Gitanas Nausėda nói các đánh giá tình báo cho thấy nguy cơ Nga tiến hành những hoạt động nhằm vào hạ tầng năng lượng và giao thông, nhưng không xác định được địa điểm hoặc thời điểm cụ thể. Moscow bác bỏ các cáo buộc này.
Rủi ro lớn hơn nằm ở khả năng xung đột lan rộng
Ba Lan là thành viên NATO, vì vậy bất kỳ cuộc tấn công quân sự trực tiếp nào nhằm vào lãnh thổ Ba Lan đều có thể tạo ra vấn đề nghiêm trọng đối với cơ chế phòng thủ tập thể của liên minh.
NATO hiện xác định răn đe hạt nhân là một thành phần cốt lõi trong chiến lược phòng thủ, bên cạnh lực lượng thông thường, phòng thủ tên lửa, năng lực không gian và mạng. Liên minh cũng khẳng định chính sách răn đe nhằm ngăn xung đột xảy ra.
Trong những ngày gần đây, châu Âu cũng tiếp tục thảo luận về việc tăng năng lực răn đe độc lập. Reuters đưa tin Phần Lan ngày 14/9 tham gia Sáng kiến Răn đe Hạt nhân Tiến về phía trước của Pháp, chương trình nhằm tăng hợp tác giữa các nước châu Âu trong lĩnh vực răn đe hạt nhân.
Điều này cho thấy cuộc tranh luận hiện nay không chỉ xoay quanh số lượng máy bay hay năng lực tấn công các nhà máy lọc dầu. Nó còn liên quan đến câu hỏi lớn hơn: châu Âu sẽ duy trì thế răn đe với Nga như thế nào trong trường hợp cam kết an ninh của Mỹ bị đặt dấu hỏi.
Moscow tiếp tục phủ nhận ý định tấn công NATO
Trong khi các nước NATO tăng cường chuẩn bị phòng thủ, Moscow nhiều lần bác bỏ cáo buộc cho rằng Nga đang chuẩn bị tấn công các nước thành viên liên minh.
Điểm đáng chú ý là Nga đồng thời phản đối quá trình tăng cường quân sự của châu Âu, cho rằng việc NATO và các nước châu Âu mở rộng năng lực quân sự có thể làm gia tăng nguy cơ đối đầu trực tiếp.
Trong bối cảnh đó, lời cảnh báo “hai hoặc ba ngày” của Patrushev có thể được xem như một phần của cuộc đấu khẩu ngày càng gay gắt giữa Moscow và Warsaw. Trong khi Sikorski nhấn mạnh khả năng răn đe và sức mạnh tập thể của NATO, Patrushev đáp lại bằng thông điệp về khả năng sử dụng toàn bộ sức mạnh quân sự của Nga.
Cho đến ngày 16/9, chưa có bằng chứng cho thấy Nga và Ba Lan đang chuẩn bị một cuộc chiến trực tiếp. Nhưng hàng loạt sự cố quân sự và hoạt động trên không gần biên giới NATO đang khiến nguy cơ tính toán sai lầm, sự cố ngoài ý muốn hoặc một vụ việc leo thang trở thành vấn đề an ninh ngày càng được các nước châu Âu quan tâm.
Ông Nikolay Patrushev, trợ lý Tổng thống Nga Vladimir Putin. Ảnh: Sputnik
Moscow đáp trả tuyên bố của Ngoại trưởng Ba Lan
Trong cuộc phỏng vấn với báo Nga Argumenty i Fakty, ông Patrushev nói rằng nếu Ba Lan tham gia hành động quân sự chống Nga, Moscow sẽ sử dụng “toàn bộ kho vũ khí” và các nguồn lực sẵn có. Theo ông, nhà nước Ba Lan khi đó có thể chấm dứt tồn tại trong vòng hai hoặc ba ngày.
Patrushev đồng thời bác bỏ đánh giá của Sikorski về tương quan sức mạnh quân sự, cho rằng Ngoại trưởng Ba Lan không tính đến việc Nga chưa sử dụng toàn bộ tiềm lực quân sự trong cuộc chiến tại Ukraine. Đây là tuyên bố của phía Nga về một kịch bản giả định, không phải một kế hoạch tác chiến được công bố.
Phát biểu của Patrushev được đưa ra chỉ một ngày sau khi Sikorski làm rõ rằng ông không nói về một cuộc chiến đơn độc giữa Ba Lan và Nga mà đang đề cập đến kịch bản Nga tấn công NATO.
Sikorski nói NATO có ưu thế trên không
Tại Hội nghị Chiến lược châu Âu Yalta ở Kiev ngày 12/9, Sikorski cho rằng nếu Nga tấn công NATO và các nước thành viên “dốc toàn lực”, liên minh có thể đánh bại Nga khá nhanh.
Ngoại trưởng Ba Lan đặc biệt nhấn mạnh ưu thế trên không của NATO. Ông ước tính lực lượng không quân của các nước châu Âu trong NATO có khoảng 2.500 máy bay và cho rằng ưu thế này vẫn tồn tại ngay cả trong trường hợp không có sự tham gia của Mỹ.
Sikorski cũng đưa ra một nhận định đáng chú ý về ngành lọc dầu Nga. Ông cho rằng nếu Ukraine đã làm gián đoạn khoảng một nửa công suất lọc dầu của Nga trong sáu tháng, các nước châu Âu có thể gây thiệt hại tương tự cho phần công suất còn lại trong khoảng sáu tuần.
Nhận định này xuất hiện trong bối cảnh các cuộc tập kích bằng máy bay không người lái của Ukraine đang gây ảnh hưởng đáng kể đến ngành lọc dầu Nga. Theo Reuters ngày 15/9, ba trong sáu nhà máy lọc dầu diesel lớn nhất của Nga đã phải giảm mạnh hoặc ngừng sản xuất trong tháng 9 do thiệt hại từ các cuộc tấn công bằng drone. Sáu cơ sở này chiếm khoảng một nửa sản lượng diesel của Nga.
Tuy nhiên, việc các cuộc tập kích của Ukraine gây gián đoạn một số cơ sở lọc dầu không đồng nghĩa với việc NATO có thể dễ dàng tái tạo quy mô và tốc độ của chiến dịch đó trong một cuộc chiến trực tiếp với Nga. Đây là hai kịch bản quân sự khác nhau.
Moscow và Warsaw đang tranh luận trên hai kịch bản khác nhau
Một điểm quan trọng trong cuộc khẩu chiến lần này là hai bên thực tế đang nói về những kịch bản khác nhau.
Sikorski chủ yếu đề cập đến một cuộc xung đột giữa Nga và NATO, trong đó sức mạnh quân sự của toàn bộ liên minh được huy động. Sau phát biểu tại Kiev, ông giải thích rằng ông đang nói đến khả năng lực lượng không quân của phần châu Âu thuộc NATO, kể cả không có Mỹ, tấn công các cơ sở lọc dầu của Nga.
Trong khi đó, Patrushev đặt vấn đề theo hướng Ba Lan trực tiếp tham chiến chống Nga và cảnh báo Moscow sẽ sử dụng toàn bộ lực lượng và phương tiện.
Do đó, con số “hai hoặc ba ngày” của Patrushev không phải là một dự báo quân sự độc lập đã được kiểm chứng, mà là lời cảnh báo chính trị - quân sự của một quan chức cấp cao Nga trong một kịch bản giả định.
Những diễn biến gần đây khiến lời cảnh báo được chú ý hơn
Các phát biểu mới xuất hiện trong thời điểm khu vực sườn phía đông NATO liên tiếp xảy ra những sự cố liên quan đến máy bay không người lái và tên lửa.
Ngày 14/9, một tiêm kích Italy đang thực hiện nhiệm vụ NATO đã bắn hạ một drone tại không phận Lithuania. Bộ trưởng Quốc phòng Italy Guido Crosetto nói thiết bị này “rất có thể” xuất phát từ Nga, trong khi Lithuania cho biết drone mang chất nổ và cuộc điều tra nguồn gốc vẫn đang được tiến hành.
Trước đó, ngày 13/9, một drone Nga đã tấn công một đoàn tàu chở khách tại khu vực biên giới Ukraine - Ba Lan. Một vụ tấn công khác nhằm vào một xe tải xảy ra gần cửa khẩu Dorohusk-Yahodyn, chỉ cách lãnh thổ Ba Lan khoảng 800 m. Reuters cho biết các cửa khẩu phải tạm ngừng hoạt động trong thời gian ngắn.
Ba Lan sau đó tăng cường bảo vệ các cửa khẩu giáp Ukraine. Bộ trưởng Quốc phòng Władysław Kosiniak-Kamysz cho biết quân đội đang xây dựng thêm các công trình bảo vệ, vị trí quan sát và chốt gác tại khu vực Dorohusk, Medyka và Korczowa.
Những sự cố này không đồng nghĩa NATO và Nga đã bước vào một cuộc chiến trực tiếp. Nhưng chúng cho thấy khoảng cách giữa chiến sự tại Ukraine và lãnh thổ các nước NATO ngày càng trở nên nhạy cảm hơn.
Ba Lan vừa tăng phòng thủ, vừa nói chưa có dấu hiệu Nga chuẩn bị tấn công
Warsaw trong những tháng qua liên tục thúc đẩy tăng năng lực phòng thủ và cảnh báo về nguy cơ các hoạt động quân sự hoặc “chiến tranh lai” lan sang lãnh thổ NATO.
Tuy nhiên, các đánh giá của chính giới Ba Lan và NATO không phải lúc nào cũng cho rằng một cuộc tấn công toàn diện của Nga nhằm vào NATO sắp xảy ra.
Hồi tháng 7, một quan chức NATO được AP dẫn lời tại Hội nghị Thượng đỉnh NATO ở Ankara cho biết ông không thấy “bất kỳ dấu hiệu nào” cho thấy Nga muốn xảy ra xung đột với NATO, đồng thời cho rằng sức răn đe của liên minh đang ngăn Moscow tiến hành một cuộc tấn công vào thành viên NATO.
Trong khi đó, các nước Baltic và Ba Lan từng cảnh báo về khả năng xảy ra những hành động hạn chế hoặc các hoạt động chiến tranh lai nhằm vào cơ sở hạ tầng quan trọng. Tháng 7, Tổng thống Lithuania Gitanas Nausėda nói các đánh giá tình báo cho thấy nguy cơ Nga tiến hành những hoạt động nhằm vào hạ tầng năng lượng và giao thông, nhưng không xác định được địa điểm hoặc thời điểm cụ thể. Moscow bác bỏ các cáo buộc này.
Rủi ro lớn hơn nằm ở khả năng xung đột lan rộng
Ba Lan là thành viên NATO, vì vậy bất kỳ cuộc tấn công quân sự trực tiếp nào nhằm vào lãnh thổ Ba Lan đều có thể tạo ra vấn đề nghiêm trọng đối với cơ chế phòng thủ tập thể của liên minh.
NATO hiện xác định răn đe hạt nhân là một thành phần cốt lõi trong chiến lược phòng thủ, bên cạnh lực lượng thông thường, phòng thủ tên lửa, năng lực không gian và mạng. Liên minh cũng khẳng định chính sách răn đe nhằm ngăn xung đột xảy ra.
Trong những ngày gần đây, châu Âu cũng tiếp tục thảo luận về việc tăng năng lực răn đe độc lập. Reuters đưa tin Phần Lan ngày 14/9 tham gia Sáng kiến Răn đe Hạt nhân Tiến về phía trước của Pháp, chương trình nhằm tăng hợp tác giữa các nước châu Âu trong lĩnh vực răn đe hạt nhân.
Điều này cho thấy cuộc tranh luận hiện nay không chỉ xoay quanh số lượng máy bay hay năng lực tấn công các nhà máy lọc dầu. Nó còn liên quan đến câu hỏi lớn hơn: châu Âu sẽ duy trì thế răn đe với Nga như thế nào trong trường hợp cam kết an ninh của Mỹ bị đặt dấu hỏi.
Moscow tiếp tục phủ nhận ý định tấn công NATO
Trong khi các nước NATO tăng cường chuẩn bị phòng thủ, Moscow nhiều lần bác bỏ cáo buộc cho rằng Nga đang chuẩn bị tấn công các nước thành viên liên minh.
Điểm đáng chú ý là Nga đồng thời phản đối quá trình tăng cường quân sự của châu Âu, cho rằng việc NATO và các nước châu Âu mở rộng năng lực quân sự có thể làm gia tăng nguy cơ đối đầu trực tiếp.
Trong bối cảnh đó, lời cảnh báo “hai hoặc ba ngày” của Patrushev có thể được xem như một phần của cuộc đấu khẩu ngày càng gay gắt giữa Moscow và Warsaw. Trong khi Sikorski nhấn mạnh khả năng răn đe và sức mạnh tập thể của NATO, Patrushev đáp lại bằng thông điệp về khả năng sử dụng toàn bộ sức mạnh quân sự của Nga.
Cho đến ngày 16/9, chưa có bằng chứng cho thấy Nga và Ba Lan đang chuẩn bị một cuộc chiến trực tiếp. Nhưng hàng loạt sự cố quân sự và hoạt động trên không gần biên giới NATO đang khiến nguy cơ tính toán sai lầm, sự cố ngoài ý muốn hoặc một vụ việc leo thang trở thành vấn đề an ninh ngày càng được các nước châu Âu quan tâm.
