Đoạn Video
Ảnh
Lê Nhã Linh
Thành viên nổi tiếng
Buổi sáng đưa con đến trường, buổi trưa gọi điện nhắc cha mẹ uống thuốc, chiều tối tăng ca để đủ tiền trang trải cuộc sống, đêm lại tất bật với bài tập của con. Với nhiều người Việt ở độ tuổi 30-50, đó không còn là một ngày đặc biệt mà đã trở thành nhịp sống thường nhật.
Họ được gọi là "thế hệ sandwich" - những người đang bị kẹp giữa hai trách nhiệm lớn nhất của cuộc đời: nuôi dạy con cái và chăm sóc cha mẹ già.
Khi dân số Việt Nam già đi nhanh
Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ thuộc nhóm nhanh nhất châu Á. Theo Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA), người từ 60 tuổi trở lên hiện chiếm tỷ lệ ngày càng lớn trong cơ cấu dân số và đến năm 2036, Việt Nam sẽ chính thức chuyển từ xã hội "già hóa" sang xã hội "già". Đến năm 2050, hơn một phần tư dân số Việt Nam sẽ trên 60 tuổi.
Điều đáng chú ý là quá trình chuyển đổi này diễn ra trong khoảng 17-20 năm, nhanh hơn đáng kể so với nhiều quốc gia phát triển. Trong khi các nước giàu có hàng chục năm để chuẩn bị hệ thống an sinh và dịch vụ chăm sóc người cao tuổi, Việt Nam phải đối mặt với áp lực tương tự trong thời gian ngắn hơn nhiều.
Sự thay đổi về nhân khẩu học đang tạo ra một thế hệ trung niên phải gánh vác trách nhiệm chưa từng có. Họ vừa phải lo cho tương lai của con cái trong bối cảnh chi phí giáo dục, nhà ở ngày càng tăng, vừa phải chuẩn bị nguồn lực để chăm sóc cha mẹ khi tuổi cao, sức yếu.
"Kẹp" giữa hai thế hệ
Các nhà xã hội học gọi đây là "thế hệ sandwich" - nhóm người vừa nuôi con vừa chăm sóc cha mẹ già. Tại Việt Nam, hiện tượng này ngày càng phổ biến khi độ tuổi kết hôn tăng lên, tuổi thọ trung bình ngày càng cao và mô hình gia đình nhiều thế hệ dần chuyển sang gia đình hạt nhân.
Nếu như trước đây một đại gia đình có thể cùng chia sẻ trách nhiệm chăm sóc người cao tuổi thì nay nhiều cặp vợ chồng trẻ sống riêng, làm việc xa quê hoặc tại các đô thị lớn. Khi cha mẹ già đau ốm, mọi trách nhiệm thường dồn lên vai một hoặc hai người con.
Áp lực không chỉ nằm ở tài chính.
Người trung niên ngày nay phải liên tục chuyển đổi giữa nhiều vai trò: nhân viên, cha mẹ, người chăm sóc, người đưa đón, người quản lý thuốc men, người đồng hành tinh thần. Mỗi cuộc điện thoại từ bệnh viện, mỗi lần cha mẹ nhập viện hay mỗi khoản học phí đầu năm học đều có thể trở thành một áp lực mới.
Một khảo sát quốc tế cho thấy khoảng 1/4 người trưởng thành đang thuộc nhóm "sandwich generation", đồng thời phải hỗ trợ cả thế hệ phía trên và phía dưới. Các chuyên gia nhận định xu hướng này sẽ ngày càng rõ nét khi tuổi thọ tăng và tỷ lệ sinh giảm.
Gánh nặng không chỉ là tiền bạc
Nhiều người thường nghĩ khó khăn lớn nhất là chi phí.
Thực tế, điều khiến nhiều thành viên của "thế hệ sandwich" kiệt sức lại là áp lực tinh thần kéo dài.
Cha mẹ già ngày nay không chỉ cần thuốc men hay người hỗ trợ sinh hoạt. Họ cần được trò chuyện, cần có người đưa đi khám bệnh, cần được quan tâm và duy trì cảm giác mình vẫn là một phần quan trọng của gia đình. Trong khi đó, con cái cũng cần thời gian học hành, vui chơi và đồng hành từ cha mẹ.
Kết quả là nhiều người rơi vào trạng thái luôn cảm thấy có lỗi. Đi làm nhiều thì áy náy vì không có thời gian cho cha mẹ. Dành thời gian cho người già thì lo ảnh hưởng đến công việc. Tập trung cho con cái lại cảm thấy mình chưa làm đủ cho đấng sinh thành.
Trên các diễn đàn quốc tế dành cho những người thuộc "thế hệ sandwich", cảm giác phổ biến nhất được nhắc đến là kiệt sức, thiếu thời gian và luôn phải ưu tiên nhu cầu của người khác trước bản thân mình.
Người già sống lâu hơn nhưng không hẳn khỏe hơn
Một nghịch lý đang xuất hiện tại Việt Nam là tuổi thọ tăng nhanh nhưng số năm sống khỏe mạnh chưa theo kịp.
Các chuyên gia dân số cho biết nhiều người cao tuổi phải sống chung với nhiều bệnh mạn tính trong những năm cuối đời. Điều này kéo theo nhu cầu chăm sóc dài hạn ngày càng lớn, từ theo dõi sức khỏe, phục hồi chức năng đến hỗ trợ sinh hoạt thường ngày.
Trong khi đó, không phải người cao tuổi nào cũng có lương hưu hoặc nguồn thu nhập ổn định. Điều này khiến gánh nặng tài chính tiếp tục chuyển sang thế hệ con cháu đang trong độ tuổi lao động.
Một ngành dịch vụ mới đang hình thành
Sự gia tăng nhanh chóng của nhóm người cao tuổi đang tạo ra nhu cầu lớn đối với các dịch vụ chăm sóc chuyên nghiệp.
Từ các ứng dụng đặt người chăm sóc tại nhà, dịch vụ điều dưỡng theo giờ đến những mô hình sống tích hợp dành cho người cao tuổi, thị trường chăm sóc người già - hay còn gọi là "kinh tế bạc" - đang bắt đầu phát triển tại Việt Nam.
Các chuyên gia cho rằng đây không chỉ là cơ hội kinh doanh mà còn là nhu cầu xã hội cấp thiết. Bởi nếu toàn bộ trách nhiệm chăm sóc vẫn đặt lên vai gia đình, đặc biệt là những người trong độ tuổi lao động, áp lực kinh tế và tâm lý sẽ ngày càng lớn khi dân số tiếp tục già hóa.
UNFPA cũng nhận định Việt Nam cần phát triển hệ thống chăm sóc toàn diện cho người cao tuổi, bao gồm cả chăm sóc tại cộng đồng, chăm sóc tại nhà và ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực này.
Không còn là câu chuyện của từng gia đình
Trong nhiều năm, việc chăm sóc cha mẹ già được xem là trách nhiệm riêng của mỗi gia đình.
Tuy nhiên, khi tuổi thọ tăng lên, tỷ lệ sinh giảm xuống và quy mô gia đình ngày càng thu nhỏ, bài toán này đang dần trở thành vấn đề của toàn xã hội.
Hàng triệu người Việt ở độ tuổi 30-50 hiện đang đứng giữa hai đầu yêu thương: một bên là con cái cần được nuôi dưỡng để trưởng thành, một bên là cha mẹ cần được chăm sóc trong những năm tháng cuối đời.
Đó không chỉ là áp lực của riêng từng gia đình, mà là thách thức của một Việt Nam đang già đi rất nhanh.
Và câu hỏi lớn đặt ra là: ai sẽ chăm sóc những người đang chăm sóc tất cả mọi người?
#dânsốgiàhóa
Họ được gọi là "thế hệ sandwich" - những người đang bị kẹp giữa hai trách nhiệm lớn nhất của cuộc đời: nuôi dạy con cái và chăm sóc cha mẹ già.
Khi dân số Việt Nam già đi nhanh
Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ thuộc nhóm nhanh nhất châu Á. Theo Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA), người từ 60 tuổi trở lên hiện chiếm tỷ lệ ngày càng lớn trong cơ cấu dân số và đến năm 2036, Việt Nam sẽ chính thức chuyển từ xã hội "già hóa" sang xã hội "già". Đến năm 2050, hơn một phần tư dân số Việt Nam sẽ trên 60 tuổi.
Điều đáng chú ý là quá trình chuyển đổi này diễn ra trong khoảng 17-20 năm, nhanh hơn đáng kể so với nhiều quốc gia phát triển. Trong khi các nước giàu có hàng chục năm để chuẩn bị hệ thống an sinh và dịch vụ chăm sóc người cao tuổi, Việt Nam phải đối mặt với áp lực tương tự trong thời gian ngắn hơn nhiều.
Sự thay đổi về nhân khẩu học đang tạo ra một thế hệ trung niên phải gánh vác trách nhiệm chưa từng có. Họ vừa phải lo cho tương lai của con cái trong bối cảnh chi phí giáo dục, nhà ở ngày càng tăng, vừa phải chuẩn bị nguồn lực để chăm sóc cha mẹ khi tuổi cao, sức yếu.
"Kẹp" giữa hai thế hệ
Các nhà xã hội học gọi đây là "thế hệ sandwich" - nhóm người vừa nuôi con vừa chăm sóc cha mẹ già. Tại Việt Nam, hiện tượng này ngày càng phổ biến khi độ tuổi kết hôn tăng lên, tuổi thọ trung bình ngày càng cao và mô hình gia đình nhiều thế hệ dần chuyển sang gia đình hạt nhân.
Nếu như trước đây một đại gia đình có thể cùng chia sẻ trách nhiệm chăm sóc người cao tuổi thì nay nhiều cặp vợ chồng trẻ sống riêng, làm việc xa quê hoặc tại các đô thị lớn. Khi cha mẹ già đau ốm, mọi trách nhiệm thường dồn lên vai một hoặc hai người con.
Áp lực không chỉ nằm ở tài chính.
Người trung niên ngày nay phải liên tục chuyển đổi giữa nhiều vai trò: nhân viên, cha mẹ, người chăm sóc, người đưa đón, người quản lý thuốc men, người đồng hành tinh thần. Mỗi cuộc điện thoại từ bệnh viện, mỗi lần cha mẹ nhập viện hay mỗi khoản học phí đầu năm học đều có thể trở thành một áp lực mới.
Một khảo sát quốc tế cho thấy khoảng 1/4 người trưởng thành đang thuộc nhóm "sandwich generation", đồng thời phải hỗ trợ cả thế hệ phía trên và phía dưới. Các chuyên gia nhận định xu hướng này sẽ ngày càng rõ nét khi tuổi thọ tăng và tỷ lệ sinh giảm.
Gánh nặng không chỉ là tiền bạc
Nhiều người thường nghĩ khó khăn lớn nhất là chi phí.
Thực tế, điều khiến nhiều thành viên của "thế hệ sandwich" kiệt sức lại là áp lực tinh thần kéo dài.
Cha mẹ già ngày nay không chỉ cần thuốc men hay người hỗ trợ sinh hoạt. Họ cần được trò chuyện, cần có người đưa đi khám bệnh, cần được quan tâm và duy trì cảm giác mình vẫn là một phần quan trọng của gia đình. Trong khi đó, con cái cũng cần thời gian học hành, vui chơi và đồng hành từ cha mẹ.
Kết quả là nhiều người rơi vào trạng thái luôn cảm thấy có lỗi. Đi làm nhiều thì áy náy vì không có thời gian cho cha mẹ. Dành thời gian cho người già thì lo ảnh hưởng đến công việc. Tập trung cho con cái lại cảm thấy mình chưa làm đủ cho đấng sinh thành.
Trên các diễn đàn quốc tế dành cho những người thuộc "thế hệ sandwich", cảm giác phổ biến nhất được nhắc đến là kiệt sức, thiếu thời gian và luôn phải ưu tiên nhu cầu của người khác trước bản thân mình.
Người già sống lâu hơn nhưng không hẳn khỏe hơn
Một nghịch lý đang xuất hiện tại Việt Nam là tuổi thọ tăng nhanh nhưng số năm sống khỏe mạnh chưa theo kịp.
Các chuyên gia dân số cho biết nhiều người cao tuổi phải sống chung với nhiều bệnh mạn tính trong những năm cuối đời. Điều này kéo theo nhu cầu chăm sóc dài hạn ngày càng lớn, từ theo dõi sức khỏe, phục hồi chức năng đến hỗ trợ sinh hoạt thường ngày.
Trong khi đó, không phải người cao tuổi nào cũng có lương hưu hoặc nguồn thu nhập ổn định. Điều này khiến gánh nặng tài chính tiếp tục chuyển sang thế hệ con cháu đang trong độ tuổi lao động.
Một ngành dịch vụ mới đang hình thành
Sự gia tăng nhanh chóng của nhóm người cao tuổi đang tạo ra nhu cầu lớn đối với các dịch vụ chăm sóc chuyên nghiệp.
Từ các ứng dụng đặt người chăm sóc tại nhà, dịch vụ điều dưỡng theo giờ đến những mô hình sống tích hợp dành cho người cao tuổi, thị trường chăm sóc người già - hay còn gọi là "kinh tế bạc" - đang bắt đầu phát triển tại Việt Nam.
Các chuyên gia cho rằng đây không chỉ là cơ hội kinh doanh mà còn là nhu cầu xã hội cấp thiết. Bởi nếu toàn bộ trách nhiệm chăm sóc vẫn đặt lên vai gia đình, đặc biệt là những người trong độ tuổi lao động, áp lực kinh tế và tâm lý sẽ ngày càng lớn khi dân số tiếp tục già hóa.
UNFPA cũng nhận định Việt Nam cần phát triển hệ thống chăm sóc toàn diện cho người cao tuổi, bao gồm cả chăm sóc tại cộng đồng, chăm sóc tại nhà và ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực này.
Không còn là câu chuyện của từng gia đình
Trong nhiều năm, việc chăm sóc cha mẹ già được xem là trách nhiệm riêng của mỗi gia đình.
Tuy nhiên, khi tuổi thọ tăng lên, tỷ lệ sinh giảm xuống và quy mô gia đình ngày càng thu nhỏ, bài toán này đang dần trở thành vấn đề của toàn xã hội.
Hàng triệu người Việt ở độ tuổi 30-50 hiện đang đứng giữa hai đầu yêu thương: một bên là con cái cần được nuôi dưỡng để trưởng thành, một bên là cha mẹ cần được chăm sóc trong những năm tháng cuối đời.
Đó không chỉ là áp lực của riêng từng gia đình, mà là thách thức của một Việt Nam đang già đi rất nhanh.
Và câu hỏi lớn đặt ra là: ai sẽ chăm sóc những người đang chăm sóc tất cả mọi người?
#dânsốgiàhóa
Sửa lần cuối bởi điều hành viên:
