Thiếu tiền thực sự có thể gây hại cho não bộ!

[Trương Cẩm Tú]

Thiếu tiền không chỉ tạo ra áp lực trong cuộc sống mà có thể còn liên quan đến sức khỏe não bộ về lâu dài. Một nghiên cứu mới công bố trên Innovation in Aging cho thấy những người trải qua khó khăn tài chính kéo dài từ tuổi trưởng thành có khả năng nhận thức thấp hơn ở tuổi trung niên và có một số dấu hiệu liên quan đến teo não khi về già.

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu của 2.759 người thuộc một nhóm sinh tại Anh năm 1946, được theo dõi trong nhiều thập kỷ. Các nhà nghiên cứu xem xét thu nhập hộ gia đình ở tuổi 26, 43 và 53, đồng thời ghi nhận những giai đoạn người tham gia không đủ tiền trang trải cuộc sống hoặc thanh toán hóa đơn. Khoảng 16% thường xuyên thuộc nhóm thu nhập thấp và 12% trải qua khó khăn tài chính kéo dài.

Đến tuổi 53, những người có lịch sử khó khăn tài chính lâu dài có kết quả thấp hơn về tốc độ xử lý thông tin và trí nhớ ngôn ngữ. Điều đáng chú ý là nghiên cứu còn có dữ liệu chụp não của một nhóm nhỏ ở tuổi 69 đến 71. Thu nhập thấp kéo dài có liên quan đến thể tích não thất lớn hơn, một dấu hiệu có thể phản ánh sự mất mô não.

Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện một số nhóm có vẻ dễ bị ảnh hưởng hơn. Nam giới chịu khó khăn tài chính kéo dài có dấu hiệu teo não và giãn não thất rõ hơn. Những người từng có hoàn cảnh kinh tế bất lợi từ nhỏ cũng có nguy cơ cao hơn đối với một số thay đổi ở hồi hải mã và não thất. Đặc biệt, những người mang biến thể gen APOE-ε4, vốn liên quan đến nguy cơ Alzheimer, có sự kết hợp đáng chú ý giữa khó khăn tài chính kéo dài và các dấu hiệu teo não, cùng mức lắng đọng amyloid cao hơn. Tuy nhiên, chính các tác giả nhấn mạnh rằng những phân tích nhóm này mang tính thăm dò và cần được nghiên cứu thêm.

Vì sao áp lực tiền bạc có thể liên quan đến não bộ? Một khả năng là căng thẳng kéo dài. Khi liên tục phải lo tiền thuê nhà, hóa đơn, nợ nần hay chi phí sinh hoạt, não phải dành một phần đáng kể năng lực xử lý cho những vấn đề này. Gánh nặng nhận thức có thể làm giảm nguồn lực dành cho các nhiệm vụ khác. Căng thẳng kéo dài cũng có thể liên quan đến những thay đổi về viêm, tim mạch và các quá trình sinh học khác vốn có ảnh hưởng đến sức khỏe não.

Điểm quan trọng nhất của nghiên cứu là không phải một lần thiếu tiền khiến não bị "hỏng", mà vấn đề nằm ở sự tích lũy của khó khăn tài chính trong nhiều năm. Những người có điều kiện kinh tế bấp bênh trong thời gian dài dường như chịu tác động lớn hơn so với những người chỉ trải qua một giai đoạn khó khăn ngắn.

Nghiên cứu cũng không chứng minh rằng nghèo đói trực tiếp gây ra chứng mất trí nhớ. Đây là nghiên cứu quan sát, vì vậy vẫn có thể tồn tại những yếu tố khác cùng tác động, chẳng hạn sức khỏe tim mạch, việc làm, lối sống hoặc điều kiện sống. Chính các tác giả cũng cho rằng cần tiếp tục nghiên cứu để xác định rõ những cơ chế này.

Dù vậy, kết quả đưa ra một góc nhìn đáng chú ý: an ninh tài chính có thể không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn liên quan đến sức khỏe khi về già. Giảm tình trạng khó khăn tài chính kéo dài, đặc biệt ở những nhóm dễ tổn thương, có thể không chỉ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống hiện tại mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe nhận thức trong tương lai.

Tài liệu tham khảo: Liu Y, Wels J, James SN, et al. Khó khăn tài chính dai dẳng và lão hóa nhận thức: một nghiên cứu theo suốt cuộc đời. Đổi mới trong Lão hóa. 23 tháng 7 năm 2026;10(8):igag054. DOI: 10.1093/geroni/igag054. PMID: 42495159. PMCID: PMC13395473; Wels J. Phân tích: Nghiên cứu kéo dài 80 năm cho thấy nỗi lo về tiền bạc có thể để lại dấu ấn lâu dài trên não bộ. The Conversation. 30 tháng 7 năm 2026.