Đoạn Video
Ảnh
Lê Nhã Linh
Thành viên nổi tiếng
Tín hiệu gây chấn động từ Vùng Vịnh nhưng chưa phải “bước ngoặt”
Thông tin United Arab Emirates (UAE) có thể từ bỏ đồng USD trong giao dịch dầu mỏ nhanh chóng lan rộng, tạo cảm giác về một biến động lớn trong hệ thống tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, nếu nhìn vào bối cảnh đầy đủ, đây không phải là một tuyên bố chính sách, mà chỉ là một phát biểu mang tính điều kiện trong cuộc trao đổi giữa Ngân hàng Trung ương UAE và Bộ Tài chính United States.
Theo tin trên báo The Wall Street Journal, Thống đốc Ngân hàng Trung ương UAE Khaled Mohamed Balama đã gặp Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent. Tại cuộc gặp, UAE đề cập khả năng thiết lập hoán đổi tiền tệ (currency swap) để có nguồn USD dự phòng. Trong bối cảnh xung đột với Iran làm gián đoạn dầu mỏ, họ lo thiếu thanh khoản USD và có nói rằng nếu thiếu USD, họ “có thể buộc phải dùng đồng nhân dân tệ hoặc tiền khác” trong giao dịch dầu mỏ.
Trong bối cảnh căng thẳng liên quan đến Iran leo thang, UAE lo ngại nguy cơ gián đoạn dòng tiền và thanh khoản USD, từ đó nhắc đến khả năng “có thể buộc phải sử dụng đồng tiền khác” như nhân dân tệ của Trung Quốc nếu tình huống xấu xảy ra. Cách diễn đạt này mang tính phòng ngừa nhiều hơn là một sự xoay trục chiến lược.
Nền tảng của “petrodollar” và vì sao USD vẫn là trung tâm
Để hiểu vì sao chỉ một phát biểu như vậy lại gây chú ý, cần nhìn lại hệ thống “petrodollar” hình thành từ những năm 1970 sau khủng hoảng dầu mỏ. Khi đó, Mỹ đạt được thỏa thuận với các nước sản xuất dầu tại Trung Đông, trong đó có những quốc gia vùng Vịnh như Saudi Arabia và sau này là United Arab Emirates, để dầu mỏ được định giá và thanh toán chủ yếu bằng USD. Đổi lại, các nước xuất khẩu dầu tái đầu tư lượng USD thu được vào hệ thống tài chính Mỹ, đặc biệt là trái phiếu chính phủ. Cơ chế này tạo ra một vòng tuần hoàn khép kín, giúp USD duy trì vị thế đồng tiền dự trữ toàn cầu suốt nhiều thập kỷ.
Chính vì vậy, bất kỳ tín hiệu nào liên quan đến việc thay đổi đồng tiền thanh toán dầu mỏ đều có thể bị hiểu là thách thức trực tiếp đối với vai trò của USD, dù trên thực tế những thay đổi này thường diễn ra rất chậm và mang tính cục bộ.
UAE: Không rời USD nhưng cũng không muốn phụ thuộc tuyệt đối
Trên thực tế, United Arab Emirates vẫn là một trong những quốc gia gắn bó sâu sắc với hệ thống tài chính của United States. Đồng dirham của UAE được neo chặt vào USD trong nhiều năm qua, giúp ổn định tỷ giá và thu hút đầu tư quốc tế. Ngoài ra, dự trữ ngoại hối lớn và hệ thống ngân hàng kết nối chặt với dòng USD toàn cầu khiến việc “từ bỏ USD” không chỉ khó xảy ra mà còn đi ngược lợi ích kinh tế của chính UAE.
Tuy nhiên, trong bối cảnh địa chính trị ngày càng phức tạp, đặc biệt là các xung đột liên quan đến Iran, UAE cũng như nhiều quốc gia khác bắt đầu tính đến việc đa dạng hóa rủi ro. Việc nhắc đến nhân dân tệ không phải là lựa chọn ưu tiên, mà là một phương án dự phòng nếu hệ thống USD gặp gián đoạn. Điều này phản ánh một tư duy thực dụng: duy trì quan hệ với Mỹ, nhưng đồng thời mở rộng lựa chọn tài chính.
Nhân dân tệ nổi lên nhưng chưa đủ sức thay thế
Sự xuất hiện của nhân dân tệ trong câu chuyện này không phải là ngẫu nhiên. Trung Quốc hiện là quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, có ảnh hưởng ngày càng lớn đến thị trường năng lượng toàn cầu. Trong những năm gần đây, Trung Quốc đã thúc đẩy việc thanh toán dầu bằng nhân dân tệ với một số đối tác, đặc biệt là các nước chịu ảnh hưởng của lệnh trừng phạt như Nga và Iran.
Tuy vậy, nhân dân tệ vẫn đối mặt với nhiều hạn chế mang tính cấu trúc. Đồng tiền này chưa hoàn toàn tự do chuyển đổi, thị trường tài chính Trung Quốc chưa đạt mức minh bạch và độ sâu như Mỹ, và niềm tin của nhà đầu tư quốc tế vẫn chưa thể so sánh với USD. Do đó, trong ngắn hạn, nhân dân tệ khó có thể thay thế USD, mà chỉ đóng vai trò bổ sung trong một số giao dịch nhất định.
Xu hướng lớn: Thế giới đang dần “đa cực hóa” tiền tệ
Điều đáng chú ý hơn cả không nằm ở riêng UAE, mà ở xu hướng rộng hơn của hệ thống tài chính toàn cầu. Thay vì một kịch bản USD sụp đổ, thế giới đang chuyển dần sang trạng thái “đa cực tiền tệ”, trong đó USD vẫn giữ vai trò trung tâm nhưng không còn là lựa chọn duy nhất. Các quốc gia ngày càng chủ động hơn trong việc sử dụng nhiều loại tiền tệ khác nhau để giảm phụ thuộc và hạn chế rủi ro từ các biến động chính trị.
Trong bức tranh đó, những phát biểu như của UAE có thể được xem là dấu hiệu của một sự chuyển dịch âm thầm nhưng rõ ràng. Đó không phải là sự thay thế ngay lập tức, mà là quá trình điều chỉnh dài hạn, nơi các quốc gia tìm cách cân bằng giữa lợi ích kinh tế và an ninh tài chính.
Nhìn một cách toàn diện, thông tin UAE “đòi bỏ USD” phản ánh nhiều hơn là một câu chuyện giật gân. Không có bằng chứng cho thấy nước này đang thực sự rời bỏ hệ thống USD, nhưng có đủ cơ sở để thấy rằng họ đang chuẩn bị cho những kịch bản bất định trong tương lai. Đây là một đòn cảnh báo nhẹ về rủi ro thanh khoản và địa chính trị, đồng thời cũng là dấu hiệu cho thấy hệ thống tiền tệ toàn cầu đang bước vào giai đoạn chuyển đổi, nơi quyền lực không còn tập trung tuyệt đối vào một đồng tiền duy nhất.
Thông tin United Arab Emirates (UAE) có thể từ bỏ đồng USD trong giao dịch dầu mỏ nhanh chóng lan rộng, tạo cảm giác về một biến động lớn trong hệ thống tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, nếu nhìn vào bối cảnh đầy đủ, đây không phải là một tuyên bố chính sách, mà chỉ là một phát biểu mang tính điều kiện trong cuộc trao đổi giữa Ngân hàng Trung ương UAE và Bộ Tài chính United States.
Theo tin trên báo The Wall Street Journal, Thống đốc Ngân hàng Trung ương UAE Khaled Mohamed Balama đã gặp Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent. Tại cuộc gặp, UAE đề cập khả năng thiết lập hoán đổi tiền tệ (currency swap) để có nguồn USD dự phòng. Trong bối cảnh xung đột với Iran làm gián đoạn dầu mỏ, họ lo thiếu thanh khoản USD và có nói rằng nếu thiếu USD, họ “có thể buộc phải dùng đồng nhân dân tệ hoặc tiền khác” trong giao dịch dầu mỏ.
Trong bối cảnh căng thẳng liên quan đến Iran leo thang, UAE lo ngại nguy cơ gián đoạn dòng tiền và thanh khoản USD, từ đó nhắc đến khả năng “có thể buộc phải sử dụng đồng tiền khác” như nhân dân tệ của Trung Quốc nếu tình huống xấu xảy ra. Cách diễn đạt này mang tính phòng ngừa nhiều hơn là một sự xoay trục chiến lược.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất Sheikh Mohammed bin Zayed Al Nahyan.
Nền tảng của “petrodollar” và vì sao USD vẫn là trung tâm
Để hiểu vì sao chỉ một phát biểu như vậy lại gây chú ý, cần nhìn lại hệ thống “petrodollar” hình thành từ những năm 1970 sau khủng hoảng dầu mỏ. Khi đó, Mỹ đạt được thỏa thuận với các nước sản xuất dầu tại Trung Đông, trong đó có những quốc gia vùng Vịnh như Saudi Arabia và sau này là United Arab Emirates, để dầu mỏ được định giá và thanh toán chủ yếu bằng USD. Đổi lại, các nước xuất khẩu dầu tái đầu tư lượng USD thu được vào hệ thống tài chính Mỹ, đặc biệt là trái phiếu chính phủ. Cơ chế này tạo ra một vòng tuần hoàn khép kín, giúp USD duy trì vị thế đồng tiền dự trữ toàn cầu suốt nhiều thập kỷ.
Chính vì vậy, bất kỳ tín hiệu nào liên quan đến việc thay đổi đồng tiền thanh toán dầu mỏ đều có thể bị hiểu là thách thức trực tiếp đối với vai trò của USD, dù trên thực tế những thay đổi này thường diễn ra rất chậm và mang tính cục bộ.
UAE: Không rời USD nhưng cũng không muốn phụ thuộc tuyệt đối
Trên thực tế, United Arab Emirates vẫn là một trong những quốc gia gắn bó sâu sắc với hệ thống tài chính của United States. Đồng dirham của UAE được neo chặt vào USD trong nhiều năm qua, giúp ổn định tỷ giá và thu hút đầu tư quốc tế. Ngoài ra, dự trữ ngoại hối lớn và hệ thống ngân hàng kết nối chặt với dòng USD toàn cầu khiến việc “từ bỏ USD” không chỉ khó xảy ra mà còn đi ngược lợi ích kinh tế của chính UAE.
Tuy nhiên, trong bối cảnh địa chính trị ngày càng phức tạp, đặc biệt là các xung đột liên quan đến Iran, UAE cũng như nhiều quốc gia khác bắt đầu tính đến việc đa dạng hóa rủi ro. Việc nhắc đến nhân dân tệ không phải là lựa chọn ưu tiên, mà là một phương án dự phòng nếu hệ thống USD gặp gián đoạn. Điều này phản ánh một tư duy thực dụng: duy trì quan hệ với Mỹ, nhưng đồng thời mở rộng lựa chọn tài chính.
Nhân dân tệ nổi lên nhưng chưa đủ sức thay thế
Sự xuất hiện của nhân dân tệ trong câu chuyện này không phải là ngẫu nhiên. Trung Quốc hiện là quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, có ảnh hưởng ngày càng lớn đến thị trường năng lượng toàn cầu. Trong những năm gần đây, Trung Quốc đã thúc đẩy việc thanh toán dầu bằng nhân dân tệ với một số đối tác, đặc biệt là các nước chịu ảnh hưởng của lệnh trừng phạt như Nga và Iran.
Tuy vậy, nhân dân tệ vẫn đối mặt với nhiều hạn chế mang tính cấu trúc. Đồng tiền này chưa hoàn toàn tự do chuyển đổi, thị trường tài chính Trung Quốc chưa đạt mức minh bạch và độ sâu như Mỹ, và niềm tin của nhà đầu tư quốc tế vẫn chưa thể so sánh với USD. Do đó, trong ngắn hạn, nhân dân tệ khó có thể thay thế USD, mà chỉ đóng vai trò bổ sung trong một số giao dịch nhất định.
Xu hướng lớn: Thế giới đang dần “đa cực hóa” tiền tệ
Điều đáng chú ý hơn cả không nằm ở riêng UAE, mà ở xu hướng rộng hơn của hệ thống tài chính toàn cầu. Thay vì một kịch bản USD sụp đổ, thế giới đang chuyển dần sang trạng thái “đa cực tiền tệ”, trong đó USD vẫn giữ vai trò trung tâm nhưng không còn là lựa chọn duy nhất. Các quốc gia ngày càng chủ động hơn trong việc sử dụng nhiều loại tiền tệ khác nhau để giảm phụ thuộc và hạn chế rủi ro từ các biến động chính trị.
Trong bức tranh đó, những phát biểu như của UAE có thể được xem là dấu hiệu của một sự chuyển dịch âm thầm nhưng rõ ràng. Đó không phải là sự thay thế ngay lập tức, mà là quá trình điều chỉnh dài hạn, nơi các quốc gia tìm cách cân bằng giữa lợi ích kinh tế và an ninh tài chính.
Nhìn một cách toàn diện, thông tin UAE “đòi bỏ USD” phản ánh nhiều hơn là một câu chuyện giật gân. Không có bằng chứng cho thấy nước này đang thực sự rời bỏ hệ thống USD, nhưng có đủ cơ sở để thấy rằng họ đang chuẩn bị cho những kịch bản bất định trong tương lai. Đây là một đòn cảnh báo nhẹ về rủi ro thanh khoản và địa chính trị, đồng thời cũng là dấu hiệu cho thấy hệ thống tiền tệ toàn cầu đang bước vào giai đoạn chuyển đổi, nơi quyền lực không còn tập trung tuyệt đối vào một đồng tiền duy nhất.
