Tổ bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở là gì? Có quyền hạn và nhiệm vụ ra sao?

[Lê Nhã Linh]

Những ngày gần đây, khi Hà Nội ban hành hướng dẫn về việc sắp xếp lực lượng sau sáp nhập thôn, tổ dân phố, khái niệm "Tổ bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở" được nhắc đến nhiều. Tuy nhiên, không ít người vẫn nhầm lẫn lực lượng này với dân phòng hay công an xã. Vậy đây là lực lượng nào và làm những công việc gì?

Là lực lượng hỗ trợ Công an cấp xã

Tổ bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở được thành lập theo Luật Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, có hiệu lực từ ngày 1/7/2024.

Đây là lực lượng quần chúng được kiện toàn từ các lực lượng từng hoạt động trước đây như bảo vệ dân phố, công an xã bán chuyên trách còn đủ điều kiện và đội trưởng, đội phó đội dân phòng.

Điểm cần lưu ý là đây không phải lực lượng công an, không có chức năng điều tra, xử phạt hay thực hiện các hoạt động tố tụng. Thay vào đó, họ là lực lượng hỗ trợ Công an cấp xã, góp phần giữ gìn an ninh, trật tự ngay tại khu dân cư.

Hoạt động ngay nơi người dân sinh sống

Do là người sinh sống tại chính địa phương, các thành viên của Tổ bảo vệ an ninh, trật tự thường nắm rõ tình hình dân cư, các tuyến đường, khu vực trọng điểm cũng như những vấn đề phát sinh trong cộng đồng.

Đây được xem là "cánh tay nối dài" của Công an cấp xã, giúp phát hiện sớm các nguy cơ mất an ninh, trật tự và hỗ trợ xử lý ngay từ cơ sở.

Tổ bảo vệ an ninh, trật tự làm những việc gì?
Theo quy định của Luật, lực lượng này thực hiện 6 nhóm nhiệm vụ chính, gồm:

• Hỗ trợ nắm tình hình về an ninh, trật tự trên địa bàn; phát hiện và phản ánh kịp thời các dấu hiệu vi phạm pháp luật.
• Hỗ trợ xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, tuyên truyền, vận động người dân chấp hành pháp luật.
• Hỗ trợ phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ khi có yêu cầu.
• Hỗ trợ quản lý hành chính về trật tự xã hội, phối hợp khi cần xác minh, quản lý cư trú hoặc các nhiệm vụ khác theo phân công.
• Tham gia bảo đảm an ninh, trật tự tại các sự kiện, lễ hội, hoạt động cộng đồng hoặc các tình huống đột xuất.
• Thực hiện các nhiệm vụ khác theo sự phân công của Công an cấp xã và quy định của pháp luật.

Nói cách khác, họ không thay thế công an mà đóng vai trò hỗ trợ, giúp lực lượng công an có mặt nhanh hơn, nắm địa bàn sát hơn và xử lý công việc hiệu quả hơn.

Vì sao Hà Nội không cắt giảm lực lượng này sau sáp nhập thôn tổ dân phố?

Theo hướng dẫn mới của UBND TP Hà Nội, sau khi sáp nhập thôn, tổ dân phố, mỗi đơn vị mới chỉ thành lập 1 Tổ bảo vệ an ninh, trật tự, nhưng không cắt giảm ngay số lượng thành viên.

Lý do là sau sáp nhập, quy mô dân cư và diện tích quản lý đều tăng, khối lượng công việc cũng nhiều hơn. Nếu tinh giản lực lượng ngay có thể tạo khoảng trống trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự ở cơ sở.

Trong giai đoạn chuyển tiếp, toàn bộ thành viên của các tổ trước khi sáp nhập vẫn tiếp tục tham gia hoạt động. Chỉ các chức danh như Tổ trưởng, Tổ phó sẽ được rà soát, lựa chọn lại theo tiêu chí công khai, minh bạch và ưu tiên người có uy tín, năng lực.

Người dân sẽ gặp lực lượng này khi nào?

Trong cuộc sống hằng ngày, người dân có thể bắt gặp Tổ bảo vệ an ninh, trật tự khi:

• Phối hợp tuần tra vào ban đêm tại khu dân cư.
• Hỗ trợ bảo đảm an ninh trong các lễ hội, sự kiện hoặc cuộc họp đông người.
• Tham gia giữ gìn trật tự giao thông tại các điểm đông dân cư.
• Hỗ trợ xử lý các vụ việc phát sinh trước khi lực lượng công an có mặt.
• Tham gia tuyên truyền phòng chống tội phạm, phòng cháy chữa cháy và vận động người dân chấp hành pháp luật.

Có thể nói, dù ít được chú ý hơn các lực lượng chuyên trách, Tổ bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở là lực lượng bám sát khu dân cư nhất, góp phần giữ gìn sự bình yên từ những việc nhỏ nhất trong đời sống hằng ngày.