Đoạn Video
Ảnh
Minh Phương
Thành viên nổi tiếng
Venezuela đang muốn tăng tốc đưa dầu trở lại thị trường quốc tế, nhưng hệ thống cảng xuất khẩu xuống cấp lại đang tạo ra một “trần” xuất khẩu trên thực tế. Hàng loạt tàu chở dầu phải chờ tới 30 ngày để nhận hàng, trong khi năng lực xuất khẩu bị giới hạn quanh 1,25 triệu thùng/ngày.
Điều đáng chú ý là tình trạng này xuất hiện đúng lúc thị trường dầu thế giới đang thiếu nguồn cung từ một số khu vực vì căng thẳng tại Trung Đông. Do đó, vấn đề của Venezuela có thể không chỉ là câu chuyện riêng của nước này mà còn tác động đến nguồn cung dầu nặng, các nhà máy lọc dầu Mỹ và cán cân thị trường dầu toàn cầu.
Venezuela có dầu nhưng không thể đưa ra biển đủ nhanh
Theo Reuters, các terminal dầu của Venezuela đang trở thành điểm nghẽn nghiêm trọng. Tàu chở dầu phải chờ tới 30 ngày vì cơ sở hạ tầng xuống cấp, mất điện, vấn đề chất lượng dầu và tình trạng quá tải tại cảng José - trung tâm xuất khẩu dầu chủ chốt của nước này.
Năng lực xuất khẩu vì thế bị giới hạn quanh 1,25 triệu thùng/ngày, thấp hơn rất nhiều so với mức trên 2,5 triệu thùng/ngày mà Venezuela từng đạt được trong quá khứ.
Điều này tạo ra một nghịch lý: Venezuela đang có động lực tăng sản lượng và có khách hàng muốn mua, nhưng mỗi thùng dầu tăng thêm không dễ dàng được chuyển thành một chuyến hàng xuất khẩu.
Trong tháng 7, xuất khẩu dầu của Venezuela đạt khoảng 1,16 triệu thùng/ngày, giảm nhẹ so với 1,2 triệu thùng/ngày trong tháng 6. Tuy nhiên, xuất khẩu sang Mỹ lại tăng lên khoảng 786.000 thùng/ngày, mức cao nhất kể từ đầu năm 2019.
1. Nguồn cung dầu thế giới khó tăng thêm như kỳ vọng
Tác động đầu tiên có thể nằm ở nguồn cung tăng thêm mà thị trường đang kỳ vọng từ Venezuela.
Venezuela sở hữu trữ lượng dầu cực lớn và đang từng bước khôi phục ngành dầu khí sau nhiều năm suy giảm. Trong tháng 4, xuất khẩu từng đạt 1,23 triệu thùng/ngày – mức cao nhất trong hơn 7 năm – nhờ lượng dầu bán sang Mỹ, Ấn Độ và châu Âu tăng lên.
Nếu hệ thống cảng có thể xử lý tốt hơn, Venezuela có khả năng đóng góp thêm nguồn cung cho thị trường.
Nhưng hiện tại, nút thắt nằm ở khâu hạ nguồn.
Reuters cho biết đầu tư vào cơ sở hạ tầng trung nguồn chưa theo kịp tốc độ phục hồi sản xuất. Điều này có nghĩa là Venezuela có thể tiếp tục tăng sản lượng nhưng tốc độ tăng xuất khẩu sẽ bị hạn chế nếu cảng, kho chứa và hệ thống vận chuyển không được nâng cấp.
2. Mỹ có thể là bên cảm nhận rõ nhất
Mỹ đang trở thành khách hàng quan trọng của dầu Venezuela.
Một quan chức Bộ Năng lượng Mỹ cho biết khoảng một nửa sản lượng dầu Venezuela hiện được xuất sang Mỹ. Điều này có ý nghĩa đặc biệt bởi dầu Venezuela chủ yếu là loại dầu nặng, phù hợp với một số nhà máy lọc dầu phức hợp của Mỹ.
Nếu Venezuela không thể tăng xuất khẩu như kỳ vọng, các nhà máy lọc dầu Mỹ sẽ phải tìm nguồn dầu thay thế.
Đó có thể là dầu từ Canada, Mexico, Brazil hoặc các nhà sản xuất khác. Nhưng việc thay thế không phải lúc nào cũng đơn giản, bởi không phải loại dầu nào cũng có đặc tính giống dầu Venezuela và phù hợp với cùng một hệ thống lọc dầu.
Vì vậy, ngay cả khi thế giới không mất đi một lượng dầu tương đương hoàn toàn, thị trường từng khu vực vẫn có thể xuất hiện tình trạng thiếu hụt đối với một số loại dầu nhất định.
3. Giá dầu có thể chịu thêm áp lực tăng – nhưng chưa chắc vì Venezuela
Một điểm cần phân biệt là “trần xuất khẩu Venezuela” không đồng nghĩa giá dầu thế giới chắc chắn sẽ tăng mạnh.
Quy mô xuất khẩu của Venezuela hiện chỉ khoảng 1,2 triệu thùng/ngày, trong khi nhu cầu và nguồn cung dầu toàn cầu lớn hơn rất nhiều.
Nếu chỉ riêng Venezuela gặp vấn đề, các nhà sản xuất khác hoàn toàn có thể bù đắp một phần nguồn cung thiếu hụt.
Tuy nhiên, hoàn cảnh hiện nay đặc biệt nhạy cảm.
Giá dầu Brent ngày 21/8 đã đóng cửa ở mức 94,39 USD/thùng, còn WTI ở mức 87,06 USD/thùng, trong bối cảnh căng thẳng Mỹ-Iran và rủi ro gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz tiếp tục gây lo ngại.
Reuters cho biết dòng tàu qua Hormuz hiện chỉ còn khoảng một nửa mức thông thường trước xung đột.
Trong một thị trường vốn đã căng thẳng, việc Venezuela không thể tăng xuất khẩu theo kỳ vọng có thể làm mất đi một phần nguồn cung dự kiến, qua đó hỗ trợ giá dầu.
Nói cách khác, Venezuela có thể không phải là nguyên nhân chính khiến giá dầu tăng, nhưng việc nước này không thể bổ sung nguồn cung nhanh chóng có thể khiến thị trường khó hạ nhiệt hơn.
4. Dầu nặng có thể trở thành điểm nóng
Một tác động đáng chú ý khác nằm ở thị trường dầu thô nặng.
Dầu Venezuela có vai trò quan trọng đối với một số nhà máy lọc dầu được thiết kế để xử lý loại dầu nặng và có hàm lượng lưu huỳnh cao.
Nếu nguồn cung Venezuela bị giới hạn, các nhà máy lọc dầu có thể phải tranh mua những loại dầu nặng tương tự từ các nguồn khác.
Điều này có thể khiến giá các loại dầu thay thế tăng nhanh hơn giá dầu Brent.
Đây cũng là lý do tác động của việc Venezuela bị “đóng trần” không nhất thiết thể hiện ngay bằng một cú nhảy tương ứng của giá Brent. Áp lực có thể xuất hiện trước tiên ở chênh lệch giá giữa các loại dầu và tại những khu vực phụ thuộc vào dầu Venezuela.
5. Tàu chờ 30 ngày còn làm chi phí vận chuyển tăng
Một con tàu phải nằm chờ cả tháng không chỉ gây chậm giao hàng.
Chủ tàu có thể phát sinh phí lưu tàu (demurrage), trong khi các nhà giao dịch phải tính lại lịch giao hàng và chi phí vận chuyển.
Reuters cho biết tình trạng chậm trễ tại Venezuela đã làm phát sinh các khoản phí và tranh chấp giữa những bên tham gia chuỗi cung ứng.
Nếu tình trạng kéo dài, chi phí logistics sẽ được phản ánh vào giá giao dịch.
Và trong bối cảnh thị trường vận tải dầu toàn cầu cũng đang chịu sức ép vì các tuyến hàng hải Trung Đông bị gián đoạn, đây là yếu tố càng đáng chú ý.
Venezuela đang đứng trước một bài toán khó
Điều trớ trêu là Venezuela đang cố gắng tăng sản lượng đúng lúc hệ thống xuất khẩu chưa sẵn sàng.
SLB và Formentera Partners hiện đang làm việc để khôi phục hoặc đưa thêm các giàn khoan vào Venezuela. Reuters cho biết hiện chỉ có 2 giàn khoan trên đất liền đang hoạt động, trong khi sản lượng dầu của nước này vào khoảng 1,25 triệu thùng/ngày.
Nếu đầu tư mới giúp sản lượng tiếp tục tăng, áp lực lên hệ thống cảng sẽ càng lớn.
Do đó, Caracas không chỉ cần đầu tư vào giếng dầu mà còn phải giải quyết cả một chuỗi vấn đề gồm giàn khoan, đường ống, kho chứa, điện, cơ sở pha trộn dầu và terminal xuất khẩu.
Nếu không, Venezuela có nguy cơ rơi vào tình trạng khá nghịch lý: càng sản xuất nhiều dầu, lượng dầu phải chờ trong kho hoặc trên tàu càng lớn.
“Trần xuất khẩu” của Venezuela có đáng lo với thị trường toàn cầu?
Có, nhưng mức độ tác động phụ thuộc vào thời gian kéo dài và diễn biến tại các nguồn cung khác.
Nếu tình trạng cảng chỉ mang tính tạm thời, thị trường có thể hấp thụ dễ dàng. Nhưng nếu Venezuela duy trì sản lượng quanh hoặc trên 1,25 triệu thùng/ngày trong khi cảng không thể xử lý thêm, nước này sẽ khó đóng vai trò là nguồn cung tăng trưởng như kỳ vọng.
Điều đó đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thị trường đang mất hoặc hạn chế một phần nguồn cung từ Trung Đông.
Venezuela không phải “quốc gia quyết định giá dầu thế giới”, nhưng nước này đang có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong bài toán cân bằng cung cầu dầu hiện nay.
Và nghịch lý lớn nhất là: Venezuela không thiếu dầu để bán. Thứ đang thiếu chính là khả năng đưa dầu ra thị trường.
Nếu nút thắt 30 ngày tại các cảng không được tháo gỡ, thị trường dầu thế giới có thể phải chờ lâu hơn để nhận được nguồn cung Venezuela mà các nhà giao dịch đang kỳ vọng.
Điều đáng chú ý là tình trạng này xuất hiện đúng lúc thị trường dầu thế giới đang thiếu nguồn cung từ một số khu vực vì căng thẳng tại Trung Đông. Do đó, vấn đề của Venezuela có thể không chỉ là câu chuyện riêng của nước này mà còn tác động đến nguồn cung dầu nặng, các nhà máy lọc dầu Mỹ và cán cân thị trường dầu toàn cầu.
Venezuela có dầu nhưng không thể đưa ra biển đủ nhanh
Theo Reuters, các terminal dầu của Venezuela đang trở thành điểm nghẽn nghiêm trọng. Tàu chở dầu phải chờ tới 30 ngày vì cơ sở hạ tầng xuống cấp, mất điện, vấn đề chất lượng dầu và tình trạng quá tải tại cảng José - trung tâm xuất khẩu dầu chủ chốt của nước này.
Năng lực xuất khẩu vì thế bị giới hạn quanh 1,25 triệu thùng/ngày, thấp hơn rất nhiều so với mức trên 2,5 triệu thùng/ngày mà Venezuela từng đạt được trong quá khứ.
Điều này tạo ra một nghịch lý: Venezuela đang có động lực tăng sản lượng và có khách hàng muốn mua, nhưng mỗi thùng dầu tăng thêm không dễ dàng được chuyển thành một chuyến hàng xuất khẩu.
Trong tháng 7, xuất khẩu dầu của Venezuela đạt khoảng 1,16 triệu thùng/ngày, giảm nhẹ so với 1,2 triệu thùng/ngày trong tháng 6. Tuy nhiên, xuất khẩu sang Mỹ lại tăng lên khoảng 786.000 thùng/ngày, mức cao nhất kể từ đầu năm 2019.
1. Nguồn cung dầu thế giới khó tăng thêm như kỳ vọng
Tác động đầu tiên có thể nằm ở nguồn cung tăng thêm mà thị trường đang kỳ vọng từ Venezuela.
Venezuela sở hữu trữ lượng dầu cực lớn và đang từng bước khôi phục ngành dầu khí sau nhiều năm suy giảm. Trong tháng 4, xuất khẩu từng đạt 1,23 triệu thùng/ngày – mức cao nhất trong hơn 7 năm – nhờ lượng dầu bán sang Mỹ, Ấn Độ và châu Âu tăng lên.
Nếu hệ thống cảng có thể xử lý tốt hơn, Venezuela có khả năng đóng góp thêm nguồn cung cho thị trường.
Nhưng hiện tại, nút thắt nằm ở khâu hạ nguồn.
Reuters cho biết đầu tư vào cơ sở hạ tầng trung nguồn chưa theo kịp tốc độ phục hồi sản xuất. Điều này có nghĩa là Venezuela có thể tiếp tục tăng sản lượng nhưng tốc độ tăng xuất khẩu sẽ bị hạn chế nếu cảng, kho chứa và hệ thống vận chuyển không được nâng cấp.
2. Mỹ có thể là bên cảm nhận rõ nhất
Mỹ đang trở thành khách hàng quan trọng của dầu Venezuela.
Một quan chức Bộ Năng lượng Mỹ cho biết khoảng một nửa sản lượng dầu Venezuela hiện được xuất sang Mỹ. Điều này có ý nghĩa đặc biệt bởi dầu Venezuela chủ yếu là loại dầu nặng, phù hợp với một số nhà máy lọc dầu phức hợp của Mỹ.
Nếu Venezuela không thể tăng xuất khẩu như kỳ vọng, các nhà máy lọc dầu Mỹ sẽ phải tìm nguồn dầu thay thế.
Đó có thể là dầu từ Canada, Mexico, Brazil hoặc các nhà sản xuất khác. Nhưng việc thay thế không phải lúc nào cũng đơn giản, bởi không phải loại dầu nào cũng có đặc tính giống dầu Venezuela và phù hợp với cùng một hệ thống lọc dầu.
Vì vậy, ngay cả khi thế giới không mất đi một lượng dầu tương đương hoàn toàn, thị trường từng khu vực vẫn có thể xuất hiện tình trạng thiếu hụt đối với một số loại dầu nhất định.
3. Giá dầu có thể chịu thêm áp lực tăng – nhưng chưa chắc vì Venezuela
Một điểm cần phân biệt là “trần xuất khẩu Venezuela” không đồng nghĩa giá dầu thế giới chắc chắn sẽ tăng mạnh.
Quy mô xuất khẩu của Venezuela hiện chỉ khoảng 1,2 triệu thùng/ngày, trong khi nhu cầu và nguồn cung dầu toàn cầu lớn hơn rất nhiều.
Nếu chỉ riêng Venezuela gặp vấn đề, các nhà sản xuất khác hoàn toàn có thể bù đắp một phần nguồn cung thiếu hụt.
Tuy nhiên, hoàn cảnh hiện nay đặc biệt nhạy cảm.
Giá dầu Brent ngày 21/8 đã đóng cửa ở mức 94,39 USD/thùng, còn WTI ở mức 87,06 USD/thùng, trong bối cảnh căng thẳng Mỹ-Iran và rủi ro gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz tiếp tục gây lo ngại.
Reuters cho biết dòng tàu qua Hormuz hiện chỉ còn khoảng một nửa mức thông thường trước xung đột.
Trong một thị trường vốn đã căng thẳng, việc Venezuela không thể tăng xuất khẩu theo kỳ vọng có thể làm mất đi một phần nguồn cung dự kiến, qua đó hỗ trợ giá dầu.
Nói cách khác, Venezuela có thể không phải là nguyên nhân chính khiến giá dầu tăng, nhưng việc nước này không thể bổ sung nguồn cung nhanh chóng có thể khiến thị trường khó hạ nhiệt hơn.
4. Dầu nặng có thể trở thành điểm nóng
Một tác động đáng chú ý khác nằm ở thị trường dầu thô nặng.
Dầu Venezuela có vai trò quan trọng đối với một số nhà máy lọc dầu được thiết kế để xử lý loại dầu nặng và có hàm lượng lưu huỳnh cao.
Nếu nguồn cung Venezuela bị giới hạn, các nhà máy lọc dầu có thể phải tranh mua những loại dầu nặng tương tự từ các nguồn khác.
Điều này có thể khiến giá các loại dầu thay thế tăng nhanh hơn giá dầu Brent.
Đây cũng là lý do tác động của việc Venezuela bị “đóng trần” không nhất thiết thể hiện ngay bằng một cú nhảy tương ứng của giá Brent. Áp lực có thể xuất hiện trước tiên ở chênh lệch giá giữa các loại dầu và tại những khu vực phụ thuộc vào dầu Venezuela.
5. Tàu chờ 30 ngày còn làm chi phí vận chuyển tăng
Một con tàu phải nằm chờ cả tháng không chỉ gây chậm giao hàng.
Chủ tàu có thể phát sinh phí lưu tàu (demurrage), trong khi các nhà giao dịch phải tính lại lịch giao hàng và chi phí vận chuyển.
Reuters cho biết tình trạng chậm trễ tại Venezuela đã làm phát sinh các khoản phí và tranh chấp giữa những bên tham gia chuỗi cung ứng.
Nếu tình trạng kéo dài, chi phí logistics sẽ được phản ánh vào giá giao dịch.
Và trong bối cảnh thị trường vận tải dầu toàn cầu cũng đang chịu sức ép vì các tuyến hàng hải Trung Đông bị gián đoạn, đây là yếu tố càng đáng chú ý.
Venezuela đang đứng trước một bài toán khó
Điều trớ trêu là Venezuela đang cố gắng tăng sản lượng đúng lúc hệ thống xuất khẩu chưa sẵn sàng.
SLB và Formentera Partners hiện đang làm việc để khôi phục hoặc đưa thêm các giàn khoan vào Venezuela. Reuters cho biết hiện chỉ có 2 giàn khoan trên đất liền đang hoạt động, trong khi sản lượng dầu của nước này vào khoảng 1,25 triệu thùng/ngày.
Nếu đầu tư mới giúp sản lượng tiếp tục tăng, áp lực lên hệ thống cảng sẽ càng lớn.
Do đó, Caracas không chỉ cần đầu tư vào giếng dầu mà còn phải giải quyết cả một chuỗi vấn đề gồm giàn khoan, đường ống, kho chứa, điện, cơ sở pha trộn dầu và terminal xuất khẩu.
Nếu không, Venezuela có nguy cơ rơi vào tình trạng khá nghịch lý: càng sản xuất nhiều dầu, lượng dầu phải chờ trong kho hoặc trên tàu càng lớn.
“Trần xuất khẩu” của Venezuela có đáng lo với thị trường toàn cầu?
Có, nhưng mức độ tác động phụ thuộc vào thời gian kéo dài và diễn biến tại các nguồn cung khác.
Nếu tình trạng cảng chỉ mang tính tạm thời, thị trường có thể hấp thụ dễ dàng. Nhưng nếu Venezuela duy trì sản lượng quanh hoặc trên 1,25 triệu thùng/ngày trong khi cảng không thể xử lý thêm, nước này sẽ khó đóng vai trò là nguồn cung tăng trưởng như kỳ vọng.
Điều đó đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thị trường đang mất hoặc hạn chế một phần nguồn cung từ Trung Đông.
Venezuela không phải “quốc gia quyết định giá dầu thế giới”, nhưng nước này đang có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong bài toán cân bằng cung cầu dầu hiện nay.
Và nghịch lý lớn nhất là: Venezuela không thiếu dầu để bán. Thứ đang thiếu chính là khả năng đưa dầu ra thị trường.
Nếu nút thắt 30 ngày tại các cảng không được tháo gỡ, thị trường dầu thế giới có thể phải chờ lâu hơn để nhận được nguồn cung Venezuela mà các nhà giao dịch đang kỳ vọng.
