Vì sao Thanh tra Chính phủ đề nghị điều tra nhiều nhà thầu sân bay Long Thành, chuyển hồ sơ sang Bộ Công an?

[Lê Nhã Linh]

Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành - một trong những công trình hạ tầng trọng điểm quốc gia với tổng mức đầu tư hàng trăm nghìn tỷ đồng - đang trở thành tâm điểm chú ý sau khi Thanh tra Chính phủ công bố kết luận thanh tra và chuyển hồ sơ sang Bộ Công an để xem xét điều tra nhiều sai phạm liên quan đến công tác đấu thầu.

Theo kết luận thanh tra ban hành ngày 28/7, nhiều nhà thầu cùng chủ đầu tư là Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) bị xác định có dấu hiệu vi phạm Luật Đấu thầu và các quy định liên quan trong quá trình triển khai dự án.

Sân bay Long Thành tháng 12/2025. Ảnh: Wikipedia​

Hàng loạt gói thầu bị phát hiện chuyển nhượng trái quy định

Một trong những nguyên nhân chính khiến Thanh tra Chính phủ chuyển hồ sơ sang Bộ Công an là việc nhiều nhà thầu bị xác định có hành vi chuyển nhượng thầu trái quy định.

Theo Luật Đấu thầu năm 2013, nhà thầu chính chỉ được giao một phần công việc cho nhà thầu phụ khi đã được chủ đầu tư chấp thuận và phải đáp ứng các điều kiện theo hồ sơ dự thầu cũng như hợp đồng đã ký.

Tuy nhiên, kết luận thanh tra cho thấy tại nhiều gói thầu lớn của dự án Long Thành, các doanh nghiệp đã ký hợp đồng với đơn vị khác thực hiện một phần công việc khi chưa được chủ đầu tư chấp thuận.

Gói thầu XD02

Đối với gói thầu XD02 thuộc dự án thành phần 2, Thanh tra Chính phủ xác định:

- Tổng công ty 36 chuyển giao một phần công việc trị giá khoảng 75 tỷ đồng cho đơn vị khác khi chưa được ACV chấp thuận làm nhà thầu phụ.

T- ổng công ty 36 cùng Newtatco tiếp tục ký hợp đồng với nhiều doanh nghiệp khác thực hiện khối lượng công việc trị giá khoảng 99 tỷ đồng.

Theo cơ quan thanh tra, đây là hành vi chuyển nhượng thầu vi phạm Luật Đấu thầu.

Gói thầu 5.10 có hợp đồng chuyển nhượng hơn 3.200 tỷ đồng

Sai phạm nghiêm trọng nhất được phát hiện tại gói thầu 5.10 - gói thầu xây dựng và lắp đặt thiết bị nhà ga hành khách, có giá trị lớn nhất của dự án.

Thanh tra Chính phủ xác định các nhà thầu chính gồm:

• Newtecons;
• Ricons;
• Hancorp;
• Vinaconex;
• ATAD;
• Phục Hưng

đã chuyển giao cho các đơn vị khác thực hiện một phần công việc với tổng giá trị khoảng 1.596 tỷ đồng khi chưa được chủ đầu tư chấp thuận.

Bên cạnh đó, Liên danh Vietur cũng ký hợp đồng với nhiều doanh nghiệp khác thực hiện các phần việc trị giá khoảng 1.652 tỷ đồng.

Như vậy, tổng giá trị các hợp đồng bị xác định có dấu hiệu chuyển nhượng thầu trái quy định tại riêng gói thầu 5.10 lên tới khoảng 3.248 tỷ đồng.

Đây là một trong những căn cứ quan trọng khiến Thanh tra Chính phủ chuyển thông tin sang Bộ Công an để xem xét điều tra.

Không chỉ chuyển nhượng thầu

Kết luận thanh tra cũng chỉ ra hàng loạt tồn tại khác trong quá trình triển khai dự án.

Tại gói thầu XD02, Ban Quản lý dự án chấp thuận thay đổi một số vật tư, vật liệu khác nguồn gốc hoặc không ghi rõ xuất xứ so với hợp đồng khi chưa có kết quả thẩm định giá.

Một số hồ sơ nghiệm thu thiết bị chưa đầy đủ; có thiết bị đã hết thời hạn đăng kiểm hoặc kiểm định nhưng vẫn được nghiệm thu.

Đối với VATM, cơ quan thanh tra xác định việc thu hồi tiền tạm ứng chưa đúng thỏa thuận; chậm thu hồi hàng chục tỷ đồng tiền tạm ứng từ các nhà thầu.

Ngoài ra, việc nghiệm thu và thanh toán đối với một số hạng mục được thực hiện khi hồ sơ thẩm định giá chưa đầy đủ thông tin về thương hiệu và xuất xứ vật tư.

ACV cũng bị xác định có nhiều vi phạm

Không chỉ các nhà thầu, Thanh tra Chính phủ còn chỉ ra nhiều tồn tại của chủ đầu tư là ACV.

Tại gói thầu 5.10, hồ sơ mời thầu được đánh giá có nhiều sai sót và phải sửa đổi nhiều lần.

ACV cũng bị xác định mua bảo hiểm công trình không đủ giá trị hợp đồng, trong khi một số nhà thầu chưa mua đầy đủ bảo hiểm bắt buộc cho người lao động trên công trường.

Theo kết luận thanh tra, quá trình lập, thẩm định và phê duyệt dự toán; lựa chọn nhà thầu; quản lý hợp đồng; quản lý chất lượng; nghiệm thu và thanh toán vẫn còn nhiều thiếu sót.

Thanh tra quy trách nhiệm đối với Hội đồng quản trị ACV, Ban lãnh đạo ACV, Hội đồng thành viên VATM, Ban Quản lý dự án, các tổ chuyên gia đấu thầu, đơn vị tư vấn và các nhà thầu có liên quan.

Vì sao hồ sơ được chuyển sang Bộ Công an?

Theo Thanh tra Chính phủ, việc chuyển hồ sơ xuất phát từ dấu hiệu vi phạm pháp luật trong hoạt động đấu thầu.

Cụ thể, cơ quan thanh tra đề nghị Bộ Công an xem xét điều tra, xử lý đối với:

- Các hành vi chuyển nhượng thầu trái quy định của nhiều nhà thầu;
- Các vi phạm của ACV liên quan đến quy định của Luật Đấu thầu, trong đó có quy định về đồng tiền dự thầu và đồng tiền thanh toán;
- Những sai phạm trong lựa chọn nhà thầu và các nội dung khác có liên quan đến vụ án hình sự mà Bộ Công an đang điều tra.

Việc chuyển hồ sơ không đồng nghĩa tất cả tổ chức, cá nhân nêu trong kết luận đã bị kết luận có tội, mà là bước để cơ quan điều tra xác minh, thu thập chứng cứ và làm rõ trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

Liên quan đến đại án ACV đang được điều tra

Động thái của Thanh tra Chính phủ diễn ra trong bối cảnh Bộ Công an đang điều tra vụ án xảy ra tại ACV.

Đến nay, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố 31 bị can về các tội danh gồm Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng, Đưa hối lộ, Nhận hối lộ và Tham ô tài sản.

Trong số các bị can có ông Nguyễn Thế Phiệt, Chủ tịch Hội đồng quản trị ACV, và ông Nguyễn Tiến Việt, thành viên Hội đồng quản trị, Phó Tổng giám đốc ACV, kiêm Giám đốc Ban Quản lý dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Ngoài ra, một số lãnh đạo của Vinaconex cũng đã bị khởi tố trong vụ án này để phục vụ công tác điều tra.

Việc Thanh tra Chính phủ tiếp tục chuyển hồ sơ liên quan đến các gói thầu của dự án Long Thành được đánh giá sẽ mở rộng phạm vi làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan, đồng thời góp phần làm sáng tỏ những sai phạm trong quá trình triển khai một trong những dự án hạ tầng lớn nhất cả nước.