Vì sao trước đây Bộ GD&ĐT một chương trình – nhiều bộ sách giáo khoa, mà giờ lại chọn một bộ sách dùng chung trên toàn quốc?”

[Thanh Hải Lucky]

“Vì sao trước đây Bộ GD&ĐT chủ trương một chương trình – nhiều bộ sách giáo khoa, mà giờ lại chọn một bộ sách dùng chung trên toàn quốc?”

Thực ra, nếu nhìn kỹ thì đây không phải là sự thay đổi hoàn toàn về tư duy giáo dục, mà là một giải pháp được đưa ra trong bối cảnh thực tế hiện nay.
Theo thông tin Bộ GD&ĐT công bố, từ năm học 2026–2027, cả nước dự kiến sử dụng thống nhất bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống”. Lý do lớn nhất là không còn đủ thời gian để biên soạn một bộ sách giáo khoa hoàn toàn mới. Để làm được một bộ sách mới cần ít nhất 2–3 năm, từ khâu viết, thẩm định, thực nghiệm đến tập huấn giáo viên. Trong khi yêu cầu triển khai đã rất cận kề, nên phương án khả thi nhất là chọn một trong ba bộ sách hiện hành để dùng chung.

Tôi nghĩ nhiều phụ huynh lo lắng cũng dễ hiểu. Bởi trước đây chúng ta đã mất rất nhiều thời gian để chuyển từ mô hình “một bộ sách duy nhất” sang “một chương trình – nhiều bộ sách”. Nhiều người sợ rằng việc dùng chung một bộ sách sẽ quay lại câu chuyện độc quyền như trước.
Nhưng theo cách lý giải của Bộ GD&ĐT, điểm khác lớn nhất hiện nay là chương trình giáo dục mới lấy “chương trình” làm trung tâm chứ không phải sách giáo khoa. Sách giáo khoa chỉ là học liệu để giáo viên tham khảo trong quá trình giảng dạy. Nghĩa là dù dùng chung một bộ sách, giáo viên vẫn có thể sử dụng thêm tài liệu khác, học liệu số, ví dụ thực tế hoặc tham khảo từ các bộ sách còn lại để giúp bài học sinh động hơn.
Ở góc nhìn của mình, tôi nghĩ Bộ đang muốn giải quyết cùng lúc rất nhiều bài toán thực tế.
Khi cả nước dùng chung một bộ sách, việc tập huấn giáo viên sẽ đồng bộ hơn, xây dựng ngân hàng đề thi cũng dễ hơn, học sinh chuyển trường giữa các tỉnh thành sẽ thuận lợi hơn. Đặc biệt, nếu sau này tiến tới miễn phí sách giáo khoa hoặc xây dựng thư viện sách dùng chung thì việc thống nhất một bộ cũng giúp tiết kiệm rất nhiều chi phí xã hội.
Tuy nhiên, điều khiến tôi băn khoăn nhất lại nằm ở một khía cạnh khác.
Học sinh ở Hà Nội, TP.HCM, miền núi hay vùng sâu vùng xa có điều kiện học tập rất khác nhau. Có nơi học sinh được tiếp cận công nghệ, ngoại ngữ từ sớm, nhưng cũng có nơi các con còn thiếu giáo viên, thiếu thiết bị học tập. Vì vậy, một bộ sách dùng chung liệu có đủ linh hoạt để phù hợp với tất cả hay không, đó mới là điều quan trọng.
Bởi thực tế, chất lượng giáo dục chưa bao giờ chỉ nằm ở cuốn sách.
Một bộ sách tốt có thể hỗ trợ học sinh học tốt hơn, nhưng không có bộ sách nào thay thế được vai trò của người thầy, phương pháp giảng dạy và sự đồng hành của gia đình.
Trong quá trình tư vấn cho phụ huynh và học sinh, tôi nhận ra một điều: cùng học một chương trình, cùng một cuốn sách nhưng có bạn phát triển rất tốt, có bạn lại học rất áp lực. Sự khác biệt nằm ở cách học, tư duy tự học và môi trường giáo dục xung quanh các con.
Vì thế, thay vì quá lo lắng chuyện “học bộ sách nào”, có lẽ điều phụ huynh cần quan tâm hơn là:

• con mình có thích học không,
• có khả năng tự học không,
• có kỹ năng đọc hiểu, tư duy, giao tiếp hay không,
• và có được định hướng đúng từ sớm hay không.

Cuối cùng, sách giáo khoa chỉ là công cụ.
Điều quan trọng nhất vẫn là người sử dụng công cụ đó như thế nào.

 

[Nẹ Sơn]

Sử dụng bộ sgk dùng chung là đúng! Nhiều bộ sgk đều có chung nội dung và cách tiếp cần thì nhiều bộ có ích gì? Hay là chia quyền lợi cho nhiều người mà lại khổ người dạy và người học????