Vì sao Việt Nam vẫn nhập khẩu muối dù là quốc gia ven biển?

[Minh Living]

Nhắc đến muối, nhiều người thường nghĩ ngay đến loại gia vị quen thuộc có mặt trong mọi căn bếp. Tuy nhiên, trong nền kinh tế hiện đại, muối không chỉ phục vụ nhu cầu ăn uống mà còn là nguyên liệu quan trọng của nhiều ngành công nghiệp như hóa chất, dược phẩm, mỹ phẩm, giấy, dệt nhuộm và chế biến thực phẩm.

Điều đáng chú ý là dù sở hữu đường bờ biển dài hơn 3.200 km và có nhiều vùng sản xuất muối nổi tiếng, Việt Nam vẫn phải nhập khẩu một lượng lớn muối mỗi năm để phục vụ sản xuất công nghiệp.

Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong 5 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đã chi khoảng 18,3 triệu USD, tương đương gần 476 tỷ đồng, để nhập khẩu muối. Con số này tăng 48% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, kim ngạch xuất khẩu muối chỉ đạt khoảng 6,7 triệu USD. Điều này đồng nghĩa Việt Nam đang nhập siêu khoảng 11,6 triệu USD, tương đương gần 300 tỷ đồng đối với mặt hàng tưởng như rất phổ biến này.

Vì sao Việt Nam vẫn phải nhập khẩu muối?​

Nguyên nhân nằm ở sự khác biệt giữa muối dùng trong sinh hoạt và muối phục vụ sản xuất công nghiệp.

Phần lớn muối trong nước hiện nay vẫn được sản xuất theo phương pháp truyền thống tại các cánh đồng muối của diêm dân. Mô hình này phụ thuộc nhiều vào thời tiết, quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ và chất lượng sản phẩm chưa đồng đều.

Muối sản xuất trong nước hoàn toàn đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng thông thường. Tuy nhiên, các ngành công nghiệp hiện đại lại yêu cầu loại muối có độ tinh khiết rất cao, hàm lượng natri clorua gần như tuyệt đối và lượng tạp chất ở mức cực thấp.

Đây chính là điểm hạn chế lớn nhất của ngành muối Việt Nam hiện nay. Dù đã đầu tư xây dựng các vùng sản xuất muối công nghiệp tại Ninh Thuận, Bình Thuận và Khánh Hòa, sản lượng cũng như chất lượng vẫn chưa đủ để đáp ứng toàn bộ nhu cầu của các nhà máy hóa chất và các ngành công nghiệp sử dụng muối làm nguyên liệu đầu vào.

Vì vậy, nhiều doanh nghiệp buộc phải nhập khẩu muối từ Australia, Ấn Độ và một số quốc gia khác. Những nước này sở hữu các cánh đồng muối công nghiệp quy mô hàng nghìn hecta hoặc các mỏ muối tự nhiên lớn, cho phép sản xuất muối có độ tinh khiết cao với chi phí cạnh tranh.

Không chỉ là câu chuyện về tài nguyên​

Bên cạnh yếu tố chất lượng và cung cầu, hoạt động nhập khẩu muối còn liên quan đến các cam kết thương mại quốc tế mà Việt Nam đã tham gia.

Sau khi gia nhập WTO, Việt Nam áp dụng cơ chế hạn ngạch thuế quan đối với mặt hàng muối. Hằng năm, Nhà nước phân bổ một lượng hạn ngạch nhập khẩu nhất định nhằm đáp ứng nhu cầu nguyên liệu của các doanh nghiệp sản xuất trong nước, đặc biệt là các ngành công nghiệp hóa chất.

Điều đó có nghĩa lượng muối nhập khẩu không hoàn toàn xuất phát từ việc thiếu nguồn cung trong nước mà còn là một phần của các cam kết hội nhập kinh tế quốc tế.

Nhìn rộng hơn, câu chuyện nhập khẩu muối cho thấy một thực tế quen thuộc của nền kinh tế Việt Nam. Việc sở hữu nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào chưa chắc đã đồng nghĩa với khả năng tự đáp ứng toàn bộ nhu cầu trong nước. Yếu tố quyết định nằm ở công nghệ sản xuất, quy mô đầu tư và khả năng tạo ra những sản phẩm đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe của ngành công nghiệp hiện đại.