Đoạn Video
Ảnh
Mimosa✔
Thành viên nổi tiếng
Một chuyến bay xuyên đêm từ Moscow tới Hong Kong đang ở độ cao hơn 10.000 m, mọi thứ tưởng như hoàn toàn bình thường. Nhưng chỉ vài phút sau khi hai người con của một phi công được đưa vào buồng lái, chiếc Airbus A310 bắt đầu nghiêng mạnh, lao xuống và cuối cùng đâm vào vùng núi Siberia.
Toàn bộ 75 người trên máy bay thiệt mạng.
Ba thập kỷ sau, vụ tai nạn Aeroflot 593 vẫn được nhắc đến như một trong những thảm họa hàng không đặc biệt nhất, bởi chuỗi sự kiện dẫn tới tai nạn đã được ghi lại gần như đầy đủ trong hộp đen.
Chuyến bay định mệnh từ Moscow đến Hong Kong
Rạng sáng 23/3/1994, chiếc Airbus A310-308 mang số đăng ký F-OGQS của Aeroflot thực hiện chuyến bay 593 từ sân bay Sheremetyevo ở Moscow tới sân bay Kai Tak, Hong Kong.
Trên máy bay có 75 người, gồm 63 hành khách và 12 thành viên phi hành đoàn. Máy bay bay trong điều kiện thời tiết tốt và đã lên độ cao hành trình khoảng 10.100 m.
Cơ trưởng Andrew Danilov đang nghỉ trong khoang hành khách, còn người chịu trách nhiệm điều khiển máy bay lúc đó là cơ trưởng dự bị Yaroslav Kudrinsky cùng cơ phó Igor Piskaryov.
Kudrinsky hôm đó có hai người con đi cùng là Yana và Eldar. Theo hồ sơ điều tra, Yana 13 tuổi còn Eldar 15 tuổi. Một phi công khác của Aeroflot, Vladimir Makarov, cũng có mặt trong buồng lái với tư cách hành khách.
Đây là chuyến đi quốc tế đầu tiên của hai đứa trẻ và Kudrinsky muốn cho các con có một trải nghiệm đặc biệt. Khi máy bay đang bay bằng hệ thống lái tự động, ông cho lần lượt hai con ngồi vào ghế điều khiển.
Nhưng chính khoảnh khắc tưởng như vô hại đó đã mở đầu cho thảm họa.
Người con gái chỉ được "cho bay thử"
Yana là người ngồi vào ghế điều khiển trước.
Kudrinsky vẫn kiểm soát máy bay nhưng điều chỉnh chế độ chọn hướng của hệ thống lái tự động để chiếc A310 thực hiện một cú chuyển hướng nhẹ. Vì vậy, Yana có cảm giác mình đang điều khiển máy bay, trong khi thực tế hệ thống tự động vẫn đảm nhiệm việc bay.
Sau đó, Yana rời ghế và Eldar, anh trai cô, ngồi vào vị trí của cha.
Điểm khác biệt nằm ở cách Eldar tác động lên cần điều khiển.
Cậu bé dùng lực khá mạnh để xoay cần lái. Hành động này kéo dài hơn 30 giây và tạo ra sự đối kháng với hệ thống lái tự động của chiếc A310. Theo hồ sơ điều tra, lực tác động lên cần điều khiển có lúc lên khoảng 11-13 kg.
Khi sự tác động kéo dài, máy tính điều khiển chuyến bay đã ngắt cơ cấu điều khiển của hệ thống lái tự động đối với cánh liệng, khiến phần điều khiển góc nghiêng của máy bay chuyển sang chế độ thủ công, trong khi các chức năng khác của hệ thống lái tự động vẫn tiếp tục hoạt động.
Đây chính là điểm khiến tình huống trở nên nguy hiểm.
Phi công không nhận ra máy bay đã bắt đầu mất kiểm soát
Điều đáng chú ý là đây không đơn giản là câu chuyện "đứa trẻ tắt hệ thống lái tự động".
Theo hồ sơ điều tra, chiếc A310 có một đặc điểm kỹ thuật khiến phi hành đoàn rất khó nhận biết ngay việc cơ cấu điều khiển cánh liệng của hệ thống lái tự động đã bị ngắt. Báo cáo cho biết máy bay không có tín hiệu cảnh báo riêng bằng đèn hoặc âm thanh để báo cho phi công rằng cơ cấu này đã tách khỏi hệ thống.
Điều này đặc biệt nguy hiểm vì các phi công trước đó chủ yếu quen với máy bay do Liên Xô sản xuất, trong đó việc ngắt hệ thống lái tự động thường đi kèm cảnh báo bằng âm thanh.
Kudrinsky vẫn tin rằng hệ thống tự động đang điều khiển máy bay.
Trong khi đó, chiếc A310 bắt đầu nghiêng sang phải.
Người đầu tiên nhận thấy điều bất thường lại chính là Eldar.
Theo bản ghi âm buồng lái được công bố sau vụ tai nạn, cậu hỏi:
"Vì sao máy bay lại đang chuyển hướng?"
Kudrinsky đáp:
"Nó đang tự chuyển hướng à?"
Eldar trả lời:
"Vâng."
Kudrinsky nói rằng ông không biết tại sao máy bay lại tự chuyển hướng.
Đó là lúc phi hành đoàn bắt đầu nhận ra có điều gì đó nghiêm trọng đang xảy ra.
Những giây phút hỗn loạn trong buồng lái
Máy bay tiếp tục nghiêng mạnh. Góc nghiêng nhanh chóng vượt quá 45 độ và tiến tới khoảng 80-90 độ.
Lực quán tính tăng lên khiến Kudrinsky rất khó quay trở lại ghế điều khiển. Trong lúc đó, phi công và cơ phó liên tục đưa ra các mệnh lệnh để cố đưa máy bay trở lại trạng thái bình thường.
Bản ghi âm cho thấy những câu nói ngày càng gấp gáp:
"Giữ cần điều khiển."
"Ngược lại!"
"Quay sang trái."
"Trái!"
Eldar cũng nói rằng cậu đang xoay cần điều khiển sang trái, trong khi các phi công tiếp tục chỉ dẫn hướng ngược lại.
Trong khoảng thời gian này, chiếc máy bay rơi vào trạng thái cực kỳ nguy hiểm. Góc chúi tăng mạnh, tốc độ lao xuống tăng nhanh và các cảnh báo về độ cao, tình trạng mất lực nâng và hệ thống lái tự động lần lượt xuất hiện.
Nhưng phi hành đoàn phải mất thêm những giây quý giá để xác định chính xác điều gì đang xảy ra.
Cuối cùng họ giành lại được quyền kiểm soát, nhưng đã quá muộn
Khi hệ thống lái tự động hoàn toàn ngắt, phi hành đoàn bắt đầu thực hiện các thao tác khẩn cấp để đưa máy bay ra khỏi cú bổ nhào.
Cơ phó Piskaryov kéo máy bay lên, nhưng thao tác phục hồi quá mạnh khiến chiếc A310 tiếp tục mất ổn định và rơi vào tình trạng thất tốc rồi xoáy.
Các phi công sau đó lại cố đưa máy bay trở về trạng thái bay ngang.
Họ thực sự đã lấy lại được quyền kiểm soát chiếc Airbus.
Nhưng vấn đề là máy bay đã mất quá nhiều độ cao.
Theo các tài liệu điều tra, khi phi hành đoàn gần như khôi phục được chuyến bay, chiếc A310 chỉ còn cách mặt đất khoảng 1.300 feet, tương đương gần 400 m. Khoảng cách đó không đủ để hoàn tất quá trình phục hồi.
Chiếc Airbus A310 lao xuống vùng núi Kuznetsk Alatau, gần Mezhdurechensk thuộc vùng Kemerovo của Nga.
Toàn bộ 75 người trên máy bay thiệt mạng.
Không có người sống sót.
Đoạn ghi âm cuối cùng hé lộ điều gì?
Điều khiến vụ tai nạn gây ám ảnh là hộp ghi âm buồng lái đã lưu lại những giây phút cuối cùng.
Trong bản ghi, từ một cuộc trò chuyện bình thường giữa cha và các con, không khí nhanh chóng chuyển thành hỗn loạn khi phi hành đoàn nhận ra chiếc máy bay đang mất kiểm soát.
Những câu nói như:
"Vì sao máy bay lại đang chuyển hướng?"
"Nó đang tự chuyển hướng à?"
"Giữ lấy!"
"Ngược lại!"
"Trái!"
cho thấy các phi công chỉ có vài chục giây để hiểu chuyện gì đang xảy ra và cố cứu chiếc máy bay.
Các nguồn quốc tế từng công bố bản ghi cho biết phi hành đoàn thực tế đã rất gần với việc cứu được máy bay. Một số tài liệu dẫn lời các nhà điều tra cho rằng chiếc Airbus gần như đã được đưa trở lại trạng thái kiểm soát được, nhưng sự hiện diện của những đứa trẻ trong buồng lái và sự thiếu quen thuộc với chiếc máy bay do nước ngoài sản xuất đã khiến việc xử lý tình huống trở nên khó khăn hơn.
Vì sao một chiếc máy bay hiện đại lại có thể rơi vào tình huống như vậy?
Điều tra sau tai nạn không chỉ tập trung vào việc Kudrinsky cho con ngồi vào ghế điều khiển.
Hành động này vi phạm quy định khai thác bay. Hồ sơ điều tra xác định Kudrinsky đã rời vị trí mà không chính thức chuyển quyền điều khiển cho cơ phó.
Nhưng tai nạn là kết quả của nhiều yếu tố nối tiếp nhau.
Một mặt, Eldar tác động mạnh lên cần điều khiển khiến hệ thống lái tự động chuyển trạng thái. Mặt khác, phi hành đoàn không nhận biết ngay sự thay đổi này. Họ cũng phải xử lý một tình huống tư thế bất thường mà theo hồ sơ điều tra không nằm trong nội dung huấn luyện thông thường của họ.
Quan trọng hơn, chiếc máy bay không gặp một sự cố kỹ thuật kiểu động cơ hỏng hay mất điều khiển hoàn toàn ngay từ đầu. Một chuỗi hành động của con người, thiết kế hệ thống, sự thiếu quen thuộc với loại máy bay và những giây phút chậm trễ trong việc nhận diện tình huống đã cộng lại thành thảm họa.
Vụ tai nạn thay đổi cách nhìn về việc để người không có nhiệm vụ tiếp cận buồng lái
Sau tai nạn, câu chuyện Aeroflot 593 trở thành một ví dụ kinh điển trong các tài liệu về yếu tố con người và quản lý buồng lái.
Điều đáng sợ nhất không phải là một phi công thiếu kinh nghiệm cầm lái chiếc Airbus.
Đó là một phi công giàu kinh nghiệm đã tin rằng việc để con mình chạm vào cần điều khiển sẽ không gây nguy hiểm vì máy bay đang bay bằng hệ thống lái tự động.
Chỉ một hành động kéo dài hơn 30 giây đã khiến hệ thống tự động thay đổi trạng thái. Phi hành đoàn không lập tức nhận ra điều đó, chiếc máy bay bắt đầu nghiêng, lao xuống và cuối cùng không còn đủ độ cao để phục hồi.
Vụ Aeroflot 593 vì thế thường được nhắc đến như một bài học đặc biệt về giới hạn của tự động hóa: hệ thống lái tự động có thể thực hiện phần lớn công việc, nhưng không thể thay thế sự giám sát của con người.
Và trong trường hợp này, điều tưởng như chỉ là một "kỷ niệm đặc biệt" giữa người cha và hai đứa con đã trở thành nguyên nhân khởi đầu cho một chuỗi sự kiện khiến toàn bộ 75 người trên chuyến bay không bao giờ tới được Hong Kong.
Toàn bộ 75 người trên máy bay thiệt mạng.
Ba thập kỷ sau, vụ tai nạn Aeroflot 593 vẫn được nhắc đến như một trong những thảm họa hàng không đặc biệt nhất, bởi chuỗi sự kiện dẫn tới tai nạn đã được ghi lại gần như đầy đủ trong hộp đen.
Chuyến bay định mệnh từ Moscow đến Hong Kong
Rạng sáng 23/3/1994, chiếc Airbus A310-308 mang số đăng ký F-OGQS của Aeroflot thực hiện chuyến bay 593 từ sân bay Sheremetyevo ở Moscow tới sân bay Kai Tak, Hong Kong.
Trên máy bay có 75 người, gồm 63 hành khách và 12 thành viên phi hành đoàn. Máy bay bay trong điều kiện thời tiết tốt và đã lên độ cao hành trình khoảng 10.100 m.
Cơ trưởng Andrew Danilov đang nghỉ trong khoang hành khách, còn người chịu trách nhiệm điều khiển máy bay lúc đó là cơ trưởng dự bị Yaroslav Kudrinsky cùng cơ phó Igor Piskaryov.
Kudrinsky hôm đó có hai người con đi cùng là Yana và Eldar. Theo hồ sơ điều tra, Yana 13 tuổi còn Eldar 15 tuổi. Một phi công khác của Aeroflot, Vladimir Makarov, cũng có mặt trong buồng lái với tư cách hành khách.
Đây là chuyến đi quốc tế đầu tiên của hai đứa trẻ và Kudrinsky muốn cho các con có một trải nghiệm đặc biệt. Khi máy bay đang bay bằng hệ thống lái tự động, ông cho lần lượt hai con ngồi vào ghế điều khiển.
Nhưng chính khoảnh khắc tưởng như vô hại đó đã mở đầu cho thảm họa.
Người con gái chỉ được "cho bay thử"
Yana là người ngồi vào ghế điều khiển trước.
Kudrinsky vẫn kiểm soát máy bay nhưng điều chỉnh chế độ chọn hướng của hệ thống lái tự động để chiếc A310 thực hiện một cú chuyển hướng nhẹ. Vì vậy, Yana có cảm giác mình đang điều khiển máy bay, trong khi thực tế hệ thống tự động vẫn đảm nhiệm việc bay.
Sau đó, Yana rời ghế và Eldar, anh trai cô, ngồi vào vị trí của cha.
Điểm khác biệt nằm ở cách Eldar tác động lên cần điều khiển.
Cậu bé dùng lực khá mạnh để xoay cần lái. Hành động này kéo dài hơn 30 giây và tạo ra sự đối kháng với hệ thống lái tự động của chiếc A310. Theo hồ sơ điều tra, lực tác động lên cần điều khiển có lúc lên khoảng 11-13 kg.
Khi sự tác động kéo dài, máy tính điều khiển chuyến bay đã ngắt cơ cấu điều khiển của hệ thống lái tự động đối với cánh liệng, khiến phần điều khiển góc nghiêng của máy bay chuyển sang chế độ thủ công, trong khi các chức năng khác của hệ thống lái tự động vẫn tiếp tục hoạt động.
Đây chính là điểm khiến tình huống trở nên nguy hiểm.
Phi công không nhận ra máy bay đã bắt đầu mất kiểm soát
Điều đáng chú ý là đây không đơn giản là câu chuyện "đứa trẻ tắt hệ thống lái tự động".
Theo hồ sơ điều tra, chiếc A310 có một đặc điểm kỹ thuật khiến phi hành đoàn rất khó nhận biết ngay việc cơ cấu điều khiển cánh liệng của hệ thống lái tự động đã bị ngắt. Báo cáo cho biết máy bay không có tín hiệu cảnh báo riêng bằng đèn hoặc âm thanh để báo cho phi công rằng cơ cấu này đã tách khỏi hệ thống.
Điều này đặc biệt nguy hiểm vì các phi công trước đó chủ yếu quen với máy bay do Liên Xô sản xuất, trong đó việc ngắt hệ thống lái tự động thường đi kèm cảnh báo bằng âm thanh.
Kudrinsky vẫn tin rằng hệ thống tự động đang điều khiển máy bay.
Trong khi đó, chiếc A310 bắt đầu nghiêng sang phải.
Người đầu tiên nhận thấy điều bất thường lại chính là Eldar.
Theo bản ghi âm buồng lái được công bố sau vụ tai nạn, cậu hỏi:
"Vì sao máy bay lại đang chuyển hướng?"
Kudrinsky đáp:
"Nó đang tự chuyển hướng à?"
Eldar trả lời:
"Vâng."
Kudrinsky nói rằng ông không biết tại sao máy bay lại tự chuyển hướng.
Đó là lúc phi hành đoàn bắt đầu nhận ra có điều gì đó nghiêm trọng đang xảy ra.
Những giây phút hỗn loạn trong buồng lái
Máy bay tiếp tục nghiêng mạnh. Góc nghiêng nhanh chóng vượt quá 45 độ và tiến tới khoảng 80-90 độ.
Lực quán tính tăng lên khiến Kudrinsky rất khó quay trở lại ghế điều khiển. Trong lúc đó, phi công và cơ phó liên tục đưa ra các mệnh lệnh để cố đưa máy bay trở lại trạng thái bình thường.
Bản ghi âm cho thấy những câu nói ngày càng gấp gáp:
"Giữ cần điều khiển."
"Ngược lại!"
"Quay sang trái."
"Trái!"
Eldar cũng nói rằng cậu đang xoay cần điều khiển sang trái, trong khi các phi công tiếp tục chỉ dẫn hướng ngược lại.
Trong khoảng thời gian này, chiếc máy bay rơi vào trạng thái cực kỳ nguy hiểm. Góc chúi tăng mạnh, tốc độ lao xuống tăng nhanh và các cảnh báo về độ cao, tình trạng mất lực nâng và hệ thống lái tự động lần lượt xuất hiện.
Nhưng phi hành đoàn phải mất thêm những giây quý giá để xác định chính xác điều gì đang xảy ra.
Cuối cùng họ giành lại được quyền kiểm soát, nhưng đã quá muộn
Khi hệ thống lái tự động hoàn toàn ngắt, phi hành đoàn bắt đầu thực hiện các thao tác khẩn cấp để đưa máy bay ra khỏi cú bổ nhào.
Cơ phó Piskaryov kéo máy bay lên, nhưng thao tác phục hồi quá mạnh khiến chiếc A310 tiếp tục mất ổn định và rơi vào tình trạng thất tốc rồi xoáy.
Các phi công sau đó lại cố đưa máy bay trở về trạng thái bay ngang.
Họ thực sự đã lấy lại được quyền kiểm soát chiếc Airbus.
Nhưng vấn đề là máy bay đã mất quá nhiều độ cao.
Theo các tài liệu điều tra, khi phi hành đoàn gần như khôi phục được chuyến bay, chiếc A310 chỉ còn cách mặt đất khoảng 1.300 feet, tương đương gần 400 m. Khoảng cách đó không đủ để hoàn tất quá trình phục hồi.
Chiếc Airbus A310 lao xuống vùng núi Kuznetsk Alatau, gần Mezhdurechensk thuộc vùng Kemerovo của Nga.
Toàn bộ 75 người trên máy bay thiệt mạng.
Không có người sống sót.
Đoạn ghi âm cuối cùng hé lộ điều gì?
Điều khiến vụ tai nạn gây ám ảnh là hộp ghi âm buồng lái đã lưu lại những giây phút cuối cùng.
Trong bản ghi, từ một cuộc trò chuyện bình thường giữa cha và các con, không khí nhanh chóng chuyển thành hỗn loạn khi phi hành đoàn nhận ra chiếc máy bay đang mất kiểm soát.
Những câu nói như:
"Vì sao máy bay lại đang chuyển hướng?"
"Nó đang tự chuyển hướng à?"
"Giữ lấy!"
"Ngược lại!"
"Trái!"
cho thấy các phi công chỉ có vài chục giây để hiểu chuyện gì đang xảy ra và cố cứu chiếc máy bay.
Các nguồn quốc tế từng công bố bản ghi cho biết phi hành đoàn thực tế đã rất gần với việc cứu được máy bay. Một số tài liệu dẫn lời các nhà điều tra cho rằng chiếc Airbus gần như đã được đưa trở lại trạng thái kiểm soát được, nhưng sự hiện diện của những đứa trẻ trong buồng lái và sự thiếu quen thuộc với chiếc máy bay do nước ngoài sản xuất đã khiến việc xử lý tình huống trở nên khó khăn hơn.
Vì sao một chiếc máy bay hiện đại lại có thể rơi vào tình huống như vậy?
Điều tra sau tai nạn không chỉ tập trung vào việc Kudrinsky cho con ngồi vào ghế điều khiển.
Hành động này vi phạm quy định khai thác bay. Hồ sơ điều tra xác định Kudrinsky đã rời vị trí mà không chính thức chuyển quyền điều khiển cho cơ phó.
Nhưng tai nạn là kết quả của nhiều yếu tố nối tiếp nhau.
Một mặt, Eldar tác động mạnh lên cần điều khiển khiến hệ thống lái tự động chuyển trạng thái. Mặt khác, phi hành đoàn không nhận biết ngay sự thay đổi này. Họ cũng phải xử lý một tình huống tư thế bất thường mà theo hồ sơ điều tra không nằm trong nội dung huấn luyện thông thường của họ.
Quan trọng hơn, chiếc máy bay không gặp một sự cố kỹ thuật kiểu động cơ hỏng hay mất điều khiển hoàn toàn ngay từ đầu. Một chuỗi hành động của con người, thiết kế hệ thống, sự thiếu quen thuộc với loại máy bay và những giây phút chậm trễ trong việc nhận diện tình huống đã cộng lại thành thảm họa.
Vụ tai nạn thay đổi cách nhìn về việc để người không có nhiệm vụ tiếp cận buồng lái
Sau tai nạn, câu chuyện Aeroflot 593 trở thành một ví dụ kinh điển trong các tài liệu về yếu tố con người và quản lý buồng lái.
Điều đáng sợ nhất không phải là một phi công thiếu kinh nghiệm cầm lái chiếc Airbus.
Đó là một phi công giàu kinh nghiệm đã tin rằng việc để con mình chạm vào cần điều khiển sẽ không gây nguy hiểm vì máy bay đang bay bằng hệ thống lái tự động.
Chỉ một hành động kéo dài hơn 30 giây đã khiến hệ thống tự động thay đổi trạng thái. Phi hành đoàn không lập tức nhận ra điều đó, chiếc máy bay bắt đầu nghiêng, lao xuống và cuối cùng không còn đủ độ cao để phục hồi.
Vụ Aeroflot 593 vì thế thường được nhắc đến như một bài học đặc biệt về giới hạn của tự động hóa: hệ thống lái tự động có thể thực hiện phần lớn công việc, nhưng không thể thay thế sự giám sát của con người.
Và trong trường hợp này, điều tưởng như chỉ là một "kỷ niệm đặc biệt" giữa người cha và hai đứa con đã trở thành nguyên nhân khởi đầu cho một chuỗi sự kiện khiến toàn bộ 75 người trên chuyến bay không bao giờ tới được Hong Kong.
