Ra trường có bằng giỏi nhưng chưa có nghề: Khoảng trống đáng lo của sinh viên hôm nay

[Thanh Hải Lucky✔]

Tôi đọc chia sẻ của Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân về việc sinh viên tốt nghiệp giỏi, xuất sắc ngày càng nhiều nhưng chưa đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp, và thấy đây là câu chuyện rất đáng để suy nghĩ.
Tôi thuộc thế hệ mà bằng giỏi thực sự không nhiều. Thời tôi học Báo chí, cả khóa chính quy may ra có một bạn tốt nghiệp loại giỏi, phần lớn là khá, thậm chí có bạn trung bình. Các ngành kinh tế, kỹ thuật cũng vậy. Nhưng nhiều bạn ra trường vẫn xin được việc và làm được việc.
Ngày nay, chúng ta chứng kiến một “cơn mưa bằng giỏi, bằng xuất sắc”, nhưng doanh nghiệp lại phản ánh: bằng rất đẹp nhưng tuyển vào vẫn phải đào tạo lại.
Có lẽ vấn đề nằm ở khoảng cách giữa điểm số và năng lực thực tế.
Một sinh viên có thể đạt điểm rất cao nhưng chưa chắc biết giao tiếp, làm việc nhóm, xử lý tình huống, sử dụng ngoại ngữ trong công việc hay giải quyết một nhiệm vụ thực tế. Doanh nghiệp không chỉ tuyển một bảng điểm, mà tuyển một người có khả năng làm việc và tạo ra giá trị.
Tôi đặc biệt quan tâm đến kỳ thực tập. Một lãnh đạo ngân hàng từng kể với tôi, khi hỏi sinh viên “Mục tiêu của em trong kỳ thực tập là gì?”, có bạn trả lời: “Để đủ điều kiện tốt nghiệp và xin xác nhận làm báo cáo.”
Nếu sinh viên coi thực tập là thủ tục, doanh nghiệp coi sinh viên chỉ là người đến quan sát, còn nhà trường gần như giao cho các em tự lo, thì rất khó kỳ vọng kỳ thực tập tạo ra năng lực nghề nghiệp.
Trong khi đó, ngoại ngữ, công nghệ, AI, giao tiếp, thuyết trình, làm việc nhóm và khả năng tự học đang từ lợi thế trở thành điều kiện cần ở rất nhiều vị trí.
Từ góc độ tư vấn hướng nghiệp, tôi vẫn thường nói với học sinh: đừng chỉ học để lấy bằng, hãy học để làm nghề.
Vì vậy, với các bạn 2K4, 2K5, 2K6, dù học ngành gì, trường có “hot” đến đâu, khi đã là sinh viên thì hãy tập trung học kỹ năng, học ngoại ngữ thật tốt và tìm cơ hội thực tập càng sớm càng tốt. Học thật, làm thật, va chạm thật. Một tấm bằng giỏi, xuất sắc nhưng ngoài tấm bằng ra không có năng lực hay trải nghiệm gì thì rất khó tạo lợi thế khi tìm việc.
Còn với 2K7, 2K8, khi đỗ vào trường đại học mơ ước, các con đừng nghĩ mình đã “về đích”. Tất cả mới chỉ là bắt đầu.
Đừng ngủ quên trên chiến thắng. Bốn năm đại học hãy dùng để tích lũy kiến thức thật, kỹ năng thật, ngoại ngữ, công nghệ và trải nghiệm nghề nghiệp. Hãy đi thực tập, làm dự án, thử sức với công việc thật và học nghề một cách nghiêm túc.
Bởi khi ra trường, thị trường lao động không chỉ hỏi:
“Em tốt nghiệp loại gì?”
Mà sẽ hỏi:
“Em làm được gì?”
Tấm bằng có thể giúp các bạn mở cánh cửa đầu tiên. Nhưng năng lực, thái độ và khả năng làm việc mới quyết định các bạn có thể đi được bao xa.
Đừng chỉ cố trở thành một sinh viên tốt nghiệp loại giỏi.
Hãy cố trở thành một người trẻ có năng lực, có nghề và làm được việc.

Cô Thanh Hải Lucky
Tư vấn Tâm lý Giáo dục & Hướng nghiệp

 

[Thinh Duc✔]

Trở lại vấn đề này , đã có nhiều người đặt vấn đề .. nhưng vẫn chưa có lời giải đáp thực tế thỏa đáng . Trước hết cần xem triết lý đào tạo, giáo trình, phương pháp dạy ở các trường Đại học . Gia đình, Nhà trường cần có quá trình dẫn dắt con cháu căn cơ, dài hạn từ khi học tiểu học đến hết bậc phổ thông . Dường như có triết lý rất thiết thực của Trường ĐH nào đó ở Mỹ , đại ý " Học để hiểu biết, để làm , để sống " .