Đừng đợi vàng da mới đi khám: Đây là 8 dấu hiệu gan đang "kêu cứu"

[Minh Living]

Gan là một trong những cơ quan quan trọng nhất của cơ thể, đảm nhận hàng trăm chức năng như lọc độc tố, chuyển hóa chất dinh dưỡng, sản xuất protein và hỗ trợ tiêu hóa. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là gan có khả năng bù trừ rất tốt, khiến nhiều người không nhận ra mình mắc bệnh cho đến khi tổn thương đã ở giai đoạn tiến triển.

Theo bác sĩ Suresh Raghavaiah, chuyên gia cao cấp về gan, mật, tụy và ghép đa tạng tại Bệnh viện Apollo (Ấn Độ), quan niệm cho rằng bệnh gan chủ yếu xảy ra ở người uống nhiều rượu bia là chưa đầy đủ. Hiện nay, bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASLD), trước đây được gọi là gan nhiễm mỡ không do rượu, đang trở thành một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây tổn thương gan. Tình trạng này thường liên quan đến béo phì, đái tháo đường, chế độ ăn uống thiếu lành mạnh và lối sống ít vận động.

Đáng chú ý, bác sĩ Raghavaiah cho biết gan có thể đã bị tổn thương tới 60-70% trước khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu rõ ràng. Vì vậy, việc nhận biết sớm những biểu hiện bất thường có ý nghĩa rất quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe.

8 dấu hiệu cảnh báo gan đang gặp vấn đề​

Một trong những biểu hiện thường gặp nhất là mệt mỏi kéo dài. Không giống cảm giác mệt do làm việc quá sức, tình trạng này vẫn tiếp diễn dù người bệnh đã nghỉ ngơi và ngủ đủ giấc, khiến các hoạt động thường ngày cũng trở nên nặng nề.

Ngứa da kéo dài không rõ nguyên nhân cũng là dấu hiệu cần lưu ý. Khi dòng chảy của mật bị cản trở, muối mật có thể tích tụ trong máu và kích thích các đầu dây thần kinh dưới da, gây ngứa nhưng không kèm phát ban. Nếu đã sử dụng thuốc dị ứng hoặc kem dưỡng mà không cải thiện, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân.

Ngoài ra, cảm giác đau âm ỉ hoặc nặng tức dưới xương sườn phải cũng có thể liên quan đến tổn thương gan. Do triệu chứng khá mơ hồ nên nhiều người thường nhầm với chứng đầy hơi, khó tiêu hoặc đau cơ.

Ở giai đoạn bệnh tiến triển hơn, người bệnh có thể xuất hiện phù bàn chân hoặc mắt cá chân do gan giảm sản xuất albumin loại protein giúp giữ dịch trong lòng mạch. Khi albumin giảm, dịch sẽ thoát ra ngoài mô, gây sưng phù ở chi dưới.

Một dấu hiệu khác không nên bỏ qua là nước tiểu sẫm màu hoặc phân bạc màu. Nước tiểu có màu như trà đặc dù đã uống đủ nước có thể liên quan đến tình trạng bilirubin tăng trong máu, trong khi phân nhạt màu hoặc màu đất sét có thể phản ánh sự bất thường của đường mật hoặc chức năng gan.

Bệnh gan cũng có thể khiến người bệnh chán ăn, buồn nôn kéo dài, ảnh hưởng đến khả năng tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng. Nếu tình trạng này đi kèm sụt cân không rõ nguyên nhân, cần được thăm khám sớm.

Do gan là nơi sản xuất nhiều yếu tố đông máu, người bệnh còn có thể dễ bầm tím hoặc chảy máu lâu cầm dù chỉ va chạm nhẹ.

Cuối cùng, vàng da, vàng mắt là dấu hiệu điển hình nhất của bệnh gan. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, khi triệu chứng này xuất hiện, tổn thương gan thường đã ở giai đoạn khá nặng.

Phát hiện sớm vẫn có cơ hội bảo vệ lá gan​

Theo bác sĩ Raghavaiah, không phải mọi tổn thương gan đều không thể hồi phục. Nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, đặc biệt là gan nhiễm mỡ hoặc xơ hóa nhẹ, người bệnh vẫn có thể cải thiện chức năng gan thông qua việc giảm cân hợp lý, duy trì chế độ ăn uống cân bằng, tập luyện thể dục thường xuyên và điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ.

Ngược lại, khi bệnh đã tiến triển thành xơ gan, những tổn thương này thường không còn khả năng hồi phục hoàn toàn, làm tăng nguy cơ suy gan và nhiều biến chứng nguy hiểm khác.

Chuyên gia cũng khuyến cáo người dân không nên tự ý sử dụng các loại thuốc hoặc sản phẩm được quảng cáo có tác dụng "thải độc gan" khi chưa có cơ sở khoa học rõ ràng. Nhiều trường hợp đã được ghi nhận bị tổn thương gan nghiêm trọng do lạm dụng các loại thực phẩm bổ sung hoặc thảo dược không rõ nguồn gốc.

Đối với những người có yếu tố nguy cơ như béo phì, đái tháo đường, rối loạn chuyển hóa hoặc thường xuyên xuất hiện các triệu chứng kể trên, việc khám sức khỏe định kỳ và kiểm tra chức năng gan là cách hiệu quả nhất để phát hiện bệnh từ sớm, giúp tăng cơ hội điều trị và bảo vệ lá gan trước khi tổn thương trở nên không thể phục hồi.