Đoạn Video
Ảnh
Chuyên Lão Khoa✔
Thành viên nổi tiếng
Bà Năm nhà mình sống với vợ chồng con trai ở căn hộ trên thành phố từ ngày ông mất. Bữa tối nào cả nhà cũng ngồi đủ, hai đứa cháu, vợ chồng con trai và bà. Hôm trước, bà ăn được vài miếng thì bị nghẹn, ho sặc sụa rồi nấc lên mấy tiếng liền. Cả nhà đồng loạt dừng đũa, bốn năm cặp mắt đổ dồn về phía bà, con dâu hỏi dồn “mẹ có sao không, mẹ có sao không”, đứa cháu nhỏ trố mắt nhìn. Bà xua tay bảo không sao, mặt đỏ bừng, tay run thêm. Đúng lúc đó bà gắp thức ăn, cái bát sứ con dâu mới mua chạm vào mép mâm kêu “cạch” một tiếng, sứt mất một mảng nhỏ. Đứa con trai xua tay: không sao đâu mẹ rồi bảo con đi lấy cho bà bát khác. Con dâu chỉ liếc xuống cái bát, khẽ thở ra rồi bảo “để con dọn cho mẹ”. Con trai nói thêm, giọng rất nhẹ: “Mẹ cẩn thận hơn chút nhé.” Bà cười xòa, bảo tại mẹ già rồi, nhưng bữa đó bà ăn nửa chén cơm đã đứng dậy, nói no rồi. Hôm sau gặp mình ngoài chợ, bà kể lại và kết bằng một câu: “Từ đó đến giờ tôi ăn cơm cứ nơm nớp, sợ lại nghẹn, lại làm hỏng cái gì.”
Nghe mà thương. Chuyện cái bát thì nhỏ, nhưng điều bà sợ không phải là mất cái bát, mà là cái dừng đũa, tiếng thở dài và ánh mắt cả nhà đổ về phía mình. Người già hay bị nghẹn, bị sặc, bị nấc khi ăn, vì cơ nuốt yếu dần, răng kém, nước bọt ít đi, đó là chuyện của tuổi tác chứ không phải lỗi của ai. Nhưng khi cả mâm cơm ngừng lại nhìn, người trong cuộc lại thấy như mình vừa gây ra một sự cố. Ngày xưa bà là người cầm nồi cơm, quyết chuyện bát đũa, giờ lại thành người phải giữ ý từng miếng ăn, từng cử chỉ. Người già sống chung với con cháu hay có cảm giác mình đang ở nhờ, dù đó là nhà con ruột, và mỗi lần bị chú ý như thế, cảm giác ấy lại đậm thêm một chút.
Con cái cũng có cái lý của chúng. Cả ngày đi làm về mệt, bữa cơm muốn nhanh, nhà cửa muốn gọn, bộ bát đẹp thì không rẻ, còn thấy mẹ nghẹn thì hoảng thật lòng, nên phản xạ dừng đũa, hỏi dồn là chuyện dễ hiểu. Nhưng người già nhạy lắm. Một ánh nhìn, một tiếng thở nhỏ cũng đủ để các cụ nhớ cả tuần, rồi ăn ít đi, nói ít đi, cuối cùng ngại cả việc ngồi vào mâm chung. Nhiều cụ bắt đầu ăn trước hoặc ăn sau cả nhà cho khỏi bị nhìn, mà con cháu bận quá nên không để ý.
Nếu con cháu đọc được những dòng này, mình xin nhắn vài điều thật đơn giản. Khi cha mẹ bị nghẹn hay nấc, cứ nhẹ nhàng đẩy ly nước ấm về phía cụ, rồi tiếp tục ăn cơm, trò chuyện như thường, đừng để cả nhà dừng đũa nhìn. Cụ sẽ thấy mình chỉ vừa vướng một miếng, chứ không phải vừa gây ra chuyện. Khi cụ làm rơi hay làm vỡ thứ gì, đừng để ánh mắt đi nhanh hơn lời nói, cứ bảo “không sao đâu mẹ, cái bát thôi mà” rồi tự tay dọn luôn. Câu ấy chỉ vài chữ nhưng cụ nhớ rất lâu. Nếu muốn đổi sang bát nhẹ, khó vỡ cho an toàn, hãy hỏi ý cụ và nói rõ là để cả nhà dùng chung cho tiện, đừng riêng cho ông bà một bộ nhựa như cho trẻ con. Thức ăn thì có thể nấu mềm hơn, cắt nhỏ hơn cho cả mâm, cụ ăn chậm cũng đừng giục.
Có một điều cần để ý kỹ: nếu cụ hay bị sặc, nghẹn kéo dài, hay đánh rơi đồ, cầm đũa cầm bát yếu hơn trước, hãy đưa đi khám, vì đó đôi khi là dấu hiệu của rối loạn nuốt, yếu cơ hay một vấn đề thần kinh cần được xem sớm, chứ không chỉ là chuyện tuổi già. Còn nếu cụ nghẹn nặng, không ho được, không thở được, mặt tím tái, thì phải gọi cấp cứu 115 ngay và sơ cứu theo hướng dẫn.
Với các cụ, mình biết bảo đừng ngại thì khó, nhưng thử nói thẳng với con một lần cũng đáng: “Dạo này mẹ hay nghẹn, tay lại run, hay làm rơi đồ, các con thấy gì thì cứ nói, đừng nín, và khi mẹ nghẹn thì cứ ăn tiếp đi, đừng nhìn mẹ.” Khi mình nói trước, con cái cũng thấy được tin tưởng, và chuyện miếng ăn, chuyện cái bát thành chuyện cả nhà cùng tìm cách, thay vì điều cụ giấu trong lòng.
Cái bát có thể mua lại trong một buổi chiều, còn cảm giác “mình vẫn được chào đón trong bữa cơm này” thì phải giữ bằng từng ánh nhìn, từng câu nói mỗi ngày. Bát có sứt thì vẫn còn đó, miễn là người ngồi vào mâm không bị sứt cả lòng tự trọng.
Nghe mà thương. Chuyện cái bát thì nhỏ, nhưng điều bà sợ không phải là mất cái bát, mà là cái dừng đũa, tiếng thở dài và ánh mắt cả nhà đổ về phía mình. Người già hay bị nghẹn, bị sặc, bị nấc khi ăn, vì cơ nuốt yếu dần, răng kém, nước bọt ít đi, đó là chuyện của tuổi tác chứ không phải lỗi của ai. Nhưng khi cả mâm cơm ngừng lại nhìn, người trong cuộc lại thấy như mình vừa gây ra một sự cố. Ngày xưa bà là người cầm nồi cơm, quyết chuyện bát đũa, giờ lại thành người phải giữ ý từng miếng ăn, từng cử chỉ. Người già sống chung với con cháu hay có cảm giác mình đang ở nhờ, dù đó là nhà con ruột, và mỗi lần bị chú ý như thế, cảm giác ấy lại đậm thêm một chút.
Con cái cũng có cái lý của chúng. Cả ngày đi làm về mệt, bữa cơm muốn nhanh, nhà cửa muốn gọn, bộ bát đẹp thì không rẻ, còn thấy mẹ nghẹn thì hoảng thật lòng, nên phản xạ dừng đũa, hỏi dồn là chuyện dễ hiểu. Nhưng người già nhạy lắm. Một ánh nhìn, một tiếng thở nhỏ cũng đủ để các cụ nhớ cả tuần, rồi ăn ít đi, nói ít đi, cuối cùng ngại cả việc ngồi vào mâm chung. Nhiều cụ bắt đầu ăn trước hoặc ăn sau cả nhà cho khỏi bị nhìn, mà con cháu bận quá nên không để ý.
Nếu con cháu đọc được những dòng này, mình xin nhắn vài điều thật đơn giản. Khi cha mẹ bị nghẹn hay nấc, cứ nhẹ nhàng đẩy ly nước ấm về phía cụ, rồi tiếp tục ăn cơm, trò chuyện như thường, đừng để cả nhà dừng đũa nhìn. Cụ sẽ thấy mình chỉ vừa vướng một miếng, chứ không phải vừa gây ra chuyện. Khi cụ làm rơi hay làm vỡ thứ gì, đừng để ánh mắt đi nhanh hơn lời nói, cứ bảo “không sao đâu mẹ, cái bát thôi mà” rồi tự tay dọn luôn. Câu ấy chỉ vài chữ nhưng cụ nhớ rất lâu. Nếu muốn đổi sang bát nhẹ, khó vỡ cho an toàn, hãy hỏi ý cụ và nói rõ là để cả nhà dùng chung cho tiện, đừng riêng cho ông bà một bộ nhựa như cho trẻ con. Thức ăn thì có thể nấu mềm hơn, cắt nhỏ hơn cho cả mâm, cụ ăn chậm cũng đừng giục.
Có một điều cần để ý kỹ: nếu cụ hay bị sặc, nghẹn kéo dài, hay đánh rơi đồ, cầm đũa cầm bát yếu hơn trước, hãy đưa đi khám, vì đó đôi khi là dấu hiệu của rối loạn nuốt, yếu cơ hay một vấn đề thần kinh cần được xem sớm, chứ không chỉ là chuyện tuổi già. Còn nếu cụ nghẹn nặng, không ho được, không thở được, mặt tím tái, thì phải gọi cấp cứu 115 ngay và sơ cứu theo hướng dẫn.
Với các cụ, mình biết bảo đừng ngại thì khó, nhưng thử nói thẳng với con một lần cũng đáng: “Dạo này mẹ hay nghẹn, tay lại run, hay làm rơi đồ, các con thấy gì thì cứ nói, đừng nín, và khi mẹ nghẹn thì cứ ăn tiếp đi, đừng nhìn mẹ.” Khi mình nói trước, con cái cũng thấy được tin tưởng, và chuyện miếng ăn, chuyện cái bát thành chuyện cả nhà cùng tìm cách, thay vì điều cụ giấu trong lòng.
Cái bát có thể mua lại trong một buổi chiều, còn cảm giác “mình vẫn được chào đón trong bữa cơm này” thì phải giữ bằng từng ánh nhìn, từng câu nói mỗi ngày. Bát có sứt thì vẫn còn đó, miễn là người ngồi vào mâm không bị sứt cả lòng tự trọng.
