Đoạn Video
Ảnh
Thanh Hải Lucky✔
Thanh Hải Lucky
Tối 26/9, ngồi trong Nhà hát Hồ Gươm và chứng kiến Tosca lần đầu tiên được dàn dựng, công diễn trọn vẹn tại Việt Nam, tôi có một cảm giác rất khó gọi tên.
Đó vừa là sự choáng ngợp trước một kiệt tác opera đã tồn tại hơn một thế kỷ, vừa là niềm xúc động khi nhìn thấy những nghệ sĩ Việt Nam đứng trên sân khấu và cống hiến bằng tất cả nội lực của mình.
2 đêm công diễn ngày 26-27/9 tại Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội
Tosca của Giacomo Puccini không phải một tác phẩm dễ chinh phục. Đây là một trong những opera nổi tiếng nhất của thế giới, được xây dựng trên một câu chuyện đầy kịch tính về tình yêu, quyền lực, lòng trung thành, sự phản bội và cái chết.
Câu chuyện xoay quanh ba nhân vật: Tosca – nữ ca sĩ nổi tiếng nhưng giàu cảm xúc; Cavaradossi – người họa sĩ yêu nàng và đấu tranh cho tự do; Scarpia – viên cảnh sát trưởng đầy quyền lực, tham vọng và tàn nhẫn.
Chỉ trong một ngày, tình yêu của Tosca và Cavaradossi bị cuốn vào vòng xoáy chính trị và quyền lực. Scarpia lợi dụng tình yêu, sự ghen tuông và nỗi sợ hãi của Tosca để thao túng tất cả. Những lựa chọn tưởng như để cứu người mình yêu cuối cùng lại dẫn các nhân vật đến một kết cục bi thảm.
Nhưng chính ở đó, tài năng của Puccini mới thực sự được bộc lộ.
Âm nhạc không chỉ minh họa cho câu chuyện mà trở thành một nhân vật của vở diễn. Có lúc dữ dội, căng thẳng như một cơn bão; có lúc mềm mại, tha thiết; có lúc lại đau đớn đến nghẹt thở.
Và khi Tosca cất tiếng hát “Vissi d’arte” – lời tự vấn đầy đau đớn của một người phụ nữ đã sống, yêu và hy sinh nhưng bị số phận dồn đến tận cùng – cả câu chuyện dường như không còn nằm trên sân khấu nữa.
Nó trở thành một câu hỏi rất con người: Khi đứng trước quyền lực, bạo lực và bi kịch, con người sẽ lựa chọn điều gì để giữ lại phẩm giá của mình?
Điều khiến tôi ấn tượng hơn cả là cách các nghệ sĩ Việt Nam kể lại câu chuyện ấy
Đây không đơn thuần là việc đưa một opera nổi tiếng của thế giới về Việt Nam rồi biểu diễn lại.
Đằng sau Tosca là một quá trình lao động nghệ thuật rất lớn của Nhà hát Nhạc, Vũ kịch Việt Nam (VNOB), từ dàn dựng sân khấu, âm nhạc, thanh nhạc, diễn xuất đến hợp xướng và ánh sáng.
Đạo diễn Jeong Ae Ree, một gương mặt hoạt động quốc tế và hiện là Giám đốc Sáng tạo của New Opera Singapore, mang đến một cách tiếp cận có tính sân khấu rất rõ.
Điều thú vị là một tác phẩm đã hơn 100 năm tuổi không bị biến thành một “bảo tàng opera”.
Các nhân vật được đặt vào những mối quan hệ và xung đột rất gần với cảm nhận của khán giả hôm nay. Tosca không chỉ là một nữ ca sĩ đang yêu; nàng là một người phụ nữ phải đấu tranh để bảo vệ tình yêu, niềm tin và phẩm giá của chính mình. Cavaradossi không chỉ là một người tình; anh còn là một con người đứng trước lựa chọn giữa sự sống, tự do và lý tưởng. Còn Scarpia là hiện thân của thứ quyền lực muốn biến con người thành công cụ.
Chính cách xử lý ấy khiến những xung đột trong Tosca vẫn còn nguyên sức nặng dù câu chuyện diễn ra ở một Rome của đầu thế kỷ XX.
Tôi cũng đặc biệt ấn tượng với sự phối hợp giữa âm nhạc giao hưởng và diễn xuất.
Dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng Đồng Quang Vinh, Dàn nhạc Giao hưởng VNOB không đơn thuần làm nền cho giọng hát. Âm nhạc liên tục tạo ra không gian cảm xúc cho từng cảnh diễn: lúc dồn dập, nghẹt thở; lúc lắng xuống đầy ám ảnh; lúc lại bùng lên như một cơn sóng lớn.
Để làm được điều đó với một tác phẩm của Puccini đòi hỏi bản lĩnh nghề nghiệp rất lớn.
Bởi opera khác với một buổi hòa nhạc thông thường. Người nghệ sĩ phải hát, diễn, di chuyển, tương tác với bạn diễn và truyền tải tâm lý nhân vật trong cùng một thời điểm. Một aria đẹp không chỉ cần giọng hát tốt mà còn cần khả năng diễn xuất và cảm nhận nhân vật.
Và tôi đã nhìn thấy điều đó rất rõ ở các nghệ sĩ Việt Nam.
Những giọng ca như Tố Loan, Hương Diệp, Thanh Bình, Trường Linh, Khắc Hòa... cùng tập thể nghệ sĩ VNOB đã không chỉ “hát” Tosca. Họ sống trong câu chuyện ấy.
Có những ánh mắt đủ để người xem hiểu một nhân vật đang sợ hãi.
Có những khoảng lặng khiến cả khán phòng căng lên chờ đợi.
Có những đoạn hát mà người nghệ sĩ dường như phải dùng toàn bộ sức lực của cơ thể để đẩy cảm xúc lên đến tận cùng.
Đó là điều khiến tôi xúc động khi xem các nghệ sĩ Việt Nam biểu diễn những tác phẩm kinh điển của thế giới: chúng ta không chỉ đang tiếp nhận nghệ thuật quốc tế, mà đang từng bước chứng minh năng lực của nghệ sĩ Việt Nam trong việc chinh phục những chuẩn mực nghệ thuật rất cao.
Và phía sau những giọng ca trên sân khấu còn là cả một tập thể.
Dàn nhạc Giao hưởng VNOB, Dàn hợp xướng quốc tế Hanoi Voices, hợp xướng trẻ em, đội ngũ hậu đài, thiết kế, ánh sáng, phục trang... Tất cả cùng tạo nên một thế giới hoàn chỉnh cho Tosca.
Một kiệt tác cũ nhưng không hề cũ
Có lẽ đó là điều tôi thích nhất ở Tosca.
Puccini viết tác phẩm này từ hơn một thế kỷ trước, nhưng những câu hỏi mà nó đặt ra vẫn còn rất hiện đại: tình yêu có thể đi xa đến đâu? Con người sẽ làm gì khi bị quyền lực ép đến đường cùng? Và khi tất cả bị tước đoạt, điều gì còn lại?
Có thể là tình yêu.
Có thể là lòng trung thành.
Có thể là phẩm giá.
Và có thể chính là nghệ thuật.
Khi Tosca khép lại, những tràng pháo tay vang lên liên tục trong Nhà hát Hồ Gươm.
Tôi nghĩ đó không chỉ là sự cổ vũ dành cho một vở opera.
Đó còn là sự ghi nhận dành cho rất nhiều tháng ngày lao động âm thầm của những người nghệ sĩ Việt Nam, cho một ê-kíp đã dám lựa chọn một tác phẩm lớn, khó và đòi hỏi rất cao để đưa lên sân khấu Việt Nam.
Việc VNOB đưa Tosca về Hà Nội vì thế không chỉ đơn giản là “lần đầu tiên công diễn một kiệt tác”.
Đó là một bước tiến đáng chú ý của nghệ thuật hàn lâm Việt Nam: khi nghệ sĩ Việt Nam không chỉ đứng trước những tác phẩm kinh điển của thế giới với tư cách người thưởng thức, mà đã đứng trên sân khấu, đối thoại với chúng bằng chính tài năng, bản lĩnh và ngôn ngữ nghệ thuật của mình.
Và có lẽ, điều đẹp nhất của đêm Tosca là sau hơn một thế kỷ, câu chuyện của Puccini vẫn có thể khiến một khán phòng ở Hà Nội lặng đi, rồi cùng nhau vỡ òa trong những tràng pháo tay.
Một kiệt tác của thế giới.
Một sân khấu của Việt Nam.
Và những nghệ sĩ Việt Nam đã kể lại câu chuyện ấy bằng tất cả đam mê của mình.
Đó vừa là sự choáng ngợp trước một kiệt tác opera đã tồn tại hơn một thế kỷ, vừa là niềm xúc động khi nhìn thấy những nghệ sĩ Việt Nam đứng trên sân khấu và cống hiến bằng tất cả nội lực của mình.
2 đêm công diễn ngày 26-27/9 tại Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội
Tosca của Giacomo Puccini không phải một tác phẩm dễ chinh phục. Đây là một trong những opera nổi tiếng nhất của thế giới, được xây dựng trên một câu chuyện đầy kịch tính về tình yêu, quyền lực, lòng trung thành, sự phản bội và cái chết.
Câu chuyện xoay quanh ba nhân vật: Tosca – nữ ca sĩ nổi tiếng nhưng giàu cảm xúc; Cavaradossi – người họa sĩ yêu nàng và đấu tranh cho tự do; Scarpia – viên cảnh sát trưởng đầy quyền lực, tham vọng và tàn nhẫn.
Chỉ trong một ngày, tình yêu của Tosca và Cavaradossi bị cuốn vào vòng xoáy chính trị và quyền lực. Scarpia lợi dụng tình yêu, sự ghen tuông và nỗi sợ hãi của Tosca để thao túng tất cả. Những lựa chọn tưởng như để cứu người mình yêu cuối cùng lại dẫn các nhân vật đến một kết cục bi thảm.
Nhưng chính ở đó, tài năng của Puccini mới thực sự được bộc lộ.
Âm nhạc không chỉ minh họa cho câu chuyện mà trở thành một nhân vật của vở diễn. Có lúc dữ dội, căng thẳng như một cơn bão; có lúc mềm mại, tha thiết; có lúc lại đau đớn đến nghẹt thở.
Và khi Tosca cất tiếng hát “Vissi d’arte” – lời tự vấn đầy đau đớn của một người phụ nữ đã sống, yêu và hy sinh nhưng bị số phận dồn đến tận cùng – cả câu chuyện dường như không còn nằm trên sân khấu nữa.
Nó trở thành một câu hỏi rất con người: Khi đứng trước quyền lực, bạo lực và bi kịch, con người sẽ lựa chọn điều gì để giữ lại phẩm giá của mình?
Điều khiến tôi ấn tượng hơn cả là cách các nghệ sĩ Việt Nam kể lại câu chuyện ấy
Đây không đơn thuần là việc đưa một opera nổi tiếng của thế giới về Việt Nam rồi biểu diễn lại.
Đằng sau Tosca là một quá trình lao động nghệ thuật rất lớn của Nhà hát Nhạc, Vũ kịch Việt Nam (VNOB), từ dàn dựng sân khấu, âm nhạc, thanh nhạc, diễn xuất đến hợp xướng và ánh sáng.
Đạo diễn Jeong Ae Ree, một gương mặt hoạt động quốc tế và hiện là Giám đốc Sáng tạo của New Opera Singapore, mang đến một cách tiếp cận có tính sân khấu rất rõ.
Điều thú vị là một tác phẩm đã hơn 100 năm tuổi không bị biến thành một “bảo tàng opera”.
Các nhân vật được đặt vào những mối quan hệ và xung đột rất gần với cảm nhận của khán giả hôm nay. Tosca không chỉ là một nữ ca sĩ đang yêu; nàng là một người phụ nữ phải đấu tranh để bảo vệ tình yêu, niềm tin và phẩm giá của chính mình. Cavaradossi không chỉ là một người tình; anh còn là một con người đứng trước lựa chọn giữa sự sống, tự do và lý tưởng. Còn Scarpia là hiện thân của thứ quyền lực muốn biến con người thành công cụ.
Chính cách xử lý ấy khiến những xung đột trong Tosca vẫn còn nguyên sức nặng dù câu chuyện diễn ra ở một Rome của đầu thế kỷ XX.
Tôi cũng đặc biệt ấn tượng với sự phối hợp giữa âm nhạc giao hưởng và diễn xuất.
Dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng Đồng Quang Vinh, Dàn nhạc Giao hưởng VNOB không đơn thuần làm nền cho giọng hát. Âm nhạc liên tục tạo ra không gian cảm xúc cho từng cảnh diễn: lúc dồn dập, nghẹt thở; lúc lắng xuống đầy ám ảnh; lúc lại bùng lên như một cơn sóng lớn.
Để làm được điều đó với một tác phẩm của Puccini đòi hỏi bản lĩnh nghề nghiệp rất lớn.
Bởi opera khác với một buổi hòa nhạc thông thường. Người nghệ sĩ phải hát, diễn, di chuyển, tương tác với bạn diễn và truyền tải tâm lý nhân vật trong cùng một thời điểm. Một aria đẹp không chỉ cần giọng hát tốt mà còn cần khả năng diễn xuất và cảm nhận nhân vật.
Và tôi đã nhìn thấy điều đó rất rõ ở các nghệ sĩ Việt Nam.
Những giọng ca như Tố Loan, Hương Diệp, Thanh Bình, Trường Linh, Khắc Hòa... cùng tập thể nghệ sĩ VNOB đã không chỉ “hát” Tosca. Họ sống trong câu chuyện ấy.
Có những ánh mắt đủ để người xem hiểu một nhân vật đang sợ hãi.
Có những khoảng lặng khiến cả khán phòng căng lên chờ đợi.
Có những đoạn hát mà người nghệ sĩ dường như phải dùng toàn bộ sức lực của cơ thể để đẩy cảm xúc lên đến tận cùng.
Đó là điều khiến tôi xúc động khi xem các nghệ sĩ Việt Nam biểu diễn những tác phẩm kinh điển của thế giới: chúng ta không chỉ đang tiếp nhận nghệ thuật quốc tế, mà đang từng bước chứng minh năng lực của nghệ sĩ Việt Nam trong việc chinh phục những chuẩn mực nghệ thuật rất cao.
Và phía sau những giọng ca trên sân khấu còn là cả một tập thể.
Dàn nhạc Giao hưởng VNOB, Dàn hợp xướng quốc tế Hanoi Voices, hợp xướng trẻ em, đội ngũ hậu đài, thiết kế, ánh sáng, phục trang... Tất cả cùng tạo nên một thế giới hoàn chỉnh cho Tosca.
Một kiệt tác cũ nhưng không hề cũ
Có lẽ đó là điều tôi thích nhất ở Tosca.
Puccini viết tác phẩm này từ hơn một thế kỷ trước, nhưng những câu hỏi mà nó đặt ra vẫn còn rất hiện đại: tình yêu có thể đi xa đến đâu? Con người sẽ làm gì khi bị quyền lực ép đến đường cùng? Và khi tất cả bị tước đoạt, điều gì còn lại?
Có thể là tình yêu.
Có thể là lòng trung thành.
Có thể là phẩm giá.
Và có thể chính là nghệ thuật.
Khi Tosca khép lại, những tràng pháo tay vang lên liên tục trong Nhà hát Hồ Gươm.
Tôi nghĩ đó không chỉ là sự cổ vũ dành cho một vở opera.
Đó còn là sự ghi nhận dành cho rất nhiều tháng ngày lao động âm thầm của những người nghệ sĩ Việt Nam, cho một ê-kíp đã dám lựa chọn một tác phẩm lớn, khó và đòi hỏi rất cao để đưa lên sân khấu Việt Nam.
Việc VNOB đưa Tosca về Hà Nội vì thế không chỉ đơn giản là “lần đầu tiên công diễn một kiệt tác”.
Đó là một bước tiến đáng chú ý của nghệ thuật hàn lâm Việt Nam: khi nghệ sĩ Việt Nam không chỉ đứng trước những tác phẩm kinh điển của thế giới với tư cách người thưởng thức, mà đã đứng trên sân khấu, đối thoại với chúng bằng chính tài năng, bản lĩnh và ngôn ngữ nghệ thuật của mình.
Và có lẽ, điều đẹp nhất của đêm Tosca là sau hơn một thế kỷ, câu chuyện của Puccini vẫn có thể khiến một khán phòng ở Hà Nội lặng đi, rồi cùng nhau vỡ òa trong những tràng pháo tay.
Một kiệt tác của thế giới.
Một sân khấu của Việt Nam.
Và những nghệ sĩ Việt Nam đã kể lại câu chuyện ấy bằng tất cả đam mê của mình.
