Đoạn Video
Ảnh
Duke
Thành viên nổi tiếng
Trung Quốc đang tiến hành sửa đổi lớn Luật Huy động Quốc phòng, lần đầu tiên kể từ khi luật này có hiệu lực năm 2010. Dự thảo đang được Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân toàn quốc xem xét, tập trung vào hệ thống lãnh đạo, phối hợp quân sự và dân sự, chuẩn bị và thực hiện huy động quốc phòng. Đáng chú ý, dự thảo lần đầu đưa ra định nghĩa pháp lý về huy động quốc phòng là việc nhà nước áp dụng các biện pháp cần thiết để bảo đảm chuyển đổi nhanh chóng giữa thời bình và thời chiến, chuyển hóa sức mạnh kinh tế và xã hội thành sức mạnh quốc phòng nhằm ứng phó các mối đe dọa đối với chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, an ninh và lợi ích phát triển.
Cải cách hệ thống huy động quốc phòng của Trung Quốc đã được triển khai trong nhiều năm. Năm 2019, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc quyết định thúc đẩy cải cách hệ thống này; năm 2021, một số quy định liên quan đến hệ thống lãnh đạo, quản lý, chức năng quân sự và dân sự, cơ quan công tác, chỉ huy và sử dụng nguồn lực huy động được điều chỉnh. Từ cuối năm 2022 đến năm 2023, các Văn phòng Huy động Quốc phòng cấp tỉnh, thành phố và huyện lần lượt được thành lập, nhiều cơ quan được tổ chức trên cơ sở các văn phòng phòng không dân sự trước đây.
Dự thảo sửa đổi làm rõ trách nhiệm giữa quân đội và chính quyền địa phương, chuẩn hóa nhiệm vụ của các cơ quan chính phủ từ cấp huyện trở lên và các cơ quan quân đội; các ủy ban huy động quốc phòng quốc gia và địa phương đảm nhiệm chức năng tổ chức, chỉ đạo và phối hợp. Theo Shen Ming-shi, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Đài Loan, thay đổi này nhằm giải quyết tình trạng thiếu phối hợp giữa quân đội và chính quyền địa phương sau cải cách quân sự năm 2015, đồng thời tạo ra chuỗi mệnh lệnh rõ ràng hơn.
Một thay đổi quan trọng khác là tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống huy động quốc phòng. Luật hiện hành quy định Ủy ban Huy động Quốc phòng hoạt động dưới sự lãnh đạo của Quốc vụ viện và Quân ủy Trung ương, trong khi dự thảo mới quy định cơ quan này thực hiện chức năng dưới sự “lãnh đạo tập trung và thống nhất của Ban Chấp hành Trung ương Đảng”. Theo Phó giáo sư Lin Ying-you thuộc Đại học Tamkang, các vụ tham nhũng trong quân đội, đặc biệt trong lĩnh vực trang thiết bị, là một cơ sở để hiểu việc Bắc Kinh tăng cường vai trò lãnh đạo và các chuẩn mực trong huy động quốc phòng.
Dự thảo cũng chú trọng quản lý nguồn lực phục vụ chuyển đổi từ thời bình sang thời chiến. Các tổ chức, cá nhân được khảo sát về tiềm năng huy động phải cung cấp thông tin trung thực, chính xác, đầy đủ và kịp thời; việc thu thập, sử dụng và quản lý an ninh dữ liệu được chuẩn hóa. Theo Shen Ming-shi, nắm rõ số lượng và vị trí các nguồn lực như máy bay không người lái dân sự, người điều khiển, tàu vận tải, nhà máy có khả năng sản xuất chip hoặc linh kiện quân sự sẽ giúp thực hiện trưng dụng nhanh hơn khi xảy ra chiến tranh.
Dự thảo bổ sung quy định về thúc đẩy ứng dụng công nghệ tiên tiến và phát triển lực lượng huy động quốc phòng trong các lĩnh vực mới nổi. Tuy nhiên, các lĩnh vực cụ thể chưa được xác định chính thức, vì vậy việc trí tuệ nhân tạo, máy bay không người lái hay vệ tinh quỹ đạo thấp có được đưa vào hay không còn phụ thuộc các biện pháp hỗ trợ tiếp theo. Lin Ying-you cho rằng các công nghệ dân sự như máy bay không người lái, trí tuệ nhân tạo và robot ngày càng quan trọng đối với xây dựng quốc phòng và đáp ứng yêu cầu về “năng lực chiến đấu mới”.
Về khả năng sửa đổi luật liên quan đến chuẩn bị cho xung đột tại eo biển Đài Loan, Shen Ming-shi cho rằng hệ thống huy động có thể được áp dụng đối với các tình huống tại bán đảo Triều Tiên, biên giới Trung-Ấn, Biển Đông hoặc eo biển Đài Loan. Nếu xảy ra xung đột cường độ cao tại eo biển Đài Loan và có sự can thiệp từ bên ngoài, nhu cầu huy động sẽ tăng lên, trong đó tàu thương mại, tàu chở hàng roll-on/roll-off và các nguồn lực thông tin liên lạc dân sự có thể được sử dụng để duy trì khả năng chiến đấu.
Cải cách hệ thống huy động quốc phòng của Trung Quốc đã được triển khai trong nhiều năm. Năm 2019, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc quyết định thúc đẩy cải cách hệ thống này; năm 2021, một số quy định liên quan đến hệ thống lãnh đạo, quản lý, chức năng quân sự và dân sự, cơ quan công tác, chỉ huy và sử dụng nguồn lực huy động được điều chỉnh. Từ cuối năm 2022 đến năm 2023, các Văn phòng Huy động Quốc phòng cấp tỉnh, thành phố và huyện lần lượt được thành lập, nhiều cơ quan được tổ chức trên cơ sở các văn phòng phòng không dân sự trước đây.
Dự thảo sửa đổi làm rõ trách nhiệm giữa quân đội và chính quyền địa phương, chuẩn hóa nhiệm vụ của các cơ quan chính phủ từ cấp huyện trở lên và các cơ quan quân đội; các ủy ban huy động quốc phòng quốc gia và địa phương đảm nhiệm chức năng tổ chức, chỉ đạo và phối hợp. Theo Shen Ming-shi, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Đài Loan, thay đổi này nhằm giải quyết tình trạng thiếu phối hợp giữa quân đội và chính quyền địa phương sau cải cách quân sự năm 2015, đồng thời tạo ra chuỗi mệnh lệnh rõ ràng hơn.
Một thay đổi quan trọng khác là tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống huy động quốc phòng. Luật hiện hành quy định Ủy ban Huy động Quốc phòng hoạt động dưới sự lãnh đạo của Quốc vụ viện và Quân ủy Trung ương, trong khi dự thảo mới quy định cơ quan này thực hiện chức năng dưới sự “lãnh đạo tập trung và thống nhất của Ban Chấp hành Trung ương Đảng”. Theo Phó giáo sư Lin Ying-you thuộc Đại học Tamkang, các vụ tham nhũng trong quân đội, đặc biệt trong lĩnh vực trang thiết bị, là một cơ sở để hiểu việc Bắc Kinh tăng cường vai trò lãnh đạo và các chuẩn mực trong huy động quốc phòng.
Dự thảo cũng chú trọng quản lý nguồn lực phục vụ chuyển đổi từ thời bình sang thời chiến. Các tổ chức, cá nhân được khảo sát về tiềm năng huy động phải cung cấp thông tin trung thực, chính xác, đầy đủ và kịp thời; việc thu thập, sử dụng và quản lý an ninh dữ liệu được chuẩn hóa. Theo Shen Ming-shi, nắm rõ số lượng và vị trí các nguồn lực như máy bay không người lái dân sự, người điều khiển, tàu vận tải, nhà máy có khả năng sản xuất chip hoặc linh kiện quân sự sẽ giúp thực hiện trưng dụng nhanh hơn khi xảy ra chiến tranh.
Dự thảo bổ sung quy định về thúc đẩy ứng dụng công nghệ tiên tiến và phát triển lực lượng huy động quốc phòng trong các lĩnh vực mới nổi. Tuy nhiên, các lĩnh vực cụ thể chưa được xác định chính thức, vì vậy việc trí tuệ nhân tạo, máy bay không người lái hay vệ tinh quỹ đạo thấp có được đưa vào hay không còn phụ thuộc các biện pháp hỗ trợ tiếp theo. Lin Ying-you cho rằng các công nghệ dân sự như máy bay không người lái, trí tuệ nhân tạo và robot ngày càng quan trọng đối với xây dựng quốc phòng và đáp ứng yêu cầu về “năng lực chiến đấu mới”.
Về khả năng sửa đổi luật liên quan đến chuẩn bị cho xung đột tại eo biển Đài Loan, Shen Ming-shi cho rằng hệ thống huy động có thể được áp dụng đối với các tình huống tại bán đảo Triều Tiên, biên giới Trung-Ấn, Biển Đông hoặc eo biển Đài Loan. Nếu xảy ra xung đột cường độ cao tại eo biển Đài Loan và có sự can thiệp từ bên ngoài, nhu cầu huy động sẽ tăng lên, trong đó tàu thương mại, tàu chở hàng roll-on/roll-off và các nguồn lực thông tin liên lạc dân sự có thể được sử dụng để duy trì khả năng chiến đấu.
