Đoạn Video
Ảnh
Trương Cẩm Tú
Guest
Mỗi mùa Trung thu, thị trường lại xuất hiện những hộp bánh có giá từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng, thậm chí có những bộ quà tặng được bán với mức giá khiến người mua phải tự hỏi: chúng ta đang mua bánh trung thu hay mua một món đồ xa xỉ được bọc trong hình hài của chiếc bánh?
Theo tôi, giá trị của bánh trung thu hiện nay đang bị đẩy lên cao hơn khá nhiều so với giá trị thực của một món ăn. Tất nhiên những sản phẩm cao cấp sử dụng nguyên liệu đắt, công thức riêng, sản xuất thủ công hoặc mang thương hiệu có giá trị. Nhưng tôi vẫn thấy người mua đang phải trả quá nhiều tiền cho những thứ nằm bên ngoài chiếc bánh.
Điều mọi người có thể nhìn thấy rõ là bao bì đang ngày càng trở thành một phần quá lớn trong giá bán. Một vài chiếc bánh được đặt trong hộp gỗ, hộp da, hộp nhiều tầng, có khay, ngăn kéo, hoa văn cầu kỳ, thậm chí đi kèm ly, trà, rượu hay những món đồ trang trí. Những thứ đó có thể khiến món quà trông sang trọng hơn, nhưng không làm chiếc bánh ngon hơn tương ứng. Nếu một chiếc bánh vốn có giá trị thực ở mức vài trăm nghìn đồng nhưng được đưa vào một bộ hộp có giá vài triệu đồng, người tiêu dùng thực chất đang mua cả một "màn trình diễn" về hình thức.
Lý do thứ hai là bánh trung thu đã bị kéo ra khỏi phạm vi của một món ăn để trở thành một món quà thể hiện địa vị. Khi tặng bánh cho đối tác, cấp trên hay khách hàng, nhiều người không còn nghĩ đơn giản rằng đây là một món ăn ngon mà bắt đầu quan tâm đến câu hỏi: hộp bánh có đủ sang không, thương hiệu có đủ nổi tiếng không, giá có đủ cao không? Chính tâm lý ấy tạo ra đất sống cho những sản phẩm ngày càng đắt đỏ. Một món quà đôi khi được đánh giá không phải bằng chất lượng mà bằng mức giá mà người ta có thể nhìn thấy trên chiếc hộp.
Lý do thứ ba là thương hiệu có thể tạo ra giá trị, nhưng cũng có thể tạo ra khoảng cách rất lớn giữa giá bán và giá trị sử dụng. Người tiêu dùng sẵn sàng trả thêm tiền cho một thương hiệu uy tín, và điều đó hoàn toàn bình thường. Nhưng thương hiệu không thể là lý do để một sản phẩm có giá cao gấp nhiều lần mà chất lượng thực tế không khác biệt tương xứng. Một chiếc bánh ngon hơn 20% không có nghĩa giá trị của nó đương nhiên phải cao gấp 5 hoặc 10 lần.
Ngoài ra thị trường quà tặng còn tồn tại một yếu tố rất đặc biệt: người mua nhiều khi không mua cho mình. Khi mua một món ăn cho bản thân, chúng ta thường cân nhắc rất kỹ xem nó có đáng tiền hay không. Nhưng khi mua quà biếu, tiêu chí lại thay đổi. Người mua sợ món quà rẻ bị đánh giá là thiếu thành ý, sợ hộp bánh đơn giản không đủ sang, sợ thương hiệu ít nổi tiếng khiến mình mất thể diện. Và khi tâm lý ấy xuất hiện, giá cả dễ dàng bị đẩy lên mà người mua vẫn chấp nhận.
Tất nhiên, không thể nói cứ bánh vài triệu đồng là vô lý. Có những hộp bánh được làm thủ công, nguyên liệu đặc biệt, số lượng giới hạn hoặc phục vụ một nhóm khách hàng có khả năng chi trả cao. Họ mua trải nghiệm, thiết kế và thương hiệu chứ không đơn thuần mua một món ăn. Đó là quyền lựa chọn của thị trường.
Nhưng điều tôi thấy đáng bàn là chúng ta đang có xu hướng nhầm lẫn giữa sự sang trọng và giá trị. Một chiếc hộp càng to, càng nhiều tầng, càng nhiều phụ kiện không có nghĩa món quà càng ý nghĩa. Một chiếc bánh càng đắt cũng không có nghĩa người tặng càng trân trọng người nhận.
Bánh trung thu vốn là món quà của sự đoàn viên. Giá trị của nó nằm ở hương vị, ở ký ức và ở hành động trao gửi tình cảm. Nếu chúng ta biến nó thành một cuộc đua về hộp đẹp, thương hiệu lớn và mức giá cao, thì cuối cùng thứ được nâng lên có khi không phải giá trị của chiếc bánh mà chỉ là giá của hình thức.
Vì vậy tôi cho rằng người tiêu dùng cần tỉnh táo hơn trước những chiếc hộp bánh "sang trọng". Hãy hỏi đơn giản: nếu bỏ chiếc hộp đi, chiếc bánh này có thực sự đáng với số tiền mình bỏ ra không? Nếu câu trả lời là không, có lẽ chúng ta đang mua một chiếc hộp đắt tiền có chứa bánh trung thu, chứ không phải mua một chiếc bánh trung thu có giá trị tương xứng. Và đôi khi một hộp bánh giản dị nhưng ngon, được trao đúng lúc và đúng người, vẫn có giá trị hơn rất nhiều một hộp quà cầu kỳ chỉ để chứng minh rằng người tặng có khả năng chi nhiều tiền.
(Ảnh trong bài mang tính minh họa, lấy trên Internet)
Theo tôi, giá trị của bánh trung thu hiện nay đang bị đẩy lên cao hơn khá nhiều so với giá trị thực của một món ăn. Tất nhiên những sản phẩm cao cấp sử dụng nguyên liệu đắt, công thức riêng, sản xuất thủ công hoặc mang thương hiệu có giá trị. Nhưng tôi vẫn thấy người mua đang phải trả quá nhiều tiền cho những thứ nằm bên ngoài chiếc bánh.
Điều mọi người có thể nhìn thấy rõ là bao bì đang ngày càng trở thành một phần quá lớn trong giá bán. Một vài chiếc bánh được đặt trong hộp gỗ, hộp da, hộp nhiều tầng, có khay, ngăn kéo, hoa văn cầu kỳ, thậm chí đi kèm ly, trà, rượu hay những món đồ trang trí. Những thứ đó có thể khiến món quà trông sang trọng hơn, nhưng không làm chiếc bánh ngon hơn tương ứng. Nếu một chiếc bánh vốn có giá trị thực ở mức vài trăm nghìn đồng nhưng được đưa vào một bộ hộp có giá vài triệu đồng, người tiêu dùng thực chất đang mua cả một "màn trình diễn" về hình thức.
Lý do thứ hai là bánh trung thu đã bị kéo ra khỏi phạm vi của một món ăn để trở thành một món quà thể hiện địa vị. Khi tặng bánh cho đối tác, cấp trên hay khách hàng, nhiều người không còn nghĩ đơn giản rằng đây là một món ăn ngon mà bắt đầu quan tâm đến câu hỏi: hộp bánh có đủ sang không, thương hiệu có đủ nổi tiếng không, giá có đủ cao không? Chính tâm lý ấy tạo ra đất sống cho những sản phẩm ngày càng đắt đỏ. Một món quà đôi khi được đánh giá không phải bằng chất lượng mà bằng mức giá mà người ta có thể nhìn thấy trên chiếc hộp.
Lý do thứ ba là thương hiệu có thể tạo ra giá trị, nhưng cũng có thể tạo ra khoảng cách rất lớn giữa giá bán và giá trị sử dụng. Người tiêu dùng sẵn sàng trả thêm tiền cho một thương hiệu uy tín, và điều đó hoàn toàn bình thường. Nhưng thương hiệu không thể là lý do để một sản phẩm có giá cao gấp nhiều lần mà chất lượng thực tế không khác biệt tương xứng. Một chiếc bánh ngon hơn 20% không có nghĩa giá trị của nó đương nhiên phải cao gấp 5 hoặc 10 lần.
Ngoài ra thị trường quà tặng còn tồn tại một yếu tố rất đặc biệt: người mua nhiều khi không mua cho mình. Khi mua một món ăn cho bản thân, chúng ta thường cân nhắc rất kỹ xem nó có đáng tiền hay không. Nhưng khi mua quà biếu, tiêu chí lại thay đổi. Người mua sợ món quà rẻ bị đánh giá là thiếu thành ý, sợ hộp bánh đơn giản không đủ sang, sợ thương hiệu ít nổi tiếng khiến mình mất thể diện. Và khi tâm lý ấy xuất hiện, giá cả dễ dàng bị đẩy lên mà người mua vẫn chấp nhận.
Tất nhiên, không thể nói cứ bánh vài triệu đồng là vô lý. Có những hộp bánh được làm thủ công, nguyên liệu đặc biệt, số lượng giới hạn hoặc phục vụ một nhóm khách hàng có khả năng chi trả cao. Họ mua trải nghiệm, thiết kế và thương hiệu chứ không đơn thuần mua một món ăn. Đó là quyền lựa chọn của thị trường.
Nhưng điều tôi thấy đáng bàn là chúng ta đang có xu hướng nhầm lẫn giữa sự sang trọng và giá trị. Một chiếc hộp càng to, càng nhiều tầng, càng nhiều phụ kiện không có nghĩa món quà càng ý nghĩa. Một chiếc bánh càng đắt cũng không có nghĩa người tặng càng trân trọng người nhận.
Bánh trung thu vốn là món quà của sự đoàn viên. Giá trị của nó nằm ở hương vị, ở ký ức và ở hành động trao gửi tình cảm. Nếu chúng ta biến nó thành một cuộc đua về hộp đẹp, thương hiệu lớn và mức giá cao, thì cuối cùng thứ được nâng lên có khi không phải giá trị của chiếc bánh mà chỉ là giá của hình thức.
Vì vậy tôi cho rằng người tiêu dùng cần tỉnh táo hơn trước những chiếc hộp bánh "sang trọng". Hãy hỏi đơn giản: nếu bỏ chiếc hộp đi, chiếc bánh này có thực sự đáng với số tiền mình bỏ ra không? Nếu câu trả lời là không, có lẽ chúng ta đang mua một chiếc hộp đắt tiền có chứa bánh trung thu, chứ không phải mua một chiếc bánh trung thu có giá trị tương xứng. Và đôi khi một hộp bánh giản dị nhưng ngon, được trao đúng lúc và đúng người, vẫn có giá trị hơn rất nhiều một hộp quà cầu kỳ chỉ để chứng minh rằng người tặng có khả năng chi nhiều tiền.
(Ảnh trong bài mang tính minh họa, lấy trên Internet)
