Đoạn Video
Ảnh
Lê Nhã Linh✔
Thành viên nổi tiếng
Bộ Xây dựng được Thủ tướng giao gần 750 tỷ đồng để thực hiện chính sách theo Nghị định 178, song đến nay hơn 140 tỷ đồng vẫn chưa được phân bổ. Kiểm toán Nhà nước cho rằng nguyên nhân là việc lập dự toán chưa sát thực tế, trong khi Bộ Xây dựng giải thích nhu cầu kinh phí giảm sau khi chính sách được điều chỉnh theo hướng chặt chẽ hơn.
Gần 750 tỷ đồng được giao, hơn 140 tỷ đồng chưa phân bổ
Theo thông tin Bộ Xây dựng cung cấp, Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ dự toán 749,669 tỷ đồng để thực hiện chính sách theo Nghị định 178/2024/NĐ-CP và Nghị định 67/2025/NĐ-CP.
Bộ Xây dựng sau đó đã phân bổ kinh phí qua 11 quyết định, với tổng số tiền 609,458 tỷ đồng. Như vậy, còn 140,211 tỷ đồng chưa được phân bổ, tương đương khoảng 18,7% tổng dự toán được giao.
Khoản tiền này trở thành nội dung được Kiểm toán Nhà nước lưu ý trong Báo cáo số 1212 ngày 31/7/2026. Theo báo cáo, Bộ Xây dựng đã “lập dự toán kinh phí chưa sát, dẫn đến không phân bổ được số kinh phí 140,211 tỷ đồng”.
Điều này cần được phân biệt với trường hợp ngân sách đã chi nhưng chi sai hoặc thất thoát. 140,211 tỷ đồng nói trên là phần dự toán đã được giao nhưng chưa được Bộ phân bổ, không phải số tiền đã được chi sai.
Vì sao dự toán ban đầu cao hơn nhu cầu thực tế?
Bộ Xây dựng cho biết để bảo đảm có nguồn kinh phí chi trả kịp thời cho những người nghỉ việc theo chính sách, các cơ quan, đơn vị trực thuộc đã lập và đăng ký nhu cầu. Bộ tổng hợp các nhu cầu này thành dự toán và gửi Bộ Tài chính.
Trên cơ sở đó, Thủ tướng giao Bộ Xây dựng dự toán 749,669 tỷ đồng.
Tuy nhiên, sau khi quá trình thực hiện chính sách diễn ra, các quy định về đối tượng và điều kiện hưởng được điều chỉnh. Bộ Xây dựng cho rằng những thay đổi này khiến phạm vi và số lượng người được hưởng chính sách giảm so với dự kiến ban đầu, kéo theo nhu cầu kinh phí thực tế thấp hơn số dự toán được giao.
Một thay đổi quan trọng đến từ Nghị định 67/2025/NĐ-CP, được Chính phủ ban hành ngày 15/3/2025 để sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 178/2024/NĐ-CP.
Nghị định 67 điều chỉnh phạm vi áp dụng và bổ sung, làm rõ các nhóm đối tượng thực hiện chính sách trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế, cơ cấu lại và nâng cao chất lượng đội ngũ.
Bộ Nội vụ sau đó tiếp tục ban hành hướng dẫn thực hiện Nghị định 178 và Nghị định 67, trong đó giải đáp một số vướng mắc liên quan đến đối tượng, điều kiện và việc giải quyết chính sách.
Theo cách giải thích của Bộ Xây dựng, vì chính sách và điều kiện áp dụng được điều chỉnh theo hướng chặt chẽ hơn sau thời điểm lập dự toán, số người đủ điều kiện và nhu cầu chi thực tế thấp hơn dự kiến. Đây là nguyên nhân khiến một phần dự toán không được sử dụng.
Kiểm toán đánh giá việc quản lý và sử dụng kinh phí thế nào?
Đáng chú ý, việc còn 140,211 tỷ đồng chưa phân bổ không đồng nghĩa toàn bộ công tác quản lý và chi trả chính sách tại Bộ Xây dựng bị xác định sai phạm.
Theo Bộ Xây dựng, qua kiểm tra, chọn mẫu, Kiểm toán Nhà nước đánh giá việc quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí thực hiện chính sách tại Bộ phù hợp với quy định của Nghị định 178 và Nghị định 67.
Bộ cũng cho biết đã hoàn thành việc chi trả chính sách cho cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trước ngày 10/10/2025, không có trường hợp bị nợ hoặc chậm trả.
Như vậy, vấn đề mà Kiểm toán Nhà nước chỉ ra chủ yếu nằm ở khâu lập dự toán chưa sát với nhu cầu thực tế, chứ không phải kết luận rằng 140 tỷ đồng đã bị sử dụng sai mục đích.
Rà soát sau kiểm toán phát hiện một số nội dung chưa đúng quy định
Sau kết luận của Kiểm toán Nhà nước, Văn phòng Chính phủ và Bộ Nội vụ yêu cầu Bộ Xây dựng rà soát việc thực hiện chính sách theo Nghị định 178.
Bộ Xây dựng đã yêu cầu các cơ quan, đơn vị trực thuộc báo cáo, sau đó tổng hợp và gửi kết quả tới Bộ Nội vụ.
Qua rà soát, Bộ cho biết một số nội dung chưa đúng quy định đã được các đơn vị chủ động xử lý.
Tại Ban Quản lý dự án 3, nay là Ban Quản lý dự án đường bộ Miền Bắc thuộc Cục Đường bộ Việt Nam, đơn vị chưa thực hiện đầy đủ thủ tục theo Nghị định 178 và hướng dẫn của Bộ Nội vụ khi quyết định cho một số viên chức nghỉ việc hưởng chế độ. Theo Bộ Xây dựng, các trường hợp này được chi trả từ nguồn phát triển sự nghiệp của đơn vị, không sử dụng nguồn ngân sách Nhà nước. Cục Đường bộ Việt Nam đang triển khai xử lý theo quy định.
Tại Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, quá trình rà soát phát hiện một số khoản tính sai thời gian đóng bảo hiểm xã hội tại các đơn vị cấp cơ sở. Các khoản này đã được chủ động thu hồi để nộp ngân sách Nhà nước.
Bộ Xây dựng đồng thời khẳng định Báo cáo 1212 của Kiểm toán Nhà nước không nêu tại Bộ các trường hợp được xác định sai đối tượng, điều kiện, trình tự, thủ tục hoặc mức hưởng chính sách theo những nội dung kiểm toán chỉ ra.
140 tỷ đồng nói lên điều gì?
Con số 140,211 tỷ đồng cho thấy một vấn đề đáng chú ý trong quá trình triển khai chính sách quy mô lớn: dự toán ngân sách được xây dựng trên nhu cầu dự kiến, trong khi nhu cầu thực tế có thể thay đổi khi chính sách được điều chỉnh và quá trình xét duyệt đối tượng hoàn tất.
Với trường hợp Bộ Xây dựng, số tiền được giao ban đầu là 749,669 tỷ đồng nhưng nhu cầu phân bổ thực tế là 609,458 tỷ đồng. Chênh lệch hơn 140 tỷ đồng được Bộ lý giải bởi việc điều kiện áp dụng chính sách sau đó thay đổi, khiến số đối tượng hưởng chế độ giảm so với dự kiến.
Tuy nhiên, việc Kiểm toán Nhà nước nhận định “lập dự toán kinh phí chưa sát” cũng đặt ra yêu cầu phải nâng cao độ chính xác trong khâu dự báo nhu cầu, nhất là đối với các chính sách có quy mô ngân sách lớn và được triển khai trong thời gian ngắn.
Ở chiều ngược lại, Bộ Xây dựng cho rằng việc chủ động lập dự toán và có sẵn nguồn kinh phí đã giúp bảo đảm chi trả kịp thời cho những người đủ điều kiện hưởng chính sách, thay vì phải chờ bổ sung kinh phí khi phát sinh nhu cầu. Bộ cho biết toàn bộ các trường hợp đủ điều kiện đã được chi trả trước ngày 10/10/2025.
Vì vậy, 140,211 tỷ đồng chưa phân bổ hiện được lý giải là phần dự toán không còn nhu cầu sử dụng sau khi số đối tượng và điều kiện hưởng chính sách được xác định chặt chẽ hơn, chứ không phải khoản tiền đã chi nhưng chưa quyết toán hoặc được xác định là thất thoát. Vấn đề được Kiểm toán Nhà nước lưu ý nằm ở mức độ sát thực tế của công tác lập dự toán.
Gần 750 tỷ đồng được giao, hơn 140 tỷ đồng chưa phân bổ
Theo thông tin Bộ Xây dựng cung cấp, Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ dự toán 749,669 tỷ đồng để thực hiện chính sách theo Nghị định 178/2024/NĐ-CP và Nghị định 67/2025/NĐ-CP.
Bộ Xây dựng sau đó đã phân bổ kinh phí qua 11 quyết định, với tổng số tiền 609,458 tỷ đồng. Như vậy, còn 140,211 tỷ đồng chưa được phân bổ, tương đương khoảng 18,7% tổng dự toán được giao.
Khoản tiền này trở thành nội dung được Kiểm toán Nhà nước lưu ý trong Báo cáo số 1212 ngày 31/7/2026. Theo báo cáo, Bộ Xây dựng đã “lập dự toán kinh phí chưa sát, dẫn đến không phân bổ được số kinh phí 140,211 tỷ đồng”.
Điều này cần được phân biệt với trường hợp ngân sách đã chi nhưng chi sai hoặc thất thoát. 140,211 tỷ đồng nói trên là phần dự toán đã được giao nhưng chưa được Bộ phân bổ, không phải số tiền đã được chi sai.
Vì sao dự toán ban đầu cao hơn nhu cầu thực tế?
Bộ Xây dựng cho biết để bảo đảm có nguồn kinh phí chi trả kịp thời cho những người nghỉ việc theo chính sách, các cơ quan, đơn vị trực thuộc đã lập và đăng ký nhu cầu. Bộ tổng hợp các nhu cầu này thành dự toán và gửi Bộ Tài chính.
Trên cơ sở đó, Thủ tướng giao Bộ Xây dựng dự toán 749,669 tỷ đồng.
Tuy nhiên, sau khi quá trình thực hiện chính sách diễn ra, các quy định về đối tượng và điều kiện hưởng được điều chỉnh. Bộ Xây dựng cho rằng những thay đổi này khiến phạm vi và số lượng người được hưởng chính sách giảm so với dự kiến ban đầu, kéo theo nhu cầu kinh phí thực tế thấp hơn số dự toán được giao.
Một thay đổi quan trọng đến từ Nghị định 67/2025/NĐ-CP, được Chính phủ ban hành ngày 15/3/2025 để sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 178/2024/NĐ-CP.
Nghị định 67 điều chỉnh phạm vi áp dụng và bổ sung, làm rõ các nhóm đối tượng thực hiện chính sách trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế, cơ cấu lại và nâng cao chất lượng đội ngũ.
Bộ Nội vụ sau đó tiếp tục ban hành hướng dẫn thực hiện Nghị định 178 và Nghị định 67, trong đó giải đáp một số vướng mắc liên quan đến đối tượng, điều kiện và việc giải quyết chính sách.
Theo cách giải thích của Bộ Xây dựng, vì chính sách và điều kiện áp dụng được điều chỉnh theo hướng chặt chẽ hơn sau thời điểm lập dự toán, số người đủ điều kiện và nhu cầu chi thực tế thấp hơn dự kiến. Đây là nguyên nhân khiến một phần dự toán không được sử dụng.
Kiểm toán đánh giá việc quản lý và sử dụng kinh phí thế nào?
Đáng chú ý, việc còn 140,211 tỷ đồng chưa phân bổ không đồng nghĩa toàn bộ công tác quản lý và chi trả chính sách tại Bộ Xây dựng bị xác định sai phạm.
Theo Bộ Xây dựng, qua kiểm tra, chọn mẫu, Kiểm toán Nhà nước đánh giá việc quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí thực hiện chính sách tại Bộ phù hợp với quy định của Nghị định 178 và Nghị định 67.
Bộ cũng cho biết đã hoàn thành việc chi trả chính sách cho cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trước ngày 10/10/2025, không có trường hợp bị nợ hoặc chậm trả.
Như vậy, vấn đề mà Kiểm toán Nhà nước chỉ ra chủ yếu nằm ở khâu lập dự toán chưa sát với nhu cầu thực tế, chứ không phải kết luận rằng 140 tỷ đồng đã bị sử dụng sai mục đích.
Rà soát sau kiểm toán phát hiện một số nội dung chưa đúng quy định
Sau kết luận của Kiểm toán Nhà nước, Văn phòng Chính phủ và Bộ Nội vụ yêu cầu Bộ Xây dựng rà soát việc thực hiện chính sách theo Nghị định 178.
Bộ Xây dựng đã yêu cầu các cơ quan, đơn vị trực thuộc báo cáo, sau đó tổng hợp và gửi kết quả tới Bộ Nội vụ.
Qua rà soát, Bộ cho biết một số nội dung chưa đúng quy định đã được các đơn vị chủ động xử lý.
Tại Ban Quản lý dự án 3, nay là Ban Quản lý dự án đường bộ Miền Bắc thuộc Cục Đường bộ Việt Nam, đơn vị chưa thực hiện đầy đủ thủ tục theo Nghị định 178 và hướng dẫn của Bộ Nội vụ khi quyết định cho một số viên chức nghỉ việc hưởng chế độ. Theo Bộ Xây dựng, các trường hợp này được chi trả từ nguồn phát triển sự nghiệp của đơn vị, không sử dụng nguồn ngân sách Nhà nước. Cục Đường bộ Việt Nam đang triển khai xử lý theo quy định.
Tại Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, quá trình rà soát phát hiện một số khoản tính sai thời gian đóng bảo hiểm xã hội tại các đơn vị cấp cơ sở. Các khoản này đã được chủ động thu hồi để nộp ngân sách Nhà nước.
Bộ Xây dựng đồng thời khẳng định Báo cáo 1212 của Kiểm toán Nhà nước không nêu tại Bộ các trường hợp được xác định sai đối tượng, điều kiện, trình tự, thủ tục hoặc mức hưởng chính sách theo những nội dung kiểm toán chỉ ra.
140 tỷ đồng nói lên điều gì?
Con số 140,211 tỷ đồng cho thấy một vấn đề đáng chú ý trong quá trình triển khai chính sách quy mô lớn: dự toán ngân sách được xây dựng trên nhu cầu dự kiến, trong khi nhu cầu thực tế có thể thay đổi khi chính sách được điều chỉnh và quá trình xét duyệt đối tượng hoàn tất.
Với trường hợp Bộ Xây dựng, số tiền được giao ban đầu là 749,669 tỷ đồng nhưng nhu cầu phân bổ thực tế là 609,458 tỷ đồng. Chênh lệch hơn 140 tỷ đồng được Bộ lý giải bởi việc điều kiện áp dụng chính sách sau đó thay đổi, khiến số đối tượng hưởng chế độ giảm so với dự kiến.
Tuy nhiên, việc Kiểm toán Nhà nước nhận định “lập dự toán kinh phí chưa sát” cũng đặt ra yêu cầu phải nâng cao độ chính xác trong khâu dự báo nhu cầu, nhất là đối với các chính sách có quy mô ngân sách lớn và được triển khai trong thời gian ngắn.
Ở chiều ngược lại, Bộ Xây dựng cho rằng việc chủ động lập dự toán và có sẵn nguồn kinh phí đã giúp bảo đảm chi trả kịp thời cho những người đủ điều kiện hưởng chính sách, thay vì phải chờ bổ sung kinh phí khi phát sinh nhu cầu. Bộ cho biết toàn bộ các trường hợp đủ điều kiện đã được chi trả trước ngày 10/10/2025.
Vì vậy, 140,211 tỷ đồng chưa phân bổ hiện được lý giải là phần dự toán không còn nhu cầu sử dụng sau khi số đối tượng và điều kiện hưởng chính sách được xác định chặt chẽ hơn, chứ không phải khoản tiền đã chi nhưng chưa quyết toán hoặc được xác định là thất thoát. Vấn đề được Kiểm toán Nhà nước lưu ý nằm ở mức độ sát thực tế của công tác lập dự toán.
