Tác Phẩm Kinh Điển✔
Thành viên nổi tiếng
Nhắc đến Bến Tre, nhiều người thường nghĩ ngay đến dừa, bưởi da xanh hay những vườn cây ăn trái trĩu quả. Thế nhưng, vùng đất ven biển của tỉnh này còn có một đặc sản khá độc đáo là xoài tứ quý. Không chỉ có hương vị khác biệt, giống xoài này còn được nhiều người ưa chuộng bởi khả năng cho trái quanh năm, gần như mùa nào cũng có thể thu hoạch.
Nguồn gốc của xoài tứ quý
Theo thông tin được lưu truyền tại địa phương, giống xoài tứ quý được một nông dân ở ấp Phú Đa, xã Vĩnh Bình, huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre lai tạo thành công vào năm 1982. Từ nguồn giống ban đầu này, xoài tứ quý dần được nhân rộng ra nhiều địa phương trong tỉnh, sau đó phát triển sang các tỉnh khác thuộc Đồng bằng sông Cửu Long.
Điều thú vị là dù có nguồn gốc từ Chợ Lách, xoài tứ quý lại đặc biệt gắn bó với vùng đất giồng cát ven biển thuộc các huyện Thạnh Phú, Bình Đại và Ba Tri. Đây cũng là khu vực hình thành danh tiếng riêng cho đặc sản xoài tứ quý Bến Tre.
Tên gọi tứ quý gắn liền với một đặc điểm nổi bật của giống xoài này: khả năng ra hoa và đậu trái nhiều đợt trong năm, cho thu hoạch gần như quanh năm chứ không chỉ tập trung vào một mùa nhất định.
Trên cùng một cây xoài, người ta có thể bắt gặp nhiều giai đoạn sinh trưởng cùng tồn tại: hoa mới nở, lộc non, quả non và quả già. Nhờ đặc điểm này, người trồng có thể thu hoạch xoài ở nhiều thời điểm khác nhau trong năm. Đây chính là điểm khiến giống xoài này được xem là đặc biệt so với nhiều giống xoài có mùa vụ tập trung.
Điều gì khiến xoài tứ quý Bến Tre được yêu thích?
Điểm làm nên sự khác biệt của xoài tứ quý Bến Tre không chỉ nằm ở khả năng cho trái quanh năm mà còn ở hương vị đặc trưng, chịu ảnh hưởng từ điều kiện thổ nhưỡng của vùng đất ven biển.
Khu vực trồng xoài chủ yếu là những dải đất giồng cát chạy song song với bờ biển, có địa hình cao hơn vùng phù sa xung quanh nên ít bị ngập úng. Đất có thành phần cát chiếm khoảng 60 đến 70%, khả năng giữ và cung cấp nước cho cây tương đối thấp. Điều này khiến hàm lượng nước trong quả xoài thấp hơn, giúp thịt quả có độ giòn khi còn xanh và chắc khi chín.
Một nét đặc biệt khác là vị mặn nhẹ trong thịt xoài. Do đất giồng cát ven biển có hàm lượng muối hòa tan nhất định, một phần natri được hấp thu vào quả, tạo nên vị mặn thoang thoảng xen lẫn vị chua ngọt. Đây là đặc điểm khá riêng biệt, giúp xoài tứ quý Bến Tre khác với xoài cùng giống được trồng ở những vùng đất khác.
Khi còn xanh, quả có thịt giòn, ít xơ, vị chua ngọt và hơi mặn, kèm mùi thơm nhẹ. Khi chín, thịt quả vẫn chắc, ít xơ, vị ngọt đậm hơn, có chút mặn nhẹ và mùi thơm rõ rệt, đôi khi hơi hắc. Chính sự kết hợp giữa độ giòn, vị chua ngọt và chút mặn tự nhiên khiến loại xoài này có thể thưởng thức ở cả hai giai đoạn xanh và chín.
Thị trường tiêu thụ cũng phản ánh sự yêu thích đối với giống xoài này. Tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, xoài tứ quý thường được tiêu thụ dưới dạng quả xanh. Trong khi đó, hơn 2/3 sản lượng xoài tứ quý Bến Tre được đưa đến các thị trường như Hà Tĩnh, Nghệ An, Thanh Hóa và Hà Nội, chủ yếu dưới dạng quả chín.
Bí quyết tạo nên những quả xoài đẹp và đồng đều
Một yếu tố khác góp phần làm nên chất lượng thương phẩm của xoài tứ quý Bến Tre là kinh nghiệm canh tác của người dân địa phương.
Do cây có thể mang nhiều lứa quả cùng lúc, người trồng sử dụng phương pháp bao từng quả bằng túi vải ngay từ khi quả còn nhỏ, khoảng bằng ngón chân cái. Các túi có màu sắc khác nhau để phân biệt tuổi quả và thời điểm thu hoạch.
Đến kỳ thu hoạch, người dân chỉ thu hái những quả được bao bằng túi cùng màu, nhờ đó có thể kiểm soát độ tuổi và độ chín tương đối đồng đều. Việc bao quả còn giúp hạn chế sâu bệnh, giảm các khuyết tật trên vỏ, giúp quả có hình thức đẹp hơn. Khi thu hoạch, cuống xoài thường được giữ dài khoảng 5 đến 10 cm để hạn chế chảy nhựa, tránh làm ảnh hưởng đến chất lượng và giá trị thương phẩm.
Được công nhận chỉ dẫn địa lý
Chất lượng và danh tiếng của xoài tứ quý Bến Tre đã được Nhà nước ghi nhận. Ngày 10/11/2022, Cục Sở hữu trí tuệ ban hành Quyết định số 5371/QĐ-SHTT, cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý số 00124 cho sản phẩm xoài tứ quý Bến Tre. Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bến Tre là đơn vị quản lý chỉ dẫn địa lý này.
Phạm vi địa lý được bảo hộ gồm các xã Thạnh Phong, Giao Thạnh, Thạnh Hải thuộc huyện Thạnh Phú; Thạnh Phước, Thới Thuận, Thừa Đức, Đại Hòa Lộc, Bình Thới thuộc huyện Bình Đại và xã Tân Mỹ thuộc huyện Ba Tri.
Từ một giống xoài được lai tạo bởi người nông dân địa phương, xoài tứ quý đã trở thành đặc sản gắn với vùng đất giồng cát ven biển Bến Tre. Sự kết hợp giữa khả năng cho trái quanh năm, thịt quả giòn chắc, ít xơ và hương vị chua ngọt xen chút mặn nhẹ đã tạo nên nét riêng cho loại trái cây này, giúp nó có chỗ đứng trên thị trường trong nước.
Nguồn gốc của xoài tứ quý
Theo thông tin được lưu truyền tại địa phương, giống xoài tứ quý được một nông dân ở ấp Phú Đa, xã Vĩnh Bình, huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre lai tạo thành công vào năm 1982. Từ nguồn giống ban đầu này, xoài tứ quý dần được nhân rộng ra nhiều địa phương trong tỉnh, sau đó phát triển sang các tỉnh khác thuộc Đồng bằng sông Cửu Long.
Điều thú vị là dù có nguồn gốc từ Chợ Lách, xoài tứ quý lại đặc biệt gắn bó với vùng đất giồng cát ven biển thuộc các huyện Thạnh Phú, Bình Đại và Ba Tri. Đây cũng là khu vực hình thành danh tiếng riêng cho đặc sản xoài tứ quý Bến Tre.
Tên gọi tứ quý gắn liền với một đặc điểm nổi bật của giống xoài này: khả năng ra hoa và đậu trái nhiều đợt trong năm, cho thu hoạch gần như quanh năm chứ không chỉ tập trung vào một mùa nhất định.
Trên cùng một cây xoài, người ta có thể bắt gặp nhiều giai đoạn sinh trưởng cùng tồn tại: hoa mới nở, lộc non, quả non và quả già. Nhờ đặc điểm này, người trồng có thể thu hoạch xoài ở nhiều thời điểm khác nhau trong năm. Đây chính là điểm khiến giống xoài này được xem là đặc biệt so với nhiều giống xoài có mùa vụ tập trung.
Điều gì khiến xoài tứ quý Bến Tre được yêu thích?
Điểm làm nên sự khác biệt của xoài tứ quý Bến Tre không chỉ nằm ở khả năng cho trái quanh năm mà còn ở hương vị đặc trưng, chịu ảnh hưởng từ điều kiện thổ nhưỡng của vùng đất ven biển.
Khu vực trồng xoài chủ yếu là những dải đất giồng cát chạy song song với bờ biển, có địa hình cao hơn vùng phù sa xung quanh nên ít bị ngập úng. Đất có thành phần cát chiếm khoảng 60 đến 70%, khả năng giữ và cung cấp nước cho cây tương đối thấp. Điều này khiến hàm lượng nước trong quả xoài thấp hơn, giúp thịt quả có độ giòn khi còn xanh và chắc khi chín.
Một nét đặc biệt khác là vị mặn nhẹ trong thịt xoài. Do đất giồng cát ven biển có hàm lượng muối hòa tan nhất định, một phần natri được hấp thu vào quả, tạo nên vị mặn thoang thoảng xen lẫn vị chua ngọt. Đây là đặc điểm khá riêng biệt, giúp xoài tứ quý Bến Tre khác với xoài cùng giống được trồng ở những vùng đất khác.
Khi còn xanh, quả có thịt giòn, ít xơ, vị chua ngọt và hơi mặn, kèm mùi thơm nhẹ. Khi chín, thịt quả vẫn chắc, ít xơ, vị ngọt đậm hơn, có chút mặn nhẹ và mùi thơm rõ rệt, đôi khi hơi hắc. Chính sự kết hợp giữa độ giòn, vị chua ngọt và chút mặn tự nhiên khiến loại xoài này có thể thưởng thức ở cả hai giai đoạn xanh và chín.
Thị trường tiêu thụ cũng phản ánh sự yêu thích đối với giống xoài này. Tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, xoài tứ quý thường được tiêu thụ dưới dạng quả xanh. Trong khi đó, hơn 2/3 sản lượng xoài tứ quý Bến Tre được đưa đến các thị trường như Hà Tĩnh, Nghệ An, Thanh Hóa và Hà Nội, chủ yếu dưới dạng quả chín.
Bí quyết tạo nên những quả xoài đẹp và đồng đều
Một yếu tố khác góp phần làm nên chất lượng thương phẩm của xoài tứ quý Bến Tre là kinh nghiệm canh tác của người dân địa phương.
Do cây có thể mang nhiều lứa quả cùng lúc, người trồng sử dụng phương pháp bao từng quả bằng túi vải ngay từ khi quả còn nhỏ, khoảng bằng ngón chân cái. Các túi có màu sắc khác nhau để phân biệt tuổi quả và thời điểm thu hoạch.
Đến kỳ thu hoạch, người dân chỉ thu hái những quả được bao bằng túi cùng màu, nhờ đó có thể kiểm soát độ tuổi và độ chín tương đối đồng đều. Việc bao quả còn giúp hạn chế sâu bệnh, giảm các khuyết tật trên vỏ, giúp quả có hình thức đẹp hơn. Khi thu hoạch, cuống xoài thường được giữ dài khoảng 5 đến 10 cm để hạn chế chảy nhựa, tránh làm ảnh hưởng đến chất lượng và giá trị thương phẩm.
Được công nhận chỉ dẫn địa lý
Chất lượng và danh tiếng của xoài tứ quý Bến Tre đã được Nhà nước ghi nhận. Ngày 10/11/2022, Cục Sở hữu trí tuệ ban hành Quyết định số 5371/QĐ-SHTT, cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý số 00124 cho sản phẩm xoài tứ quý Bến Tre. Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bến Tre là đơn vị quản lý chỉ dẫn địa lý này.
Phạm vi địa lý được bảo hộ gồm các xã Thạnh Phong, Giao Thạnh, Thạnh Hải thuộc huyện Thạnh Phú; Thạnh Phước, Thới Thuận, Thừa Đức, Đại Hòa Lộc, Bình Thới thuộc huyện Bình Đại và xã Tân Mỹ thuộc huyện Ba Tri.
Từ một giống xoài được lai tạo bởi người nông dân địa phương, xoài tứ quý đã trở thành đặc sản gắn với vùng đất giồng cát ven biển Bến Tre. Sự kết hợp giữa khả năng cho trái quanh năm, thịt quả giòn chắc, ít xơ và hương vị chua ngọt xen chút mặn nhẹ đã tạo nên nét riêng cho loại trái cây này, giúp nó có chỗ đứng trên thị trường trong nước.
